Φωτογραφία: Πάνος Κεφαλάς
Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς σήμερα και πληροφορούμαστε από τα ΜΜΕ πως ορισμένα ήθη και έθιμα, στην χώρα μας πραγματοποιήθηκαν, τηρώντας τα υφιστάμενα μέτρα. Κάποια απ’ αυτά εντοπίζονται:
Στην Σκύρο, με τον περίφημο «Χορό των γερόντων», ένα παλιό αγροτικό έθιμο της άνοιξης όπου συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης και έλκει τις ρίζες του από την διονυσιακή λατρεία και ποιμενική ζωή του νησιού, ενώ περιλαμβάνει τρεις «πρωταγωνιστές»-αμφιέσεις, τον Γέρο, την Κορέλα και τον Φράγκο.
Στην Νάουσα με το έθιμο «Γενίτσαροι και Μπούλες», το οποίο έχει τις ρίζες από την αρχαιότητα και πιθανότατα έχει σχέση με τελετές φυλετικής μύησης όπως πχ η τελετή ενηλικίωσης.
Ταυτόχρονα, στην Πάτρα σήμερα Κυριακή, τελευταία ημέρα του Καρναβαλιού, έχει προγραμματισθεί να τηρηθούν τα έθιμα του σοκολατοπόλεμου και της καύσης των πυροτεχνημάτων. Βέβαια τις προηγούμενες ημέρες δεν έλειψαν από την πόλη οι παρελάσεις των καρναβαλικών αρμάτων, οι θεατρικές παραστάσεις, καρναβαλικά θεατρικά δρώμενα και συναυλίες, με την τήρηση των υγειονομικών πρωτοκόλλων.
Είναι αξιοπρόσεκτο το γεγονός πως φέτος το μεγαλύτερο καρναβάλι της Στερεάς Ελλάδας, στον Ορχομενό, αντί για παρέλαση θα πραγματοποιήσει το MaskaRun, ένα αποκριάτικο –αθλητικό γεγονός, δίνοντας το μήνυμα για υγεία και ειρήνη, το ίδιο μήνυμα που θα έστελναν μέσα από τα άρματά τους και την παρέλαση, υπό κανονικές συνθήκες.
Στα παραπάνω έθιμα, πρωταγωνιστούν οι συμμετέχοντες όλων των ηλικιών, με έμφαση στα μικρά παιδιά και τους/τις νέους/ες και τους μεγαλύτερους τηρητές της παράδοσης. Παράλληλα, τα τοπικά εδέσματα δεν λείπουν από τις εορτές.
Αυτό που θα μπορούσε να αντιληφθεί κανείς είναι πως, στα προαναφερόμενα έθιμα, παρατηρείται η ενεργή συμμετοχή των πολιτών, οι εναλλακτικές μορφές βίωσης των εθίμων, η προσπάθεια διάσωσης και διαφύλαξης πάντα με γνώμονα τα υγειονομικά μέτρα.
Φυσικά ας μην ξεχάσουμε πως η διαφύλαξη των εθίμων πραγματοποιείται και μέσω της βιωματικής εμπειρίας , την ανάκληση μνημών και περιγραφών από τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους στους νεότερους, την μύηση στην τοπική ιστορία, την απόλαυση των τοπικών γεύσεων και προϊόντων κ.ά.
Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο και στην πόλη της Κοζάνης, όπου η φλόγα των Φανών παραμένει σβηστή εδώ και περίπου 3 χρόνια όπως επίσης και τα υπόλοιπα έθιμα της Αποκριάς.
Η ανησυχία για την διατήρηση και το μέλλον του εθίμου των Φανών έχει εκφραστεί από τους ανθρώπους των Φανών αλλά και από τους πολίτες της Κοζάνης.
Μάλλον θα πρέπει να μιλήσουμε για την απουσία της πολιτιστικής πολιτικής και στρατηγικής για την διαχείριση του εθίμου, από τους αρμόδιους.
Σε μία περιοχή όπου ήδη έχει ξεκινήσει η μεταλιγνιτική περίοδος δεν υπάρχουν περιθώρια ερασιτεχνικού χειρισμού της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, αλλά μίας αποτελεσματικής διαχείρισης.
Άραγε, το πλούσιο πολιτισμικό απόθεμα της Κοζανίτικης Αποκριάς, τείνει να χαθεί;
Εντούτοις, σήμερα το βράδυ αν και δεν θα βγούμε στους Φανούς, ας μην ξεχάσουμε το έθιμο της συγχώρεσης, το οποίο έχουμε ευθύνη να συνεχίσουμε!
Οι μικρότεροι/ες θα φιλήσουμε τα χέρια των μεγαλύτερων -εισπράττοντας το φιλοδώρημα- κι όλοι μαζί θα ζητήσουμε συγχώρεση για τυχόν στεναχώριες λέγοντας «Σχωρεμένα!».
