Στην παράσταση συμμετέχει η Ορχήστρα, η Χορωδία, το Μπαλέτο και Μονωδοί της ΕΛΣ. Πρόκειται για την όπερα Δέσπω του Παύλου Καρρέρ σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Ζιάβρα και σκηνοθεσία Γιώργου Νανούρη και για τους Ελληνικούς χορούς του Νίκου Σκαλκώτα σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Ζιάβρα και χορογραφίες των Πατρίσιας Απέργη και Λίντας Καπετανέα – Γιόζεφ Φρούτσεκ. Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) [www.SNF.org] για τη δημιουργία του επετειακού προγράμματος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Δείτε το βίντεο των παραστάσεων εδώ:  https://youtu.be/vZpZMmQUh_Y

ΔΕΣΠΩ
«Παρά σκλαβιά τον θάνατο ο ήρως προτιμά», τραγουδά η Δέσπω λίγο πριν ανατινάξει τον πύργο του Δημουλά (Κάστρο Ρινιάσας) στο Ζάλογγο για να βάλει τέλος στη ζωή τη δική της καθώς και της οικογένειάς της, προκειμένου να μην παραδοθούν στο τουρκικό στράτευμα του Αλή Πασά, στην τελευταία σκηνή του μονόπρακτου μελοδράματος Δέσπω, η ηρωίς του Σουλίου.

Αν και πρόκειται για την τρίτη όπερα του Παύλου Καρρέρ (1829-1896) που βασίστηκε σε ελληνικό θέμα (προηγήθηκαν οι Μάρκος Μπότσαρης και Η Κυρά Φροσύνη και θα ακολουθήσει το τελευταίο του έργο Μαραθών-Σαλαμίς), διαβάζουμε στην πρώτη έκδοση του λιμπρέτου τον χαρακτηρισμό «Πρώτον Ελληνικόν τραγικόν Μελόδραμα» και αυτό αφενός γιατί η πρωτότυπη γλώσσα του είναι τα ελληνικά –στις προηγούμενες δύο τα ελληνικά ήταν διασκευή της ιταλικής μετάφρασης–, αφετέρου γιατί τονίζεται ο ελληνικός χαρακτήρας και μέσω της μουσικής – ο «Ελληνικός μουσικός χρωματισμός σχετικός με το ύφος και την ενότητα του αντικειμένου», όπως γράφει ο ίδιος στην επιστολή του προς το Ωδείο Αθηνών, λίγες μέρες μετά την ολοκλήρωση του έργου του (Αύγουστος 1875).

Επιθυμία του Καρρέρ ήταν να ανεβεί το έργο του από τους σπουδαστές και καθηγητές του νεοϊδρυθέντος Ωδείου. Ωστόσο, λόγω οικονομικής και καλλιτεχνικής ανεπάρκειας των σπουδαστών του Ωδείου, ο Καρρέρ θα περίμενε αρκετά χρόνια μέχρι να ακούσει το έργο του από ιταλικό θίασο, στην ιταλική γλώσσα, στο Θέατρο «Απόλλων» της Πάτρας (Ιανουάριος 1883). Το λιμπρέτο γράφτηκε από τον Αντώνιο Μανούσο (1828-1903), καθηγητή υποκριτικής στο Ωδείο Αθηνών, και είναι κατά πάσα πιθανότητα βασισμένο στο γνωστό δημοτικό τραγούδι «Της Δέσπως», το οποίο ο ίδιος ο συγγραφέας είχε εκδώσει στη Συλλογή δημοτικών ασμάτων του το 1850 στην Κέρκυρα.

Η γένεση του ελληνικού μελοδράματος μέσα από το έργο του Καρρέρ εντάσσεται στο γενικότερο καλλιτεχνικό πλαίσιο του ελλαδικού χώρου μετά τα μέσα του 19ου αιώνα: στη λογοτεχνία γεννιέται το μυθιστόρημα με ιδιαίτερη έμφαση στο ιστορικό (Στέφανος Ξένος, Κωνσταντίνος Ράμφος), η ποίηση δέχεται επιρροές από το κλέφτικο δημοτικό τραγούδι (Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, Ιούλιος Τυπάλδος) ενώ το κύριο έργο των θεμελιωτών της αποκαλούμενης «Σχολής του Μονάχου» στη νεοελληνική ζωγραφική Θεόδωρου Βρυζάκη και Διονυσίου Τσόκου απεικονίζει σκηνές από την Ελληνική Επανάσταση. Η έμπνευση από το άμεσο ηρωικό παρελθόν και όχι από τα σύγχρονα προβλήματα της Ελλάδας του ύστερου 19ου αιώνα ενδεχομένως εκφράζει την απογοήτευση των καλλιτεχνών για το γεγονός ότι οι προσδοκίες της Επανάστασης για δικαιοσύνη και δημοκρατία δεν ευοδώθηκαν.

Τη Δέσπω διηύθυνε ο Γιώργος Ζιάβρας, σκηνοθέτησε ο Γιώργος Νανούρης, τα σκηνικά-κοστούμια υπέγραψε ο Άγγελος Μέντης και τους φωτισμούς ο Αλέκος Γιάνναρος. Τον ρόλο του τίτλου ερμηνεύει η Άρτεμις Μπόγρη και μαζί της οι Δημήτρης Πακσόγλου, Διαμάντη Κριτσωτάκη, Γιάννης Σελητσανιώτης και η Χορωδία της ΕΛΣ.

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ
Όταν ο Νίκος Σκαλκώτας επέστρεψε από το Βερολίνο στην Αθήνα το 1933, η πατρίδα δεν τον υποδέχθηκε με τις αγκάλες ανοιχτές. Παρά τις σοβαρές σπουδές με (και τα εύσημα από) προσωπικότητες όπως οι Άρνολντ Σαίνμπεργκ και Κουρτ Βάιλ, η φήμη του ως ριζοσπαστικού νεωτεριστή δεν βοήθησε στην αποδοχή του Χαλκιδαίου συνθέτη από το αθηναϊκό κατεστημένο, απορροφημένο εκείνη την εποχή σε διαμάχες σχετικά με την αφομοίωση του παραδοσιακού στοιχείου στη λόγια μουσική.

Διόλου τυχαία, οι 36 Ελληνικοί χοροί για ορχήστρα (καρπός της ενασχόλησης του συνθέτη με το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο της μουσικολόγου Μέλπως Μερλιέ, μιας από τις ποικίλες βιοποριστικές του ασχολίες) αναδείχθηκαν στο μόνο έργο του Σκαλκώτα με αξιόλογη διάδοση κατά τη διάρκεια της ζωής του χάρη στη ρυθμική και ηχοχρωματική τους ποικιλία, το εύληπτο ιδίωμα και τους ευφάνταστους τρόπους ενσωμάτωσης του παραδοσιακού υλικού.
Το κλασικό αυτό μνημείο της νεοελληνικής μουσικής αποτελεί τη βάση για τη νέα συνεργασία του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με δύο από τις πλέον διακεκριμένες χορογραφικές δυνάμεις της χώρας που ψηλαφούν, με τον ιδιαίτερο τρόπο τους, τη σχέση του κληρονομημένου εθνικού αφηγήματος με το σήμερα, διακόσια χρόνια μετά την Επανάσταση που οδήγησε στην ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Την Ορχήστρα της ΕΛΣ διηύθυνε ο Γιώργος Ζιάβρας.

Πώς το παραδεδομένο υλικό του παρελθόντος αφομοιώνεται από έναν σύγχρονο κόσμο μελαγχολικό, σημαδεμένο από την ήττα και τη φθορά; Πώς αναπροσδιορίζει κανείς την ιστορική του ταυτότητα υπό τη σκέπη της επίμονης, δυστοπικής αποτυχίας; Πώς, εντέλει, αγκαλιάζει την ατέλεια, ώστε να ανακαλύψει ξανά τον ηρωισμό μιας νέας ελπίδας; Τέτοιου είδους ερωτήματα στοιχειώνουν τον στοχασμό και τη χορογραφική προσέγγιση της Πατρίσιας Απέργη στο Α΄ Μέρος του έργου, με τίτλο Εθνική ενηλικίωση. Μια τολμηρή απόπειρα της διακεκριμένης χορογράφου να ανασύρει την επαναστατική ομορφιά και ποίηση που κρύβεται στο ρημαγμένο σώμα. Τα σκηνικά υπογράφει ο Δημήτρης Νασιάκος, τα κοστούμια η Πατρίσια Απέργη και η Ειρήνη Γεωργακίλα, τους φωτισμούς ο Νίκος Βλασόπουλος και τον ηχητικό σχεδιασμό ο Αλέξανδρος Δράκος-Κτιστάκης.

Οι ήρωες μπορεί κάποτε να ηττώνται και να αποκαθηλώνονται, εξίσου συχνά, ωστόσο, ξαναγεννιούνται και ανορθώνονται. Αυτό το σπαρακτικό μονοπάτι της ανόδου, της πτώσης και της όψιμης αποκατάστασης που χαρακτήρισε τόσους ήρωες και ηρωίδες του νέου ελληνισμού (από τους αγωνιστές του 1821 ως τον ίδιο τον Σκαλκώτα, του οποίου την εγχώρια παραγνώριση διαδέχθηκε η διεθνής καταξίωση) επιχειρεί να σκιαγραφήσει η νέα χορογραφική πρόταση των RootlessRoot – Λίντας Καπετανέα, Γιόζεφ Φρούτσεκ στο Β΄ Μέρος του έργου με τίτλο Finality. Η σημαντική ομάδα χορού αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες ζωντανής επεξεργασίας του ηχητικού τοπίου που γεννιέται από την αλληλεπίδραση των χορευτών με ένα διαδραστικό σκηνικό περιβάλλον, εμπνευσμένο από τη σκέψη του συνθέτη. Τα σκηνικά υπέγραψε ο Πάρις Μέξης, τα κοστούμια η Ίζαμπελ Λόας, τους φωτισμούς ο Περικλής Μαθιέλλης και τον ηχητικό σχεδιασμό ο Χρήστος Παραπαγκίδης.

Δέσπω – Ελληνικοί χοροί / Από τις 17 Μαΐου έως τις 31 Ιουλίου 2021 στo www.nationalopera.gr/GNOTV

Η παραγωγή βιντεοσκοπήθηκε χωρίς την παρουσία κοινού και με όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας από τον COVID-19 στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στις 6 και 7 Μαρτίου 2021.

Δέσπω • Παύλος Καρρέρ
Μουσική διεύθυνση Γιώργος Ζιάβρας
Σκηνοθεσία Γιώργος Νανούρης
Σκηνικά, κοστούμια Άγγελος Μέντης / Φωτισμοί Αλέκος Γιάνναρος / Διεύθυνση χορωδίας Αγαθάγγελος Γεωργακάτος / Επιμέλεια μουσικού κειμένου Γιάννης Σαμπροβαλάκης / ΚΕΜ
Δέσπω Άρτεμις Μπόγρη / Μάρκος Δημήτρης Πακσόγλου / Λάμπρος Γιάννης Σελητσανιώτης / Κώστας Διαμάντη Κριτσωτάκη
Με την Ορχήστρα και τη Χορωδία της ΕΛΣ

Ελληνικοί χοροί • Νίκος Σκαλκώτας
Μουσική διεύθυνση Γιώργος Ζιάβρας
Προσαρμογή / μεταγραφή για ορχήστρα εγχόρδων Γιάννης Σαμπροβαλάκης / KEM
Με την Ορχήστρα και μέλη του Μπαλέτου της ΕΛΣ

I. Εθνική ενηλικίωση
Χορογραφία Πατρίσια Απέργη
Καλλιτεχνική συνεργάτιδα Εύα Γεωργιτσοπούλου / Σκηνικά Δημήτρης Νασιάκος / Κοστούμια Πατρίσια Απέργη, Ειρήνη Γεωργακίλα / Φωτισμοί Νίκος Βλασόπουλος / Ηχητικός σχεδιασμός Αλέξανδρος Δράκος-Κτιστάκης / Σχεδιασμός προβολών Κλεοπάτρα Κοραή
Χορεύουν Γιοβάνκα Ζάριτς, Έλενα Κέκκου, Μαργαρίτα Κώστογλου, Μαρίτα Νικολίτσα, Αρετή Νότη, Ρίνα Σιμάντα, Ελευθερία Στάμου, Ζωή Σχοινοπλοκάκη
Στέλιος Κατωπόδης, Γιάννης Γκάντσιος, Κρίστιαν Λούτσε, Άνχελ Μαρτίνεθ Σάντσεθ, Γιάννης Μητράκης, Έλτον Ντιμρότσι, Θανάσης Σολωμός, Γιώργος Χατζόπουλος

II. Finality
Χορογραφία RootlessRoot – Λίντα Καπετανέα, Γιόζεφ Φρούτσεκ
Σκηνικά Πάρις Μέξης / Κοστούμια Ίζαμπελ Λόας / Φωτισμοί Περικλής Μαθιέλλης / Ηχητικός σχεδιασμός Χρήστος Παραπαγκίδης
Χορεύουν Έλενα Κέκκου, Αρετή Νότη, Μάρτα Ριβέρο ντε Μιράντα, Ελπίδα Σκούρου, Ρίνα Σιμάντα, Ζωή Σχοινοπλοκάκη
Γιάννης Γκάντσιος, Μιχάλης Κριεμπάρδης, Άνχελ Μαρτίνεθ Σάντσεθ, Γιάννης Μητράκης, Έλτον Ντιμρότσι, Γιώργος Χατζόπουλος

Για τη μετάδοση του δίπτυχου όπερας και χορού Δέσπω – Ελληνικοί χοροί από την GNO TV προπωλούνται εισιτήρια των 10 ευρώ στην www.ticketservices.gr και στο https://tickets.public.gr/

Με το εισιτήριο των 10 ευρώ ο θεατής:
• μπορεί να απολαύσει μέσω του nationalopera.gr/GNOTV την παράσταση στην άνεση του σπιτιού του, στον χρόνο που αυτός θα επιλέξει, από τον υπολογιστή, το ipad, την τηλεόραση ή ακόμα και το κινητό του τηλέφωνο.
• έχει τη δυνατότητα απεριόριστων προβολών της παράστασης για διάστημα 30 ημερών από την πρώτη προβολή.
• έχει πρόσβαση στο online πρόγραμμα της παράστασης.

Πληροφορίες: Ταμεία ΕΛΣ 2130885700
Πηγή: iefimerida.gr 

Με μια σπάνια live streaming συναυλία θα γιορτάσει τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, επιλέγοντας για έργο τον Ύμνος εις την Eλευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού.

Tον Ύμνον εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού, σε μια σπάνια μουσική εκδοχή του Νικόλαου Χαλικιόπουλου-Μάντζαρου, παρουσιάζουν για πρώτη φορά το ανδρικό φωνητικό σύνολο ΜΕΙΖΟΝ και ο διεθνώς αναγνωρισμένος βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς, με αφορμή την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου.

Μέσα από αυτή τη μεγάλη διαδικτυακή συναυλία, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών δίνει την ευκαιρία σε όλους τους Έλληνες ανά τον κόσμο καθώς και σε ξένους θαυμαστές του ελληνικού πολιτισμού να γιορτάσουν μουσικά, όλοι μαζί, την Πέμπτη 25 Μαρτίου στις 8:30 μ.μ., αυτό το σπουδαίο γεγονός της Νεοελληνικής Ιστορίας.

Η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του Υπουργείου Εξωτερικών, θέλοντας να συμβάλει στην προσπάθεια συμμετοχής στις εκδηλώσεις εορτασμού της 25ης Μαρτίου όλων των Ελλήνων της Διασποράς παρά την πανδημία, θα προωθήσει το σπουδαίο αυτό καλλιτεχνικό γεγονός στις Ελληνικές Αρχές του Εξωτερικού (Πρεσβείες, Προξενεία, Γραφεία Δημόσιας Διπλωματίας) και στις ομογενειακές οργανώσεις και μέσα ενημέρωσης.

Για την καλύτερη κατανόηση του ποιητικού κειμένου, στο οποίο εκφράζονται με μοναδικό τρόπο οι διαχρονικές αξίες της ελευθερίας και της πίστης στον άνθρωπο, η ψηφιακή προβολή συνοδεύεται από δυνατότητα επιλογής ελληνικών ή αγγλικών υποτίτλων (αγγλική μετάφραση του Charles Sheridan, ευγενική παραχώρηση του εκδοτικού οίκου 24 γράμματα).

Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος, και την πιανιστική συνοδεία ο Στάθης Σούλης. Η «πολυφωνική» μελοποίηση του Ύμνου από τον Νικόλαο Μάντζαρο που θα ερμηνεύσει το ΜΕΙΖΟΝ Ensemble, μελετήθηκε και αποκαταστάθηκε επιστημονικά από τον Δρ Μουσικολογίας Κώστα Ζερβόπουλο. Η μεγάλη επετειακή συναυλία για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση μεταδίδεται μέσω του site του Μεγάρου, της σελίδας στο fb και του καναλιού του στο YouTube.

Εμβληματικοί πίνακες ελλήνων ζωγράφων του 19ου αιώνα, οι οποίοι ύμνησαν με τον χρωστήρα τους τον αγώνα για την εθνική παλιγγενεσία, εμπλουτίζουν το βίντεο της μετάδοσης. Θα προβληθούν εικαστικές δημιουργίες των Θεόδωρου Βρυζάκη, Άγγελου Γιαλλινά, Νικόλαου Γύζη, Γεώργιου Μαργαρίτη και Διονύσιου Τσόκου (ευγενική παραχώρηση της Εθνικής Πινακοθήκης).

Παρακολουθήστε τη συναυλία με την παρουσίαση του Εθνικού μας Ύμνου σε αυτή τη σπάνια μουσική εκδοχή, πατώντας εδώ:

megaron.gr
hdigitalculture.gov

Έχετε επίσης τη δυνατότητα να την απολαύσετε και από το fb του Μεγάρου:

www.facebook.com

Θα είναι διαθέσιμη σε όλες τις πλατφόρμες για ένα μήνα και on demand από το site του ΜΜΑ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021.

Διονύσιος Σολωμός (1798-1857)

Συνέθεσε το γνωστότερο ολοκληρωμένο έργο του, τον Ύμνο εις την Ελευθερίαν, στην ιδιαίτερή του πατρίδα, τη Ζάκυνθο, πριν από 195 χρόνια (τον Μάιο του 1823).

Σε όλα αυτά τα χρόνια, εκατοντάδες βιβλία και μελέτες έχουν γραφτεί για τον ποιητή και το έργο του. Για τις μελοποιήσεις, όμως, του Ύμνου, με τις οποίες καταπιάστηκε με μνημειώδη σχολαστικότητα για περισσότερα από 35 χρόνια (από το 1828 έως πιθανότατα το 1865) μόνον ο κερκυραίος συνθέτης Νικόλαος Χαλικιόπουλος-Μάντζαρος (1795-1872), στενός φίλος του ποιητή, πολύ λίγα ήταν γνωστά μέχρι πριν λίγα χρόνια.

Η σύγχρονη μουσικολογική έρευνα, μέσα από τη συγκριτική και συστηματική μελέτη ενός τεράστιου σε όγκο υλικού που σχετίζεται με τον συνθέτη και το έργο του, έχει πλέον αποκαταστήσει και αναδείξει το έργο σχεδόν στο σύνολό του, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν (ολοκληρωμένες ή τμηματικές) μελοποιήσεις του Ύμνου, η “πρώτη”, η “ενδιάμεση” και η “πολυφωνική”, καθώς και αναθεωρήσεις γραφών του έργου. […]

Η “πολυφωνική” μελοποίηση είναι η πιο ενδιαφέρουσα από όλες τις μελοποιήσεις του Ύμνου. Το ενδιαφέρον για αυτήν είναι πολύπλευρο. Η μελοποίηση αυτή, αποτελούμενη από 46 μέρη, απασχόλησε το Μάντζαρο για μια πολύ μεγάλη περίοδο της συνθετικής του ζωής […]. Η τελική μορφή της (αυτή που θα ακουστεί στη συναυλία της 25ης Μαρτίου στο Μέγαρο) καταγράφεται στο εξαιρετικά ενδιαφέρον χειρόγραφο “Δημαρχείου” [Κέρκυρας].

Σε αυτό καταγράφονται τα περισσότερα στάδια γραφής και αναθεωρήσεων της συγκεκριμένης μελοποίησης, κρυμμένα κάτω από εκατοντάδες διορθώσεις, αναθεωρήσεις και προσθήκες. Με τη βοήθεια ειδικής τεχνολογίας, υπάρχει πλέον η δυνατότητα […] να διαβαστούν σχεδόν όλες οι παλαιότερες φάσεις γραφής της “πολυφωνικής” μελοποίησης […], δίνοντάς μας πολύτιμα στοιχεία τόσο για την εξέλιξη του έργου, όσο και για την εξέλιξη του ίδιου του συνθέτη.

Κώστας Ζερβόπουλος
Δρ. Μουσικολογίας, Καθηγητής Μουσικής

Το ανδρικό φωνητικό σύνολο ΜΕΙΖΟΝ δημιουργήθηκε το 2018 από μια μικρή ομάδα φίλων με κοινό ενδιαφέρον για το a cappella χορωδιακό τραγούδι. Είναι η dream team των ελλήνων λυρικών τραγουδιστών και συστήθηκε επισήμως για πρώτη φορά στους φίλους της χορωδιακής μουσικής σε συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τον Μάρτιο του 2020.

Έχει πραγματοποιήσει συναυλίες στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (Ιούνιος 2018), στις εκδηλώσεις «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» στο θέατρο Αρχαίας Μεσσήνης, στον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά και στο Ιερό του Ποσειδώνα στο Σούνιο (Αύγουστος 2020), ενώ πρόσφατα εμφανίστηκε στο διαδικτυακό πρωτοχρονιάτικο γκαλά της ΕΛΣ.

Στόχοι του φωνητικού συνόλου ΜΕΙΖΟΝ είναι η συναυλιακή παρουσίαση και δισκογραφία χορωδιακών έργων a cappella από το παγκόσμιο ρεπερτόριο του είδους αυτού αλλά και η ανάδειξη ελληνικών χορωδιακών συνθέσεων.

Στο Σύνολο συμμετέχουν οι: Αλέξανδρος Λούτας, Χρήστος Χριστοδούλου, Αναστάσιος Λαζάρου, Γιώργος Νάκης, Σταύρος Ζουλιάτης, Μάνος Μπουρίκας, Πάνος Κοκκόνης, Ιωάννης Κοντέλλης, Γιάννης Καλύβας, Σπύρος Σώκος, Χρήστος Λάζος, Διονύσης Σούρμπης, Δημήτρης Πλατανιάς, Θεόδωρος Αϊβαλιώτης, Βασίλης Δημακόπουλος, Παναγιώτης Πρίφτης, Νίκος Κατσίγιαννης, Παναγιώτης Παντούλιας, Γιάννης Χριστόπουλος, Κώστας Ζαμπούνης, Μιχάλης Πλατανιάς.