TOG. Πάμε στις αυτοδιοικητικές εκλογές με την κατάργηση της απλής αναλογικής και επαναφορά σε ένα πλειοψηφικό σύστημα,  «προς αποκατάσταση της κυβερνησιμότητας των Δήμων και των Περιφερειών» όπως είπε ο υπουργός εσωτερικών. Ποια είναι η γνώμη σας γι’ αυτές τις αλλαγές αλλά και για την «κουλτούρα των συνεργασιών» που, αυτή τη φορά, παραμερίζεται στο όνομα της κυβερνησιμότητας  Δήμων  των Περιφερειών; Είχαμε «ακυβερνησία» στο δήμο μας, κ. Κουζιάκη,  την προηγούμενη περίοδο;

ΧΚ. Με το παρόν εκλογικό σύστημα εξασφαλίζεται η κυβερνησιμότητα των Δήμων, αλλά δεν εκπροσωπείται ουσιαστικά η πλειοψηφία των ψηφοφόρων, καθώς μόνο με ποσοστό 43% στην πρώτη Κυριακή των εκλογών δίνεται αυτοδυναμία στον πρώτο συνδυασμό, ο οποίος καταλαμβάνει τα 3/5 των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου και οι υπόλοιποι συνδυασμοί μοιράζονται μόνο τα 2/5. Όσον αφορά στις τοπικές κοινότητες καταπατάται η βούληση των τοπικών κοινωνιών, καθώς  την πλειοψηφία των θέσεων του τοπικού συμβουλίου καταλαμβάνουν υποψήφιοι που ανήκουν στον πλειοψηφόντα κεντρικό συνδυασμό και όχι οι υποψήφιοι που θα πάρουν τις περισσότερες ψήφους. Όσον αφορά στη συνεργασία και στην απλή αναλογική, δεν είχαμε “ακυβερνησία” εφόσον λειτουργούσαν τα θεσμικά όργανα του Δήμου. Αλλά αποδείχθηκε από την πορεία της συνδιοίκησης των τριών παρατάξεων στον Δήμο Κοζάνης, ότι η συνεργασία ήταν ευκαιριακή, χωρίς κοινό προγραμματικό λόγο, χωρίς κοινό στόχο και όραμα και έγινε μόνο χάρη στην όποια  “κυβερνησιμότητα”.

TOG. «Κοζάνη, τόπος λιγνίτη ή τι τόπος;» ήταν το ερώτημα  σε θεατρικό έργο που ανέβηκε πρόσφατα στην περιοχή μας. Μεταλιγνιτική εποχή, δίκαιη ή βίαιη μετάβαση,  πληθυσμιακή μείωση, οικονομική βύθιση, προοπτική. Πέστε μας εν συντομία τις θέσεις της «Κίνησης» γι’ αυτά τα «δύσκολα» θέματα και το νέο περιβάλλον που βλέπετε.

X.K. Βασικός πυλώνας του προγράμματός μας είναι μια πραγματικά δίκαιη μετάβαση, καθώς από αυτήν εξαρτάται το μέλλον του τόπου μας.  Όραμα της Δημοτικής Κίνησης είναι η μετάβαση σε ένα αειφόρο, πολυδιάστατο, εξωστρεφές και κοινωνικά δίκαιο παραγωγικό μοντέλο, με ισόρροπη αξιοποίηση όλων των πόρων (φυσικών, οικονομικών και ανθρώπινων) με γνώμονα τον σεβασμό στις επόμενες γενιές και έμφαση στην βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών, αξιοποιώντας το πλουτοπαραγωγικό, επιχειρηματικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της περιοχής. Η συνεργασία για την διαμόρφωση ενός κοινού οράματος για το μέλλον του τόπου μας και μιας ολοκληρωμένης από τα κάτω συμφωνημένης στρατηγικής είναι αναγκαία συνθήκη για την ενεργοποίηση των τοπικών δυνάμεων και την καλύτερη ενσωμάτωση των τοπικών χαρακτηριστικών στην δίκαιη μετάβαση. Η μετάβαση για να είναι Δίκαιη, πρέπει να γίνει με την συμμετοχή της κοινωνίας και όχι ερήμην της, πρέπει να βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, πρέπει να είναι δίκαιη για όλους, με όρους κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας και σεβασμό στο περιβάλλον. Σε μια δίκαιη μετάβαση πρέπει να αναπληρωθούν όλες οι χαμένες θέσεις εργασίας και να επιδιωχθεί η δημιουργία νέων σε στέρεες παραγωγικές βάσεις. Ένας τέτοιος στόχος είναι εφικτός μόνο με έναν σοβαρό μακροπρόθεσμο και ολοκληρωμένο σχεδιασμό σε στέρεες βάσεις, ο οποίος θα επαναπροσδιορίζει τον παραγωγικό ρόλο της Δυτικής Μακεδονίας και κατ’ επέκταση του Δήμου Κοζάνης και θα δίνει διέξοδο, προοπτική και ελπίδα στην τοπική κοινωνία.

Μόνο με τους παραπάνω όρους μπορεί να αναχαιτιστεί η πληθυσμιακή μείωση, η συγκράτηση του πληθυσμού ιδιαίτερα των νέων στον τόπο μας και να αντιστραφεί η οικονομική δυσπραγία.

TOG. Ο πολιτισμός είναι συχνά ο «φτωχός συγγενής» και στην περιφέρεια το καταλαβαίνουμε ακόμη περισσότερο, συμφωνείτε; Πώς θα βοηθήσετε, αν εκλεγείτε ως δήμαρχος, να αλλάξει αυτό; Επίσης, είναι στις προθέσεις σας η στενότερη συνεργασία  με ομάδες πολιτών –κοινωνικές, αντιρατσιστικές, οικολογικές, φιλοζωικές, νέων, πολιτισμού κλπ- και με ποιο τρόπο; Είναι στους σχεδιασμούς σας μια πιο ανοιχτή και συμμετοχική πόλη;

X.K. Το αν θα αφήσουμε τον πολιτισμό “φτωχό συγγενή” ή θα τον αναγάγουμε σε πυλώνα ανάπτυξης, είναι θέμα προτεραιότητας της κάθε Δημοτικής Αρχής. Η πολυπολιτισμικότητα του Δήμου μας μπορεί να γίνει το δυνατό μας σημείο, το οποίο θα τονώσει την αναγνωρισιμότητα του τόπου μας, θα αναβαθμίσει την εικόνα μας και θα συμβάλει στην εξωστρέφεια και την ανάπτυξη. Ο Δήμος οφείλει να στηρίζει έμπρακτα όλους τους ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης που παράγουν πολιτισμό και ενισχύουν την πολιτιστική μας ταυτότητα, να ενισχύει τις πρωτοβουλίες τους και να αναδεικνύει την καλλιτεχνική δυναμική της περιοχής.

Μερικές από τις κατευθύνσεις στις οποίες θα κινηθούμε είναι η αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, η  αξιοποίηση των ακίνητων του Δήμου για στέγαση δομών πολιτισμού, η δημιουργία πολιτιστικού ημερολογίου για την διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων με ετήσιο προγραμματισμό, η αναβάθμιση όλων των πολιτιστικών εκδηλώσεων  και η έμπρακτη στήριξη των επαγγελματιών της τέχνης. Επίσης, στο πρόγραμμά μας προβλέπεται η δημιουργία Συμφωνικής Ορχήστρας, η αξιοποίηση της βιομηχανικής κληρονομιάς και σύνδεσή της με τον πολιτιστική ταυτότητα του Δήμου, καθώς και η δημιουργία θεματικών μουσείων (μοντέρνας τέχνης, παραδοσιακών τεχνών κ.α.). Θα δοθούν κίνητρα δημιουργικότητας σε νέους καλλιτέχνες που θέλουν να δημιουργήσουν με οδηγό την παράδοση και θα επιδιώξουμε τη δημιουργία ενός συγκεκριμένου πλαισίου προστασίας των μουσικών του δρόμου, όπως ακριβώς συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Θα παραχωρήσουμε χώρο για λειτουργία αυτοδιαχειριζόμενου κέντρου νέων ως χώρο συνάντησης, ανταλλαγής απόψεων, διοργάνωσης εκδηλώσεων και δημιουργικότητας των νέων με στόχο την ενεργή συμμετοχή τους στην κοινότητα. Θα αξιοποιήσουμε τις σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές  για όλα τα πολιτιστικά δρώμενα του Δήμου μας.

Όσον αφορά στο ΔΗΠΕΘΕ εγγυόμαστε την άμεση εξυγίανση, τη διασφάλιση της αξιοκρατίας στην επιλογή καλλιτεχνικού διευθυντή, την  αποκατάσταση των σχέσεων εμπιστοσύνης με το κοινό της πόλης, την ενίσχυση της  εξωστρέφειας του ΔΗΠΕΘΕ  με συνεχή παρουσία σε όλες τις τοπικές κοινότητες και σε άλλους Δήμους της χώρας, και τη στήριξη του σύγχρονου πολιτισμού. Θα στηρίξουμε έμπρακτα το  ντόπιο καλλιτεχνικό δυναμικό αξιοποιώντας  τα υλικοτεχνικά μέσα και την  τεχνογνωσία από επαγγελματίες συνεργάτες του ΔΗΠΕΘΕ.

Σε ότι αφορά στην ΚΔΒΚ θα προχωρήσουμε στην ολοκλήρωση και στην ανανέωση της δομικής συνεργασίας της ΚΔΒΚ με την Εθνική Βιβλιοθήκη. Θα αλλάξουμε το οργανόγραμμα για την ολοκλήρωση προσλήψεων μόνιμου εξειδικευμένου προσωπικού. Θα ολοκληρώσουμε και θα λειτουργήσουμε το  Μουσείο της βιβλιοθήκης με μουσειολογικά πρότυπα. Θα συνεργαστούμε  με πολιτιστικά ιδρύματα της χώρας και του εξωτερικού με στόχο τον εκσυγχρονισμό της ΚΔΒΚ και την διοργάνωση καινοτόμων δράσεων.

Αναλυτικά οι θέσεις μας για τον πολιτισμό και την Μετάβαση που αναφέραμε, παρουσιάζονται στο αναρτημένο πρόγραμμα της Δημοτικής Κίνησης.

TOG. Όλο και συχνότερα τελευταία γινόμαστε μάρτυρες και θύματα πρωτόγνωρων φαινομένων, που είτε έχουν να κάνουν άμεσα με την κλιματική κρίση είτε όχι, αναδεικνύουν  πάντως  «ανοχύρωτες πόλεις και κοινωνίες». Νομίζετε ότι είναι ώρα να σχεδιάσουμε πολλά από την αρχή; Ποια μπορεί και πρέπει να είναι η θέση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε αυτόν την ανασυγκρότηση;

X.K. Ο Δήμος Κοζάνης είναι ανοχύρωτος σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Για τον λόγο αυτό προτείνουμε την εφαρμογή ενός  Oλοκληρωμένου Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας για ακραία φαινόμενα (σεισμοί, πυρκαγιές, πλημμύρες) σε συνεργασία με Αστυνομία, Πυροσβεστική, Δασαρχείο, δομές Υγείας, εθελοντές. Την τηλεπισκόπηση για την επιτήρηση δασών σε συνεργασία με τους ανάλογους φορείς. Ελέγχους στα Δημοτικά κτίρια και τα σχολεία για την στατική επάρκεια και την πυρασφάλεια και αποκατάσταση, όπου χρειάζεται. Την εκπαίδευση του πληθυσμού και των εθελοντικών ομάδων. Την  ψηφιακή εφαρμογή σε smartphones για πρόβλεψη, προετοιμασία, προειδοποίηση, ενεργοποίηση, καθώς και την εκτύπωση φυλλαδίων και διανομή στους πολίτες-ενημερωτικά spot στα τοπικά ΜΜΕ.

Δυστυχώς η Δημοτική Αρχή Μαλούτα απουσίαζε από όλη αυτή την προετοιμασία. Δεν προέβη στις κατάλληλες ενέργειες με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το γεγονός ότι έχασε χρηματοδότηση 5,5 εκατομμυρίων περίπου από το ΕΣΠΑ για την σύνταξη μελέτης αντιπλημμυρικής προστασίας της πόλης της Κοζάνης και τοπικών διαμερισμάτων που μπορεί να κινδυνεύσουν με ακραία καιρικά φαινόμενα. Επίσης δεν προέβη σε καθαρισμό περιαστικών αλσυλίων ως όφειλε έτσι ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς, είναι άλλη μία περίπτωση αδυναμίας της δημοτικής αρχής Μαλούτα να ανταποκριθεί στις βασικές αρμοδιότητές της.

TOG. Η Κοζάνη είχε τις «ευκαιρίες» της (σεισμός ’95) που μάλλον δεν «εκμεταλλεύτηκε». Πως θα κάνετε την Κοζάνη καλύτερο και ομορφότερο τόπο να ζεις, κύριε Κουζιάκη;

ΧΚ. Πιστεύουμε ότι η Κοζάνη πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερο εκτόπισμα, μπορεί να παίξει μητροπολιτικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή όχι μόνο της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και των νοτίων Βαλκανίων. Ένα τολμηρό και γενναίο σχέδιο βιώσιμης αστικής κινητικότητας και βιώσιμης αστικής ανάπλασης, έτσι όπως το καταθέσαμε στη διάρκεια της θητείας μας ως Διοίκηση μπορεί να λειτουργήσει προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ανάπλαση του χώρου του ΟΣΕ και η δημιουργία στεγασμένης λαϊκής αγοράς, η σύνδεση του κέντρου με το νότιο τμήμα της πόλης μέσω της πλατείας Λασσάνη και των οδών Ολύμπου και Αριστοτέλους, πεζοδρομήσεις, ποδηλατόδρομοι, πράσινες διαδρομές, αναβάθμιση κοινόχρηστων χώρων, ανάδειξη εμβληματικών κτιρίων, είναι μερικές από τις προτάσεις μας που  θα αλλάξουν την εικόνα της πόλης, θα την κάνουν πιο φιλική στους κατοίκους της και πιο ελκυστική στους επισκέπτες. Αυτά όλα περιλαμβάνονται σε ένα Ολοκληρωμένο Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας που προτείναμε από την προηγούμενη θητεία μας, αλλά η δημοτική αρχή Μαλούτα απέρριψε επειδή στερείται οράματος και ολοκληρωμένου σχεδίου για το μέλλον της πόλης.

Τέλος, η ολοκλήρωση της παραχώρησης του στρατοπέδου Μακεδονομάχων ή μέρους αυτού θα έδινε νέο ζωτικό χώρο εντός του αστικού ιστού έτσι ώστε να αναπτυχθούν διοικητικές δραστηριότητες, χώροι πρασίνου και άλλες χρήσεις και να αποσυμφορηθεί το κέντρο της πόλης.

Πέρα από την αδιανόητη και αδιάκριτη σφαγή αθώων ανθρώπων, πέρα από τα ποτάμια αίματος που δεν μπορούν να λάβουν δικαίωση ποτέ, πέρα από την ανείπωτη καταστροφή που θα μας στοιχειώνει διαχρονικά και τον ξεριζωμό ενός πολιτισμού 3000 χρόνων, το 1922 σημαίνει πολλά περισσότερα για τον Ελληνισμό.

Από πολλές πλευρές, το 1922 αποτέλεσε έτος σταθμό για την πορεία του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Μια τεράστια καταστροφή υπήρξε η αφετηρία για τη διαμόρφωση της Ελληνικής κοινωνίας, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, μιας κοινωνίας που τότε έψαχνε πυξίδα και προορισμό. Μια τεράστια καταστροφή πυροδότησε πολύχρονες ζυμώσεις στην ελληνική κοινωνία και τη διαδικασία αφομοίωσης του διαφορετικού.

Το τέλος της Μεγάλης Ιδέας και η υποδοχή των προσφύγων ταυτίζονται με παραμέτρους που άλλαξαν την Ελλάδα και που σήμερα θεωρούμε αυτονόητες. Η ενίσχυση της οικονομίας με εργατικά χέρια, η συγκρότηση νέας βάσης για την εκβιομηχάνιση, η αγροτική οικονομία, η εθνική ομογενοποίηση, η μετατροπή της Αθήνας σε μητρόπολη, η αλλαγή του δημογραφικού κυρίως στη Μακεδονία, η κοινωνική διαστρωμάτωση σε νέα βάση, η διεύρυνση της εργατικής τάξης, ο πολιτισμικός πλουραλισμός είναι μερικές από αυτές. Η έλευση των Ελλήνων της ευρύτερης Μικράς Ασίας και του Πόντου, δημιούργησε καινούργια δεδομένα στον ελλαδικό χώρο. Έτσι η Ελλάδα του 1930 ήταν μια «άλλη χώρα» σε σχέση με αυτήν του 1920.

Οι προσφυγικοί πληθυσμοί όμως, δεν βρήκαν μόνον στήριξη και ασφάλεια, αλλά αντιμετώπισαν και καχυποψία και πολλές φορές εχθρότητα από την πλευρά των ντόπιων. Σε τοπικό επίπεδο, πέρα από τα στερεότυπα, η στάση των ντόπιων Κοζανιτών απέναντι στους πρόσφυγες ήταν πολυδιάστατη. Η περιοχή μετρούσε μόλις 10 χρόνια ελευθερίας, η εθνική κουλτούρα δεν είχε ακόμη εμπεδωθεί και ήταν διάχυτη η καχυποψία απέναντι σε κάθε τι ξένο. Έτσι από τη μια μεριά, υπήρχαν πολίτες και σωματεία, όπως η Φιλόπτωχος Αδελφότης Κοζάνης, καθώς και οργανώσεις Κοζανιτών κυρίως από τις ΗΠΑ που έδειξαν έμπρακτα και οργανωμένα την αλληλεγγύη τους, ενώ σε πολλές περιπτώσεις, αλληλέγγυοι Κοζανίτες, φτωχοί άνθρωποι της βιοπάλης, παραχώρησαν και οικήματα στους άστεγους πρόσφυγες. Σημαντικές υπήρξαν επίσης και οι προσπάθειες των νεοπαγών κρατικών δομών, όπως της υπηρεσίας Εποικισμού και της Νομαρχίας, αλλά και του φωτισμένου Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης Ιωακείμ, καταδικασμένου σε θάνατο από το κεμαλικό καθεστώς που διέφυγε με μεγάλο κίνδυνο από την Κωνσταντινούπολη και που έπαιξε καταλυτικό ρόλο ειδικά τις πρώτες στιγμές της άφιξης προσφύγων τόσο αναφορικά με πράξεις φιλανθρωπίας, όσο και με κηρύγματα για αποδοχή, στήριξη και αλληλεγγύη. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι με ευθύνη της Δημοτικής Αρχής ο αδριάντας αυτού του φωτισμένου ιεράρχη στέκει παραγκωνισμένος και αθέατος στις παρυφές της πόλης (και η σημειολογία έχει την βαρύτητά της).

Από την άλλη μεριά, στις αρνητικές πρακτικές εναντίον των προσφύγων πρωτοστάτησε ένας μικρός αριθμός πολιτών, κάποιοι από αυτούς δυστυχώς σε θέσεις ευθύνης. Σε ορισμένα χωριά, οι αντιδράσεις για την έλευση των προσφύγων στην περιοχή τους, πήρε τον χαρακτήρα γενικευμένων συλλαλητηρίων. Στην περιοχή τής Κοζάνης δε, η απροθυμία κάποιων να δεχθούν την εγκατάσταση προσφύγων και η περιχαράκωση έφτασε μέχρι και σε παροτρύνσεις, ευτυχώς μικρής κλίμακας και χωρίς αποτέλεσμα, για ένοπλες συγκρούσεις. Απέναντι σε αυτές τις ενέργειες, πρωτοστάτησαν επιφανείς Κοζανίτες με ανοιχτό μυαλό, γιατροί, δικηγόροι, δημοσιογράφοι και πολιτικοί τού τόπου, υπερτονίζοντας το ανθρωπιστικό, ηθικό και νομικό δίκαιο των προσφύγων.

Το «ελληνικό θαύμα εν ώρα ειρήνης», όπως ονομάστηκε η αποκατάσταση ενάμισι εκατομμυρίου προσφύγων σε 20 μόλις χρόνια, σε μια χώρα κατεστραμμένη από τις συνεχείς πολεμικές και πολιτικές συγκρούσεις, αποδεικνύει πολλά τόσο σε πανελλαδικό, όσο και σε τοπικό επίπεδο. Η πρόκληση αντιμετώπισης αυτής της έκτακτης ανάγκης ευτυχώς απαντήθηκε με σχετική επιτυχία, ενδεχομένως με καθυστερήσεις, αδικίες και πικρίες, αλλά τα δεδομένα της εποχής ήταν τέτοια που κοιτώντας προς τα πίσω την ιστορία είναι καλό να υπάρχει η απαραίτητη επιείκεια. Η Ελλάδα, ως σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος πλέον, οφείλει πολλά σε όλη αυτή την μακρόχρονη ώσμωση των παλαιών Ελλήνων, των Ελλήνων των Νέων Χωρών και των Ελλήνων της Ανατολής.

Ένα αιώνα μετά, το 2022 αποτελεί χρονιά ορόσημο, τόσο για τον οφειλόμενο ιστορικό αναστοχασμό απέναντι στη λήθη, όσο και για την αναγνώριση της τεράστιας προσφοράς των Μικρασιατών στον πολιτισμό, στην οικονομία και στον εκσυγχρονισμό του Ελληνικού κράτους. Οι περισσότεροι από τους Μικρασιάτες, σήμερα, ανήκουν στην τρίτη και την τέταρτη γενιά βιώνοντας πλέον το φαινόμενο της πολυμορφικής μνήμης. Πλήθος σωματείων, πολυάριθμες εκδόσεις, συνέδρια, ημερίδες, επισκέψεις, μνημεία. Τίποτα όμως από όλα αυτά δεν θα υπήρχε χωρίς μια ζωντανή παράδοση που τιμά και δεν ξεχνά.

Αυτή την παράδοση οφείλουμε όλοι να υπηρετούμε, ντόπιοι και απόγονοι προσφύγων, η οποία διατηρώντας την διαφορετικότητά και την πολυμορφία της συμμετέχει στη σύνθεση μιας σύγχρονης, πολυδιάστατης και συνεκτικής κοινωνίας, χωρίς γεωγραφικά στερεότυπα, εθνικιστικές παρωπίδες και αποκλεισμούς, μιας κοινωνίας ικανής να μπολιάσει το διαφορετικό και έτοιμης να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των καιρών με σχέδιο και όραμα για το μέλλον.

Χάρης Κουζιάκης

Δημοτικός Σύμβουλος

Επικεφαλής της Δημοτικής Κίνησης «Κοζάνη Τόπος να Ζεις»