Ομάδα ειδικών αποτελούμενη από νευροεπιστήμονες και αναισθησιολόγους με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση «Nature» παρουσιάζουν τη μελέτη που πραγματοποίησαν στην οποία ανακάλυψαν ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου, ορισμένοι νευρώνες όχι μόνο αναπαράγουν το πρόσφατο παρελθόν αλλά επίσης προβλέπουν μια μελλοντική εμπειρία.

«Ορισμένοι νευρώνες πυροδοτούνται ως απόκριση σε συγκεκριμένα ερεθίσματα. Οι νευρώνες στον οπτικό φλοιό ενεργοποιούνται με το κατάλληλο οπτικό ερέθισμα. Οι νευρώνες που μελετάμε δείχνουν να έχουν προτιμήσεις στο πώς ενεργοποιούνται» λέει ο Καμράν Ντίμπα αναισθησιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, εκ των επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας η οποία μελέτησε τη διαδικασία με την οποία αυτοί οι εξειδικευμένοι νευρώνες παράγουν μια αναπαράσταση του κόσμου μετά από μια νέα εμπειρία.

Συγκεκριμένα, παρακολούθησαν την εμφάνιση των αποκαλούμενων «απότομων κυματισμών», ένα μοτίβο νευρωνικής ενεργοποίησης που είναι γνωστό ότι παίζει ρόλο στην παγίωση νέων αναμνήσεων και πρόσφατα αποδείχθηκε επίσης ότι επισημαίνουν ποια μέρη μιας νέας εμπειρίας θα αποθηκευτούν ως αναμνήσεις.

«Για πρώτη φορά σε αυτή τη μελέτη παρατηρήσαμε πώς αυτοί οι μεμονωμένοι νευρώνες σταθεροποιούν τις χωρικές αναπαραστάσεις κατά τις περιόδους ανάπαυσης. Φανταζόμασταν ότι ορισμένοι νευρώνες μπορεί να αλλάξουν τις αναπαραστάσεις τους αντανακλώντας την εμπειρία που είχαμε όλοι όταν ξυπνήσαμε με μια νέα κατανόηση ενός προβλήματος. Η επίδειξη αυτού, ωστόσο, απαιτούσε να παρακολουθούμε πώς οι μεμονωμένοι νευρώνες επιτυγχάνουν χωρικό συντονισμό, δηλαδή τη διαδικασία με την οποία ο εγκέφαλος μαθαίνει να πλοηγείται σε μια νέα διαδρομή ή περιβάλλον» αναφέρει ο Δρ. Κάλεμπ Κεμέρε νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Rice στο Χιούστον.

Τα πειράματα

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα με ποντίκια παρατηρώντας το πώς κινούνταν σε ειδικά σχεδιασμένους για την περίσταση διαδρόμους και
ανέπτυξαν επίσης μια στατιστική προσέγγιση μηχανικής μάθησης για να χαρτογραφήσουν την εγκεφαλική δραστηριότητα των πειραματόζωων με στόχο να διαπιστώσουν το πώς οι νευρώνες αποτύπωναν τον χώρο και συντόνιζαν τη λειτουργία τους για να βοηθήσουν το ποντίκι στο να βρίσκει πιο εύκολα το δρόμο του.

Οι ερευνητές κάνουν λόγο για ένα φαινόμενο νευροπλαστικότητας όπως την χαρακτηρίζουν η οποία συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σύμφωνα με τους ερευνητές αυτός ο μηχανισμός αυτός δεν απεικονίζει στο όνειρο κάποιου, στην προκειμένη περίπτωση στο ποντίκι, το σημείο στο οποίο βρίσκεται μέσα σε κάποιο χώρο αλλά και που θα κινηθεί στη συνέχεια εκεί.

«Αυτό που μου άρεσε περισσότερο σε αυτή την έρευνα και ο λόγος που ενθουσιάστηκα τόσο πολύ με αυτήν είναι ότι δεν συμβαίνει απαραίτητα ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου το μόνο πράγμα που κάνουν αυτοί οι νευρώνες είναι να σταθεροποιούν μια ανάμνηση της εμπειρίας. Αποδεικνύεται ότι ορισμένοι νευρώνες καταλήγουν να κάνουν κάτι άλλο. Μπορούμε να δούμε αυτές τις άλλες αλλαγές να συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου και όταν βάζουμε τα ζώα πίσω στο περιβάλλον για δεύτερη φορά, μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι αυτές οι αλλαγές αντικατοπτρίζουν πραγματικά κάτι που μάθαμε ενώ τα ζώα κοιμόντουσαν. Είναι σαν να συμβαίνει μια δεύτερη έκθεση του ζώου στο χώρο ενώ αυτό κοιμάται» λέει ο Κεμέρε.

Naftemporiki.gr

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «The First Rule of Mastery: Stop Worry about What People Think of you», Μισέλ Γκερβάι, ο εγκέφαλός μας είναι σχεδιασμένος για επιβίωση και σαρώνει συνεχώς το περιβάλλον του για να βρει όλα τα πράγματα που είναι δυνητικά επικίνδυνα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο εγκέφαλος μας συντονίζεται με την αποδοχή και δημιούργησε μια ψυχολογία στην οποία προσπαθεί συνεχώς να προσαρμοστεί. Ωστόσο, το να ανησυχείς για κάτι είναι διαφορετικό από το να ενδιαφέρεσαι για κάτι. Ναι, πρέπει να νοιάζεσαι για τις απόψεις των άλλων, αλλά κυρίως για των ανθρώπων που σε γνωρίζουν πραγματικά και νοιάζονται για την ανάπτυξή σου.

Διάβασε παρακάτω 3 τρόπους για να μη σε νοιάζει τόσο η γνώμη των άλλων.

Να ξέρεις πως κανένας δεν σκέφτεται όσα νομίζεις εσύ

Αυτή είναι η πραγματικότητα. Οι έρευνες δείχνουν ότι συχνά υπερεκτιμούμε το πόσο νοιάζονται οι άλλοι για εμάς. Εμείς, είμαστε το κέντρο του δικού μας κόσμου. Ο καθένας, όμως, έχει τα προσωπικά του πράγματα που συμβαίνουν στη ζωή του – και πιθανότατα σε αυτά εστιάζει. Οπότε, το να «χάνεις» τον ύπνο σου σκεπτόμενος τι πιστεύουν οι άλλοι για εσένα, απλώς είναι ανώφελο.

Μην προσπαθείς να μαντέψεις τι σκέφτονται οι άλλοι

Είναι πραγματικά, πραγματικά άσκοπο να υποθέτεις τι σκέφτονται οι άλλοι, γιατί η αλήθεια είναι ότι, εάν δεν στο πουν, δεν θα το μάθεις ποτέ. Σίγουρα, μπορείς να πείσεις τον εαυτό σου ότι όλοι πιστεύουν κάτι συγκεκριμένο για τη δουλειά σου, για τη προσωπική σου ζωή, για τις επιλογές σου, αλλά όλα αυτά μπορεί να μην είναι η πραγματικότητα.

Ο εγκέφαλός σου είναι προγραμματισμένος να ασχολείται περισσότερο με τα αρνητικά (όπως η κριτική) παρά με τα θετικά (τα κομπλιμέντα). Αυτή η «προκατάληψη αρνητικότητας» μπορεί να εξηγήσει γιατί πολλές φορές καταλήγεις στο ότι κάποιος σε κρίνει. Είναι χρήσιμο να το αντιληφθείς αυτό και να δώσεις στον εαυτό σου την κατάλληλη εμψύχωση.

Λιγότερες από 60 πολυεθνικές επιχειρήσεις φέρουν την ευθύνη για περισσότερο από το 50% της παγκόσμιας ρύπανσης από πλαστικά, με έξι από αυτές να ευθύνονται για το 25%, σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι για κάθε αύξηση ποσοστού παραγωγής πλαστικού υπήρχε ανάλογη αύξηση ρύπανσης από πλαστικά στο περιβάλλον. “Ο τομέας παραγωγής αποτελεί πραγματικά μια μορφή ρύπανσης”, επισημαίνει μία από τις συγγραφείς της έρευνας, LisaErdle, που είναι διευθύντρια επιστημονικού τομέα στο μη κερδοσκοπικό ίδρυμα The 5 Gyres Institute.

Τα τελευταία πέντε χρόνια μια διεθνής ομάδα εθελοντών συνέλεξε και ανάλυσε πάνω από 1.870.000 πλαστικά απορρίμματα σε 84 χώρες. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών ήταν συσκευασίες μιας χρήσης για τρόφιμα, ποτά και προϊόντα καπνού. Λιγότερο από το μισό αυτών των πλαστικών απορριμμάτων είχε εμφανή εμπορική σήμανση που θα μπορούσε να αποκαλύψει την εταιρεία που τα παρήγαγε, ενώ για το υπόλοιπο δεν μπορούσε να γίνει αναγνώριση ή να αποδοθούν οι σχετικές ευθύνες.

Αυτό τονίζει ξεκάθαρα την ανάγκη για διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα,” σχολιάζει η συγγραφέας της μελέτης, Patricia Villarrubia-Gómez, η οποία είναι ερευνήτρια στο Κέντρο Αντοχής Υλικών της Στοκχόλμης για τη ρύπανση από πλαστικά. “Πρέπει να γνωρίζουμε ποια εταιρεία παράγει ποιο πλαστικό, για να αναλάβει τις ευθύνες, έτσι δεν είναι;”

Το ήμισυ του πλαστικού με αναγνωρισμένη εμπορική επωνυμία ανήκει σε μόλις 56 πολυεθνικές εταιρείες ταχείας κατανάλωσης, ενώ το ένα τέταρτο ανήκει σε μόνο έξι εταιρείες.

Οι εταιρείες καπνού Altria και Philip Morris International είχαν το 2% των πλαστικών απορριμμάτων που βρέθηκαν, ενώ οι εταιρείες Danone και Nestlé το 3% του συνόλου. Η PepsiCo φέρει το 5% της ευθύνης για την απόρριψη συσκευασιών, ενώ το 11% των πλαστικών απορριμμάτων ανήκει στην εταιρεία Coca-Cola.

“Η βιομηχανία συχνά θέλει να αποδίδει ευθύνη στον καταναλωτή,” συμπληρώνει ο συγγραφέας της μελέτης, MarcusEriksen, ειδικός στη ρύπανση από πλαστικά στο ίδρυμα The 5 GyresInstitute.

“Θα θέλαμε όμως να τονίσουμε ότι είναι τα brands και η επιλογή τους για τα είδη συσκευασίας και η υιοθέτηση αυτού του μοντέλου απόρριψης που προκαλεί την πληθώρα απορριμμάτων.”

Ο Guardian επικοινώνησε με τις εταιρείες Altria, Philip Morris International, Danone, Nestlé, PepsiCo και The Coca-Cola Company.

Η εταιρεία Coca-Cola ανέφερε: “Φροντίζουμε για τον αντίκτυπο που έχει κάθε ποτό που πωλούμε και δεσμευόμαστε να αναπτύξουμε την επιχείρησή μας με τον σωστό τρόπο.” Η Coca-Colaέχει δεσμευτεί να κατασκευάσει παγκοσμίως 100% της συσκευασίας της ως ανακυκλώσιμη έως το 2025 και να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον 50% ανακυκλωμένο υλικό συσκευασίας έως το 2030.

Η Nestlé ανακοίνωσε ότι έχει μειώσει τη χρήση νέου πλαστικού κατά 14,9% τα τελευταία πέντε χρόνια και υποστηρίζει παγκοσμίως προγράμματα για την ανάπτυξη σχεδίων συλλογής και ανακύκλωσης απορριμμάτων. “Από την υιοθέτηση των εθελοντικών μας δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση των πλαστικών αποβλήτων πριν από πέντε χρόνια, έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο στη μείωση του νέου πλαστικού και στην αύξηση της δυνατότητας ανακύκλωσης, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του Ιδρύματος EllenMacArthur,” ανέφερε.

Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης τη δημιουργία ενός παγκόσμιου νομικά δεσμευτικού κανονισμού για τη ρύπανση από πλαστικά, ο οποίος τίθεται σε διαπραγμάτευση αυτή την εβδομάδα.

Η Danone δήλωσε: “Συνεχίζουμε τις προσπάθειες μας για τη μείωση του αποτυπώματός μας από πλαστικό – από το 2018 έως το 2023 μειώσαμε τη χρήση πλαστικού κατά 8%, ισοδύναμο με 62.000 τόνους, και αυξήσαμε τη δυνατότητα ανακύκλωσης των συσκευασιών μας (το 84% των συσκευασιών μας είναι ανακυκλώσιμο, επαναχρησιμοποιήσιμο ή κομποστοποιήσιμο). Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε τη βελτίωση των υποδομών συλλογής και ανακύκλωσης για να ενθαρρύνουμε τους καταναλωτές να ανακυκλώνουν.” Επίσης, υποστηρίζουν “μια φιλόδοξη και δεσμευτική… Παγκόσμια Συνθήκη για τα Πλαστικά του ΟΗΕ που θα αποτελούσε μια μεγάλη ευκαιρία για την προώθηση και επιτάχυνση της προόδου στην κυκλικότητα των πλαστικών.”

Ωστόσο, ενώ πολλές από αυτές τις εταιρείες έχουν λάβει εθελοντικά μέτρα για να βελτιώσουν την επίδρασή τους στην ρύπανση από πλαστικά, οι ειδικοί που διενεργούν τη μελέτη υποστηρίζουν ότι αυτά δε λειτουργούν. Η παραγωγή πλαστικού έχει διπλασιαστεί από την αρχή του 2000 και οι μελέτες δείχνουν ότι μόνο το 9% του πλαστικού ανακυκλώνεται.

Όταν η ομάδα συγκέντρωσε δεδομένα για την ετήσια παραγωγή συσκευασίας πλαστικού για κάθε από αυτές τις πολυεθνικές εταιρείες και τα συνέκρινε με τα δεδομένα από τις περισσότερο από 1.500 έρευνες για απορρίμματα, η στατιστική ανάλυσή τους έδειξε ότι κάθε αύξηση της παραγωγής πλαστικού κατά 1% συνδεόταν άμεσα με περίπου 1% αύξηση της ρύπανσης από πλαστικά.

“Πραγματικά βλέποντας αυτή την άμεση αύξηση, έμεινα έκπληκτη,” λέει μία από τις συγγραφείς της μελέτης, KathyWillis, μια κοινωνικο-οικολόγος θαλάσσιων ερευνών από το Οργανισμό Επιστημονικής και Βιομηχανικής Έρευνας της Κοινοπολιτείας στην Αυστραλία.

“Ξανά και ξανά με βάση επιστημονικές έρευνες βλέπουμε ότι πραγματικά πρέπει να ορίζουμε ένα όριο στο πόσο πλαστικό παράγουμε.”

Ωστόσο, ο Kartik Chandran, ένας περιβαλλοντολόγος μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Columbia, που δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε ότι ενώ αυτά τα νέα δεδομένα ήταν εντυπωσιακά, η παρατήρηση ότι το 1% παραγωγής πλαστικού ισοδυναμούσε με 1% ρύπανση από πλαστικά ήταν “λίγο αναδιαπραγματεύσιμη” και “απλοϊκή”.

Είπε ότι τα δεδομένα δεν λάμβαναν υπόψη τη ρύπανση από πλαστικά στην Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία, ούτε λάμβαναν υπόψη τις πρωτοβουλίες ανακύκλωσης ή καθαρισμού που είναι σε εξέλιξη.

Μια καλύτερη ανάλυση θα μπορούσε να βασισθεί στις καθαρές ροές πλαστικού προς την παραγωγή πλαστικού – λαμβάνοντας επίσης υπόψη την επαναχρησιμοποίηση πλαστικών υλικών – και το καθαρό φορτίο πλαστικού που αποδίδεται ως ρύπανση από πλαστικά. Η ομάδα που διενέργησε τη μελέτη, μερικά μέλη της οποίας συμμετέχουν στις συζητήσεις που διεξάγονται αυτή την εβδομάδα στην Οτάβα για τη συζήτηση ενός Συνθήκης του ΟΗΕ για τη Ρύπανση από Πλαστικά, δήλωσε ότι τα ευρήματά τους τόνισαν την επείγουσα ανάγκη για μια παγκοσμίως δεσμευτική συνθήκη που επικεντρώνεται στα μέτρα παραγωγής. Οι συζητήσεις θα διαρκέσουν μέχρι τη Δευτέρα, και ο LuisVayasValdivieso, ο εκπρόσωπος της Εκουαδόρ στο Ηνωμένο Βασίλειο, είπε στη Guardian νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι ελπίζει ότι οι χώρες θα ενωθούν για να εξασφαλίσουν ένα διεθνές νομικά δεσμευτικό μέσο σχετικά με τη ρύπανση από πλαστικά.

“Είναι πραγματικά σημαντικό να ξεκινήσουμε τις διαπραγματεύσεις για αυτή τη συνθήκη τώρα. Ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια τριπλή κρίση: την κλιματική αλλαγή, την απώλεια βιοποικιλότητας και τη ρύπανση. Αν και υπάρχουν συμφωνίες για τις πρώτες δύο, δεν έχουμε ακόμη νομοθετικό πλαίσιο ή παγκόσμια συμφωνία για τη ρύπανση από πλαστικά.”

• Αυτό το άρθρο τροποποιήθηκε στις 25 Απριλίου 2024 για να περιλάβει την εταιρεία καπνού Altria. Το 2003, η εταιρεία Philip Morris άλλαξε την ονομασία της σε Altria. Το 2008, η Philip Morris International χωρίστηκε για να γίνει μια ανεξάρτητη εταιρεία. Παρ’ όλα αυτά, η Philip Morris US παραμένει μέρος της Altria.

https://www.theguardian.com/environment/2024/apr/24/survey-finds-that-60-firms-are-responsible-for-half-of-worlds-plastic-pollution

Ποια συναισθήματα κυριαρχούν σήμερα; Ποια είναι η αντίληψη για την ποιότητα ζωής; Επαρκεί το διαθέσιμο εισόδημα; Πόσο «ακριβή» είναι η στέγη και η ενέργεια; Πώς αξιολογούνται η εκπαίδευση και η υγεία; Πώς αποτιμώνται τα μέτρα κυβερνητικής στήριξης; Είναι εφικτή η αποταμίευση και πόσοι καταφεύγουν στο δανεισμό για τα «βασικά έξοδα»; Υπάρχει η δυνατότητα για διακοπές;

Με αυτά τα ερωτήματα-βασικούς πυλώνες το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ επιχειρεί να συλλέξει πρωτογενές υλικό που αποτυπώνει τάσεις και η ερμηνεία του αναδεικνύει φαινόμενα που χαρακτηρίζουν τις συνθήκες ζωής στην Ελλάδα σήμερα, επιτρέποντας και τη σύγκριση με προγενέστερες χρονικές περιόδους.

Στο πλαίσιο αυτό, τo ΕΝΑ, σε συνεργασία με την εταιρεία Prorata, διεξήγαγε μεγάλη ετήσια πανελλαδική κοινωνική έρευνα, συνεχίζοντας ένα ερευνητικό εγχείρημα που εγκαινίασε στα τέλη του 2022, ώστε να δημιουργηθούν και οι χρονοσειρές που θα επιτρέπουν τη συγκριτική απεικόνιση των ευρημάτων και την εξέλιξή τους στο χρόνο. Στις αφετηριακές επισημάνσεις που τονίζουν την αναγκαιότητα διενέργειας της συγκεκριμένης έρευνας, περιλαμβάνεται η διερεύνηση στάσεων και αντιλήψεων των πολιτών που αφορούν την καθημερινότητά τους και την ποιότητά ζωής τους. «Καθημερινά» ερωτήματα που απασχολούν οικογένειες, εργαζόμενους και γενικότερα όλη την κοινωνία, μετουσιώθηκαν σε ερευνητικά ερωτήματα και αποτελούν ένα από τα πολλά εργαλεία του Ινστιτούτου για την ολοκληρωμένη προσέγγιση που υιοθετεί για την εκπόνηση στοχευμένων προτάσεων εφαρμόσιμων πολιτικών.

I. Συναισθήματα

Πιο συγκεκριμένα, όπως αναδεικνύουν και τα σχετικά ευρήματα, στα συναισθήματα κυριαρχούν τα αρνητικά: απογοήτευση (50%)  και θυμός (38%), ενώ μόλις τέταρτη και έκτη επιλογή είναι η αισιοδοξία (15%) και η ελπίδα (13%) αντίστοιχα.

Σε σύγκριση με την αντίστοιχη έρευνα που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022, είναι σημαντικό ότι το αίσθημα απογοήτευσης εμφανίζεται αυξημένο, δηλαδή επιδεινωμένο, σήμερα κατά 9 μονάδες (41% τότε), ενώ το αίσθημα ελπίδας μειωμένο κατά 4 μονάδες (τότε).

Σε γενικές γραμμές, η έρευνα δείχνει ότι για το 2024 οι ερωτώμενοι απάντησαν ότι βρίσκονται ακόμη πιο μακριά από μια «καταπληκτική ποιότητα ζωής» -για να θυμηθούμε μια έκφραση που είχε λάβει κεντρική θέση στον δημόσιο διάλογο πριν από δύο περίπου χρόνια-, και μάλλον πιο κοντά σε μια συνολικότερη υποβάθμιση. Αν κάνει κανείς μια παράλληλη ανάγνωση των ευρημάτων της έρευνας του ΕΝΑ με την Παγκόσμια Έκθεση Ευτυχίας για το 2024 [1], θα διαπιστώσει ότι χρειάζονται συλλογικές ενέργειες και συστηματικές πολιτικές για την αλλαγή του κλίματος. Η εν λόγω έκθεση μετράει, με βάση τις υποκειμενικές αξιολογήσεις των συμμετεχόντων και συμμετεχουσών σε αυτή, το πόσο ευτυχισμένοι είναι οι Έλληνες. Η Ελλάδα είναι 64η μεταξύ 140 χωρών.

II. Ποιότητα ζωής και σημαντικότερα προβλήματα σήμερα

Η ποιότητα ζωής, λοιπόν, κρίνεται ως υποβαθμισμένη (43%) και ασφυκτική/πιεστική (30%) και μάλιστα σε σύγκριση με την προηγούμενη έρευνα παρουσιάζει ενδιαφέρον ότι μια νέα κατηγορία που προστέθηκε στην τρέχουσα έρευνα, η απάντηση «υποβαθμισμένη» υπερκερνά με μεγάλη διαφορά τη δεύτερη απάντηση «ασφυκτική/πιεστική» που ήταν η κυρίαρχη τότε.

Το σημαντικότερο πρόβλημα στη χώρα φαίνεται να είναι η ακρίβεια (70%), οι χαμηλοί μισθοί/συνθήκες εργασίας (29%), η υγεία/συνθήκες περίθαλψης εκτός COVID-19 (29%).

Σε έναν χρόνο από σήμερα, εκτιμάται ότι η κατάσταση της χώρας θα έχει χειροτερεύσει (55%), θα είναι η ίδια (28%), θα έχει βελτιωθεί (15%).

Η έρευνα επιχειρεί να αποτυπώσει και ένα αίσθημα δυσφορίας που συχνά αναφέρεται και στη δημόσια συζήτηση ως διαπίστωση ότι η «κατάσταση χειροτερεύει». Το 60% των ερωτηθέντων νιώθει ότι η δική του γενιά περνά πιο δύσκολα από εκείνη των γονιών του.

III. Εργασιακές συνθήκες

Το κλίμα δυσαρέσκειας και «ασφυξίας» συνεχίζεται και στον εργασιακό τομέα, Το 1/3 (33%) έχει σκεφθεί να παραιτηθεί από την εργασία του τουλάχιστον μία φορά εντός του 2024.

Γιατί; Γιατί δεν είναι ικανοποιημένο σε σχέση με όσα προσφέρει (42%) ή σε σχέση με τα προσόντα του (36%), από τις συνθήκες εργασίας (20%), γιατί δεν υπάρχουν προοπτικές ανέλιξης (15%).

Το 54% δηλώνει δυσαρεστημένο και πολύ δυσαρεστημένο από τις αποδοχές του και μόλις το 15% ικανοποιημένο και πολύ ικανοποιημένο, ποσοστά που βρίσκονται στα ίδια επίπεδα με τα αντίστοιχα της προηγούμενης έρευνας, κάτι που δείχνει ότι δεν υπάρχει αίσθηση βελτίωσης, παρά τις ονομαστικές αυξήσεις αποδοχών που καταγράφονται στις επίσημες στατιστικές μετρήσεις.

IV. Μέτρα κυβερνητικής στήριξης

Το 77% πιστεύει ότι οι επιδοματικές ενισχύσεις που δόθηκαν το 2023 δεν ικανοποιούν τις ανάγκες του πληθυσμού και το 72% ότι δεν έχει βοηθηθεί από αυτές σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα και μάλιστα τη στιγμή που η ακρίβεια αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει.

Σε σύγκριση με την έρευνα της προηγούμενης χρονιάς, στην οποία οι ερωτώμενοι κλήθηκαν να απαντήσουν αν οι επιδοματικές ενισχύσεις εκείνης της περιόδου (για την ενέργεια) είχαν βοηθήσει την οικονομική κατάστασή τους, στη φετινή έρευνα, οι αρνητικές εκτιμήσεις έχουν αυξηθεί (71% τότε).

V. Κόστος ζωής και επάρκεια εισοδημάτων

Άλλη μία αρνητική καταγραφή που συνεχίζεται από την προηγούμενη έρευνα είναι μεταξύ του κόστους ζωής και της επάρκειας των εισοδημάτων. Συγκεκριμένα, το 73% δεν αποταμιεύει, επίπεδο αντίστοιχο του περυσινού.

Μεταξύ όσων πληρώνουν ενοίκιο, το 80% κρίνει ότι το μίσθωμα είναι υψηλό σε σχέση με το εισόδημά του και μάλιστα καταγράφεται αύξηση 10 μονάδων σε σχέση με την αντίστοιχη ερώτηση στην περυσινή έρευνα δεδομένο που παραπέμπει στην ανάγκη υλοποίησης πρόσθετων παρεμβάσεων.

Επιπλέον, από το γεγονός ότι το 92% θεωρεί ακριβό το κόστος ενέργειας σε σχέση με το μηνιαίο καθαρό εισόδημά του και το 75% θεωρεί την πολιτική της κυβέρνησης (σ.σ. χρωματιστά τιμολόγια) ως μη επαρκή για την αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων της ενεργειακής κρίσης το ενεργειακό κόστος εμφανίζεται μάλλον «δυσβάσταχτο» σε σχέση με το μηνιαίο εισόδημα για την πλειοψηφία.

To 64% πιστεύει ότι η ενεργειακή μετάβαση θα αυξήσει το κόστος ενέργειας στο μέλλον.

VI. Αξιολόγηση δημόσιων πολιτικών

Την πιο αρνητική αξιολόγηση -λίγο/καθόλου αποτελεσματικές- λαμβάνουν οι πολιτικές στην παιδεία (88%), στην υγεία (87%), στην ασφάλεια (85%), στην κοινωνική πρόνοια (83%), στην οικονομία και στο περιβάλλον (από 76%). Την πιο θετική αξιολόγηση -λίγο/πολύ αποτελεσματικές- έχουν ο τουρισμός (55%) και η  εξωτερική πολιτική (41%)

Η εμπιστοσύνη στο ΕΣΥ είναι μία ακόμη ανησυχητική ένδειξη, καθώς το 51% δεν έχει εμπιστοσύνη στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Το 66% δηλώνει δυσαρεστημένο και πολύ δυσαρεστημένο από το ΕΣΥ και μόλις το 10% ικανοποιημένο και πολύ ικανοποιημένο.

To 77% θεωρεί -σίγουρα ναι και μάλλον ναι- υψηλό το κόστος που καταβάλλει για την υγεία στην Ελλάδα σε σχέση με το καθαρό μηνιαίο εισόδημά του.

Το 58% είναι μη ικανοποιημένο -δυσαρεστημένο και πολύ δυσαρεστημένο- από το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα (δημόσια/ιδιωτική εκπαίδευση και ΑΕΙ).

Μεταξύ όσων έχουν παιδιά, το 84% θεωρεί -μάλλον ναι και σίγουρα ναι- υψηλό το κόστος που καταβάλλει για τη εκπαίδευση στην Ελλάδα.

Το 49% διαφωνεί και το 45% συμφωνεί με τη δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα για τη φοίτηση στα οποία θα καταβάλλονται δίδακτρα.

VII. Ελεύθερος χρόνος και διακοπές

To 48% δεν πήγε διακοπές το καλοκαίρι του 2023, ποσοστό ελαφρώς μειωμένο, βελτιωμένο δηλαδή, σε σχέση με το αντίστοιχο της περυσινής έρευνας, αλλά και πάλι με τον έναν στους δύο ερωτώμενους να δηλώνει αδυναμία πραγματοποίησης καλοκαιρινών διακοπών.

Καταληκτικά σχόλια

Από τα παραπάνω προκύπτει η κυριαρχία απογοήτευσης για τους υλικούς όρους και την ποιότητα ζωής στην Ελλάδα σήμερα και μια κατά βάση αρνητική αξιολόγηση των ασκούμενων δημόσιων πολιτικών. Παράλληλα αναδεικνύεται μη ικανοποίηση για βασικούς πυλώνες της κοινωνικής ζωής και οργάνωσης, όπως το ΕΣΥ και η δημόσια εκπαίδευση, για τους οποίους οι ερωτώμενοι απαντούν ότι οι υπηρεσίες που απολαμβάνουν δεν είναι ικανοποιητικές την ώρα που ήδη αισθάνονται ότι καταβάλλουν δυσανάλογα με το εισόδημά τους κόστη για αυτές. Αυτές οι συνθήκες που αποτυπώνονται στην συγκεκριμένη έρευνα, αν διαβαστούν από κοινού και με άλλες που έχουν πραγματοποιήσει το ΕΝΑ και η Prorata τα προηγούμενα χρόνια αλλά και σχετικά πρόσφατα, αντανακλούν μια ευρύτερη τάση αποσυνοχής που εδράζεται σε υλικούς όρους και μετουσιώνεται σε κρίση ευρύτερη κρίση εμπιστοσύνης της κοινωνίας προς τους θεσμούς της.

[Η έρευνα σε διαφάνειες]

[1] Περισσότερες πληροφορίες βλ. εδώ: World Happiness Report 2024 | The World Happiness Report

Την ίδια ώρα τα στοιχεία της Eurostat έρχονται να επιβεβαιώσουν την απειλή του ιδιωτικού χρέους, καθώς στην Ελλάδα το 2021 καταγράφηκε το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. πληθυσμού (36,4%) που ζει σε νοικοκυριό με ληξιπρόθεσμες οφειλές σε ενυπόθηκα δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Σύμφωνα με έρευνα της Eurostat για τις συνθήκες στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το 73,3% των πολιτών στην Ελλάδα διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι, με μόλις 26,7% να κατοικεί σε σπίτι που νοικιάζει. Το ποσοστό ιδιοκτησίας στην Ελλάδα αν και δεν είναι από τα υψηλότερα, καθώς κατέχουν τα πρωτεία οι πρώην ανατολικές χώρες, διαμορφώνεται σε επίπεδα πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο που ήταν το 2021 69,9%.

Ανέκαθεν στην Ελλάδα επικρατούσε η αντίληψη του να έχεις «ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου», αντίληψη που ευνοήθηκε σε πρώτη φάση μεταπολεμικά από την περίφημη αντιπαροχή και πολύ αργότερα από τη χωρίς φειδώ χορήγηση στεγαστικών δανείων, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Ετσι, τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης καταγράφονται στη Ρουμανία, την Ουγγαρία και την Κροατία (95,3%, 91,7% και 90,5% αντιστοίχως), χώρες στις οποίες οι κατοικίες επί κυριαρχίας των κομμουνιστικών καθεστώτων ανήκαν στο κράτος, ενώ τα χαμηλότερα στη Γερμανία (49,5%), την Αυστρία (54,2%) και τη Γαλλία (64,7%).

Η πλειονότητα, βεβαίως, των Ελλήνων ζουν εν γένει σε μικρά σπίτια. Σύμφωνα με τη Eurostat, o μέσος αριθμός δωματίων ανά άτομο το 2021 στην Ελλάδα ήταν 1,3 δωμάτιο, με μικρότερα μόνο τα σπίτια στην Κροατία και τη Λετονία (1,2 δωμάτιο ανά άτομο) και τη Ρουμανία και την Πολωνία (1,1 δωμάτιο ανά άτομο). Στον αντίποδα βρίσκονται η Μάλτα (2,3 δωμάτια ανά άτομο), το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Ολλανδία (2,1 δωμάτια ανά άτομο) και η Κύπρος (2 δωμάτια ανά άτομο), ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ήταν το 2021 1,6 δωμάτιο ανά άτομο.

Το γεγονός ότι κυρίως στην Ελλάδα ζούμε σε μικρά σπίτια αποδεικνύεται και από ακόμη ένα δείκτη, τον αριθμό των ατόμων ανά νοικοκυριό. Στην Ελλάδα το 2021 υπήρχαν κατά μέσον όρο 2,6 άτομα ανά νοικοκυριό, που αποτελεί τη δεύτερη υψηλότερη αναλογία στην Ε.Ε. (η υψηλότερη, 2,7 άτομα ανά νοικοκυριό, καταγράφηκε στην Πολωνία και την Κροατία), ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ήταν 2,3 άτομα ανά νοικοκυριό. Ο μικρότερος αριθμός ατόμων ανά νοικοκυριό καταγράφηκε στη Φινλανδία (1,9 άτομα), τη Σουηδία, τη Γερμανία και τη Δανία (2 άτομα ανά νοικοκυριό).

Αξίζει, εξάλλου, να σημειωθεί ότι το 2021 το 28,5% των πολιτών στην Ελλάδα ζούσε σε κατοικία με πολλά άτομα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε. ήταν 17,1%. Από την άλλη, σε σπίτι πολύ μεγαλύτερο από τις ανάγκες του ζούσε στην Ελλάδα μόλις το 11,8% του πληθυσμού, όταν στην Ε.Ε. το αντίστοιχο ποσοστό είναι 33,6%.

Το χειρότερο, βεβαίως, είναι ότι μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ζει σε σπίτια που θερμαίνονται ανεπαρκώς, φαινόμενο που εμφανίστηκε στα χρόνια των μνημονίων και παγιώθηκε δυστυχώς για μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας. Λίγο πολύ όλοι γνωρίζουμε τουλάχιστον μία περίπτωση πολυκατοικίας, κυρίως στο κέντρο της Αθήνας και όχι μόνο, όπου η κεντρική θέρμανση δεν έχει λειτουργήσει ξανά από το 2010.

Στην Ελλάδα το 2021 το 17,5% του πληθυσμού δεν είχε την ικανότητα να διατηρεί το σπίτι επαρκώς ζεστό, ποσοστό που αποτελεί το τέταρτο υψηλότερο μεταξύ των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης και υπερδιπλάσιο του μέσου ευρωπαϊκού όρου (6,9%).

Το 12,9% διαμένει σε κατοικία, η στέγη της οποίας βάζει νερά, ποσοστό κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο (14,8%), ενώ πλέον τα περισσότερα σπίτια στην Ελλάδα διαθέτουν τουαλέτα (μόλις το 0,1% δεν έχει). Το 57,4% του πληθυσμού ζει σε διαμέρισμα και το 42,6% σε μονοκατοικία.

Με το εισόδημα διαρκώς να μειώνεται και τα ενοίκια με τους υπόλοιπους λογαριασμούς (ηλεκτρικό ρεύμα, κοινόχρηστα κ.λπ.) να αυξάνονται, το κόστος της στέγασης αποτελεί στην πραγματικότητα πολύ μεγάλο βάρος για τα νοικοκυριά. Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, στην Ελλάδα παρατηρείται το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης του κόστους στέγασης, με το 32,4% του πληθυσμού να ζει σε σπίτι όπου το κόστος στέγασης αντιπροσωπεύει πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του. Στην Ε.Ε. το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 10,4%.

*kathimerini.gr

Πρωταρχικός στόχος της έρευνας, που διενεργήθηκε από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Φεβρουάριο του 2022, είναι η καταγραφή και η ερμηνεία του συστήματος των παραγόντων που καθορίζουν την αναγνωστική συμπεριφορά, αλλά και η επικαιροποίηση της γνώσης που διαθέτουμε μέχρι σήμερα.

Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που πραγματοποιείται 12 χρόνια μετά την αντίστοιχη έρευνα του ΕΚΕΒΙ και η οποία αποτυπώνει την κατάσταση, όπως ακριβώς αυτή διαμορφώθηκε μετά την οικονομική και την υγειονομική κρίση που μεσολάβησαν, αλλάζοντας άρδην το εκδοτικό τοπίο. Την ποσοτική έρευνα ανέλαβε ο Στράτος Φαναράς και η Metron Analysis, η οποία είχε πραγματοποιήσει και την έρευνα του ΕΚΕΒΙ το 2010. Επιπρόσθετα, η έρευνα δεν περιορίστηκε στην καταγραφή των ποσοτικών στοιχείων, αλλά αναζήτησε απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα, όπως πώς καταλήγει κάποιος να είναι συστηματικός ή μέτριος αναγνώστης, για ποιους λόγους τελικά κάποιος ή κάποια δεν γίνεται αναγνώστης ή αναγνώστρια.

Τι δείχνουν τα ευρήματα της έρευνας

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν και τεκμηριώνουν την αιτιώδη σχέση της ανάγνωσης με την προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη. Επίσης, η μελέτη συνοδεύεται από συμπεράσματα, προτάσεις και ένα επίμετρο για το μεγάλο ζήτημα που αναδεικνύεται από την έρευνα, το γεγονός ότι οι αναγνωστικές ανισότητες παράγουν κοινωνικές και πολιτισμικές ανισότητες.

Η έρευνα θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη στον ιστότοπο του Οργανισμού (www.osdel.gr). Παράλληλα, μια εμπλουτισμένη εκδοχή με το σύνολο των συνεντεύξεων και την πλήρη θεωρητική ανάλυση θα κυκλοφορήσει σε βιβλίο. Οι εκδόσεις Gutenberg ανέλαβαν να σχεδιάσουν και να χρηματοδοτήσουν την έκδοση του βιβλίου, τα έσοδα του οποίου θα διατεθούν στον ΟΣΔΕΛ για την ενίσχυση των πολιτιστικών και κοινωνικών δράσεων που υλοποιεί.

O ΟΣΔΕΛ, για την υποστήριξη της πρωτοβουλίας αυτής, έχει σχεδιάσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα επικοινωνίας με κεντρικό σύνθημα «Ξέρεις να διαβάζεις, ξέρεις και τον τρόπο να κάνεις τη ζωή σου καλύτερη». Στόχος αυτής της καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είναι αφενός το ζήτημα της ανάγνωσης να τεθεί στον δημόσιο διάλογο και αφετέρου να αναδειχθεί η αναγκαιότητα υιοθέτησης εθνικής πολιτικής για το βιβλίο. Η υλοποίηση του προγράμματος πραγματοποιείται με τη συνεργασία της Εταιρείας Συγγραφέων, του Κύκλου Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, των συλλόγων εκδοτών ΑΣΕΒ, ΕΝΕΛΒΙ και ΣΕΕΒΙ, ενώ στην καμπάνια συμμετέχουν και οι κοινότητες βιβλιοθηκονόμων και εκπαιδευτικών.

Βασικά συμπεράσματα της έρευνας

Ο πληθυσμός τριχοτομείται σε μη αναγνώστες, μη εντατικούς αναγνώστες και εντατικούς αναγνώστες. Το μέσο πλήθος βιβλίων που έχουν διαβαστεί από τον γενικό πληθυσμό είναι τα 5 βιβλία (διάμεσος: μόλις 2 βιβλία).

Η έλλειψη χρόνου είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο δεν διαβάζουν βιβλία οι περισσότεροι πολίτες. Για τους μη αναγνώστες είναι η μη ελκυστικότητα του διαβάσματος. Περισσότερος ελεύθερος χρόνος θα χρειαζόταν για να αυξήσουν οι αναγνώστες τις ώρες ανάγνωσης.

Σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80% τα βιβλία που διαβάστηκαν ήταν έντυπης μορφής, ebook διάβασαν κυρίως άνδρες νεαρής ηλικίας.

Η λογοτεχνία βρίσκεται στην πρώτη θέση των αναγνωστικών προτιμήσεων, ακολουθούν η ιστορία και η αστυνομική λογοτεχνία -διαφοροποιήσεις εντοπίζονται ανάλογα με το φύλο των ερωτώμενων.
Με την ανάγνωση των βιβλίων επιδιώκεται τόσο η πληροφόρηση και η απόλαυση της τέχνης του λόγου όσο και η φυγή από την καθημερινότητα. Κάποιοι αναγνώστες διαβάζουν βιβλία την περίοδο των διακοπών ή των αργιών (ιδιαίτερα οι νέοι) και άλλοι όποτε βρουν την ευκαιρία (ιδιαίτερα οι μεγαλύτερης ηλικίας).

Σημαντικός παράγοντας στην αγορά ενός βιβλίου είναι η διάδοσή του από στόμα σε στόμα, χωρίς να παύει η ανάγκη να το πιάσει ο αναγνώστης στα χέρια του πηγαίνοντας στα βιβλιοπωλεία -σημαντικός ο ρόλος του διαδικτύου, ιδιαίτερα για τους νέους αναγνώστες.

Όσο υψηλότερο είναι το εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτώμενων τόσο αυξάνονται οι τιμές στον δείκτη ανάγνωσης βιβλίων. Ειδικότερα, οι ερωτώμενοι ανώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου έχουν μέση τιμή στον δείκτη 8,1 έναντι 3,5 των ερωτώμενων κατώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου.

Όσο υψηλότερου επιπέδου είναι τα επαγγέλματα του πατέρα, της μητέρας, του πατρογονικού και του μητρογονικού παππού των ερωτώμενων τόσο υψηλότερος είναι ο δείκτης ανάγνωσης βιβλίων.
Πώς αυξάνεται ο δείκτης ανάγνωσης

Όσο αυξάνονται τα βιβλία που υπάρχουν στο νοικοκυριό ή που υπήρχαν στην παιδική βιβλιοθήκη των ερωτώμενων τόσο αυξάνεται και ο δείκτης ανάγνωσης κατά το τελευταίο έτος.

Αν παραμένουν μέσα στον χρόνο ανισότητες και διαφοροποιήσεις στην αναγνωστική συμπεριφορά αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι μη ορατές συνθήκες πρόσβασης στην ανάγνωση και η διάρκεια της σχολικής εκπαίδευσης παραμένουν ακόμα άνισα κατανεμημένες μεταξύ των κοινωνικών ομάδων.

Οι προσπάθειες ενίσχυσης της φιλαναγνωσίας, όσο παράλληλα δεν δημιουργούνται εκείνες οι κοινωνικές συνθήκες που θα επέτρεπαν, δίνοντάς της «ένα θεμέλιο και μία σημασία», τη γέννηση και την ενεργοποίηση της ζητούμενης συστηματικής πρακτικής της ανάγνωσης, καταδικάζονται σε συγκυριακή επιτυχία.

Μόνο αν επιμηκυνθεί η ανάπτυξη της αναγνωστικής ευχέρειας και ικανότητας εντός του πλαισίου της θεσμικής εκπαίδευσης, μπορεί να σπάσει, έστω σε έναν βαθμό, ο φαύλος κύκλος της αναπαραγωγής της πολιτισμικής αποστέρησης ως προς την ανάγνωση, που βιώνουν τα πιο ενδεή κοινωνικά στρώματα.

Οι επενδύσεις σε προγράμματα ανάπτυξης της αναγνωστικής πρακτικής, καθώς και σε ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο θα έχει ως αποστολή τη διασφάλιση των αποτελεσμάτων αυτών των προγραμμάτων, μπορούν να αποβούν πολύ πιο αποτελεσματικές, υπό τον όρο ότι θα συνοδευτούν από ανάλογες επενδύσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι ο θεσμός εκείνος που δύναται να παράγει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, χρήστες αυτών των προγραμμάτων και αυτών των υποδομών.

Η διάδοση της ανάγνωσης δεν θα γίνει ποτέ μια μηχανική απόρροια της προσφοράς της, οποιασδήποτε μορφής και οποιουδήποτε είδους, καθώς προϋποθέτει μια άσκηση η όποια προϋποθέτει, με τη σειρά της, μια ισχυρή και επίμονη επιθυμία πρακτικής.

Προτάσεις – προοπτικές

Για να είναι ρεαλιστικές, οι προσπάθειες εκδημοκρατισμού της ανάγνωσης πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: α) πως η αναγνωστική ευχέρεια δεν είναι ισάξια κατανεμημένη σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, β) πως υπάρχουν κοινωνικές ομάδες των οποίων η κουλτούρα όχι απλώς προσανατολίζεται σε διαφορετικές αξίες από εκείνες που προϋποθέτει και συνεπάγεται η συστηματική αναγνωστική πρακτική, αλλά και απαξιώνει ρητά την ανάγνωση βιβλίων.

Μια πολιτισμική πολιτική που αγνοεί την πρώτη παρατήρηση, όχι απλώς είναι αναποτελεσματική −καθώς έχει εξαρχής το μειονέκτημα ότι δεν λαμβάνει υπόψη της εκείνους που είτε παρανοούν είτε δεν κατανοούν ό,τι διαβάζουν. Μια πολιτισμική πολιτική που αποσκοπεί στη διάδοση της ανάγνωσης ως δραστηριότητας του ελεύθερου χρόνου ή στη διάχυση της «λόγιας» ή «νόμιμης» κουλτούρας που αγνοεί τη δεύτερη προηγηθείσα παρατήρηση είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, καθώς δεν κατανοεί πως, για να μπορέσει μια κοινωνική ομάδα ή ένα άτομο να υιοθετήσει μια πρακτική, όπως την πρακτική της ανάγνωσης, θα πρέπει η πρακτική αυτή να νοηματοδοτείται από την κουλτούρα της.

Κάθε πολιτική διάχυσης της ανάγνωσης οφείλει να αντιμετωπίζει και το ζήτημα της σχέσης που διατηρούν οι διάφορες κοινωνικές ομάδες με τους χώρους ανάγνωσης και τους τρόπους χρήσης του βιβλίου μέσα σε αυτούς.

Δεν υπάρχουν ακατάλληλα βιβλία

Οι υπεύθυνοι αυτών των πολιτικών είναι απαραίτητο, όταν επεξεργάζονται μορφές διάθεσης και τρόπους πρόσβασης στα βιβλία, να γνωρίζουν τη μορφή, το είδος και την ικανότητα των νοητικών σχημάτων κατανόησης του κόσμου που διαθέτουν τα άτομα που δεν διαβάζουν ή διαβάζουν λίγο, δηλαδή, το κοινό που θέλουν να μάθει να μην επιλέγει αναγκαστικά ή τυχαία ένα βιβλίο.

Μια αποτελεσματική πολιτική διάδοσης της ανάγνωσης δεν μπορεί παρά να έχει μόνο μία αρχή: δεν υπάρχουν ακατάλληλα βιβλία, δεν υπάρχουν άχρηστες και απρόσφορες αναγνώσεις, ακόμα και αυτές του πρώτου επιπέδου.

Μια αποτελεσματική στρατηγική της ανάγνωσης που στοχεύει να εντάξει με τρόπο μόνιμο και ισχυρό την αναγνωστική πρακτική στη λαϊκή κουλτούρα οφείλει να έχει συνείδηση: α) πως στόχος της δεν πρέπει να αποτελεί η από-πολιτισμικοποίηση των λαϊκών στρωμάτων, όπως, με τρόπο περισσότερο ασύνειδο, προωθούν οι φορείς που διαμορφώνουν τον κόσμο του βιβλίου, αλλά η ένταξη του βιβλίου στην κουλτούρα ως αντικείμενο οικείο και ενεργό, και β) πως η υιοθέτηση μιας τέτοιας στόχευσης και κυρίως η επιτυχία μιας τέτοιας πολιτικής συνδέονται με έναν ριζικό μετασχηματισμό της πολιτισμικής και ιδεολογικής λειτουργίας της ανάγνωσης και του βιβλίου στο πλαίσιο των σύγχρονων κοινωνιών.

• Σε παγκόσμια κλίμακα, 3 στους 5 εργαζομένους (61%) ανησυχούν ότι ο μισθός τους δεν είναι αρκετός για να ανταπεξέλθουν στο αυξανόμενο κόστος ζωής.
• Την έντονη επιρροή των συναδέλφων σε ζητήματα παραμονής στην εργασία αναδεικνύει η έρευνα του Ομίλου Adecco. Ειδικότερα, 7 στους 10 εργαζομένους δηλώνουν ότι σκέφτονται να παραιτηθούν όταν βλέπουν συναδέλφους τους να αποχωρούν από την εταιρεία, με 5 στους 10 να ακολουθούν τους συναδέλφους τους στην έξοδο.
• Από το 27% όλων των εργαζομένων παγκοσμίως που σχεδιάζουν να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους στους επόμενους 12 μήνες, σχεδόν οι μισοί (45%) αναζητούν ήδη ενεργά νέα δουλειά.
• Έξι στους δέκα εργαζόμενους (61%) αισθάνονται σίγουροι ότι θα μπορέσουν να βρουν μια νέα δουλειά σε έξι μήνες ή λιγότερο, ακόμη και εν μέσω ύφεσης. Παρά το ρευστό μακροοικονομικό περιβάλλον, μεγάλο μέρος των εργαζομένων αισθάνεται ότι διατηρεί την διαπραγματευτική του ισχύ στην αγορά εργασίας.
• Οι εκπρόσωποι της γενιάς Ζ έχουν σε πρώτο πλάνο την εργασιακή ευελιξία καθώς σχεδόν οι μισοί (47%) εργάζονται ήδη σε καθεστώς τετραήμερης εργασίας ενώ το 64% θα δεχόταν μείωση αποδοχών για να εργάζεται 4 φορές την εβδομάδα.

Μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης οικονομικής αβεβαιότητας, οι εταιρείες θα πρέπει να διαχειριστούν τόσο τις οικονομικές ανησυχίες των εργαζομένων τους όσο και τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την ευημερία τους, παραμένοντας διαρκώς στο πλευρό τους, για να μην έρθουν αντιμέτωπες με κύματα παραιτήσεων. Αυτό είναι το βασικότερο συμπέρασμα που προκύπτει από τα αποτελέσματα της 3ης έκδοσης της παγκόσμιας έρευνας του Ομίλου Adecco: Global Workforce of The Future 2022 . Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 34.000 εργαζόμενοι από 25 χώρες* συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αποτελεί την μεγαλύτερη απόπειρα καταγραφής της συμπεριφοράς των εργαζομένων παγκοσμίως, ανεξαρτήτως κλάδου.

Η Valerie Beaulieu-James, Chief Sales and Marketing Officer του Ομίλου Adecco δήλωσε σχετικά: Για να μην έρθουν αντιμέτωπες με μαζικές παραιτήσεις – ήδη παρατηρείται μια αύξηση του φαινομένου σε παγκόσμιο επίπεδο – οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση με τους εργαζομένους τους, και να μην περιορίζουν τη στήριξή τους μόνο σε αυξήσεις απολαβών. Για να καλύψουν τις ανάγκες των εργαζομένων τους, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα για περισσότερη ευελιξία, καθώς αυτό αποτελεί μια από τις βασικότερες προϋποθέσεις παραμονής ή όχι σε μια εργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εταιρείες θα πρέπει να δώσουν έμφαση στη διατήρηση των ταλαντούχων στελεχών και να εξασφαλίζουν ότι οι προϊστάμενοι των τμημάτων θα επικοινωνούν με τους υφισταμένους τους για θέματα επαγγελματικής ανέλιξης. Είναι πάρα πολύ σημαντικό για μια επιχείρηση να επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό της και να παρέχει ευκαιρίες δια βίου μάθησης. Η απόκτηση νέων γνώσεων και η αναβάθμιση των ήδη υφιστάμενων δεξιοτήτων των εργαζομένων έχουν μεγάλη σημασία στον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων εργοδότη-εργαζομένου. Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο τα διευθυντικά στελέχη μιας επιχείρησης να καλλιεργήσουν μια κουλτούρα η οποία θα εμπνέει και θα παρακινεί όλους τους εργαζομένους να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Το αυξανόμενο κόστος ζωής αναγκάζει τους εργαζομένους να βρουν δεύτερη δουλειά
Η έρευνα προσδιορίζει τον αυξημένο πληθωρισμό ως την κύρια αιτία ανησυχίας για τους εργαζόμενους. Τρεις στους πέντε (61%) σε όλο τον κόσμο ανησυχούν ότι ο μισθός τους δεν είναι αρκετά υψηλός για να διαχειριστούν τους τρέχοντες ρυθμούς πληθωρισμού και τη συνακόλουθη αύξηση του κόστους ζωής. Αυτό καθιστά πιθανό για περισσότερους από τους μισούς (51%) εργαζομένους να αναζητήσουν δεύτερη δουλειά για να τα βγάλουν πέρα.

Το φαινόμενο των «Quitfluencers» απειλεί να δημιουργήσει «πανδημία παραιτήσεων»
Η έρευνα αναδεικνύει την άνοδο του «quitfluncer», του φαινομένου δηλαδή που ένας εργαζόμενος που αποχωρεί από μια επιχείρηση, επηρεάζει και τους υπόλοιπους εργαζομένους να κάνουν το ίδιο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, πάνω από τα δύο τρίτα (70%) των ερωτηθέντων σκέφτονται να παραιτηθούν εάν δουν συναδέλφους τους να φεύγουν από την εργασία τους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εκπρόσωποι της γενιάς Z έχουν 2,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να επηρεαστούν να παραιτηθούν, από ότι οι Baby Boomers. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη των εταιρειών να επικεντρωθούν σε λύσεις διατήρησης των ταλαντούχων στελεχών, δεδομένου ότι σχεδόν το ένα τρίτο των εργαζομένων παγκοσμίως (27%) δηλώνουν ότι σκοπεύουν να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Από αυτούς, σχεδόν οι μισοί (45%) αναζητούν ενεργά την επόμενη εργασία τους. Εδώ δημιουργείται μια ευκαιρία για τις εταιρείες να παρέμβουν και να αναστρέψουν αυτήν την κατάσταση, επενδύοντας σε προγράμματα επανεκπαίδευσης και διατήρησης ταλέντου που θα μπορούσαν να περιορίσουν την έκταση του φαινομένου.

Οι νέοι ζητούν περισσότερη ευελιξία
Οι νεότερες γενιές αποφεύγουν ολοένα και συχνότερα δουλειές που περιορίζουν στο ελάχιστο τον προσωπικό τους χρόνο, αναζητώντας μια ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι που ανήκουν στην γενιά Z (47%) εργάζονται 4 μέρες την εβδομάδα, σε αντίθεση με όσους ανήκουν στην γενιά των Baby Boomers, όπου μόνο το 18% δουλεύει 4 μέρες. Από το 32% όλων των εργαζομένων που απασχολούνται επί του παρόντος 4 φορές την εβδομάδα, περισσότεροι από τους μισούς (51%) αποδέχτηκαν περικοπή μισθού για να το κάνουν. Αν και η προοπτική μιας τετραήμερης εβδομάδας εργασίας δεν είναι ακόμη η πρώτη προτεραιότητα για τους εργαζομένους που αναζητούν εργασία, αυτό θα μπορούσε να αλλάξει στο άμεσο διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εταιρείες πρέπει να είναι πρόθυμες να δημιουργήσουν ένα ευέλικτο εργασιακό περιβάλλον που θα διατηρεί τους εργαζόμενους ευτυχισμένους και αφοσιωμένους μακροπρόθεσμα, καθώς οι ανάγκες τους συνεχίζουν να διαφοροποιούνται μέσα στο αβέβαιο περιβάλλον. Στο άμεσο μέλλον, για να διατηρούν οι επιχειρήσεις τα ταλαντούχα στελέχη τους, θα πρέπει να διασφαλίζουν ευέλικτα μοντέλα εργασίας και να προσφέρουν στους εργαζόμενους μια πιο ισορροπημένη επαγγελματική ζωή.

Η ικανοποίηση και η αφοσίωση των εργαζομένων καθορίζεται από πολλούς παράγοντες
Καθώς οι εταιρείες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο των μαζικών παραιτήσεων, εξαιτίας της αύξησης του πληθωρισμού και του κόστους ζωής αλλά και του φόβου μιας επικείμενης ύφεσης, η έκθεση επισημαίνει ορισμένες λύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν την απώλεια εργαζομένων. Τα ευρήματα καθιστούν σαφές ότι ενώ το ύψος των απολαβών ήταν ένα αποτελεσματικό εργαλείο πρόσληψης τα τελευταία χρόνια, οι εργαζόμενοι δεν μένουν πλέον σε μια επιχείρηση μόνο για τον μισθό. Οι πρόσθετοι λόγοι για να αφοσιωθούν σε έναν εργοδότη περιλαμβάνουν την ύπαρξη μιας ισχυρής εταιρικής κουλτούρας που προσφέρει ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καλό εργασιακό περιβάλλον και προσεκτικά σχεδιασμένες ευκαιρίες ανάπτυξης, ειδικά για τα νεότερα στελέχη. Η συνολική εργασιακή ικανοποίηση σήμερα είναι πολυδιάστατη και βασίζεται στον καθορισμό της αμοιβής ανάλογα με την απόδοση, στην δυνατότητα εξέλιξης αλλά και στην ευελιξία, την ψυχική υγεία και την ευημερία. Για να αποφευχθεί μια κρίση μαζικών παραιτήσεων, οι εταιρείες θα πρέπει άμεσα να αδράξουν την ευκαιρία και να δώσουν ξανά προτεραιότητα στους ανθρώπους τους, καθορίζοντας έναν ξεκάθαρο στόχο που θα εμπνέει και θα δίνει κίνητρο σε όλους τους εργαζόμενους, όπου κι αν βρίσκονται.

*Ταυτότητα έρευνας: Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 34.000 εργαζομένων (με θέσεις γραφείου ή όχι) απασχολούμενων στον ίδιο εργοδότη για τουλάχιστον 2 μήνες, με συμβάσεις τουλάχιστον 15 ωρών για εργαζομένους που δεν δουλεύουν σε δουλειά γραφείου και 20 ωρών για υπαλλήλους γραφείου. Οι ερωτηθέντες απάντησαν σε μια διαδικτυακή έρευνα διάρκειας 20 λεπτών. Οι 25 χώρες που έγινε η έρευνα είναι οι παρακάτω: Αργεντινή, Αυστραλία, Βέλγιο, Βραζιλία, Καναδάς, Κίνα, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Ιαπωνία, Μεξικό, Ολλανδία, Νορβηγία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο & ΗΠΑ.