Από τη βαθειά συγκίνηση που του προκαλούν αυτές οι εικόνες, όμοιες με εκείνες  του γενέθλιου τόπου του, της Αλγερίας, αρχίζει να καλλιεργείται εντός του η επιθυμία της εγκατάστασης στον τόπο αυτό που τον θεωρεί τον ομορφότερο του κόσμου. Έντεκα χρόνια αργότερα το 1957, θα τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας από τη Βασιλική Ακαδημία της Στοκχόλμης. Στο εναρκτήριο μέρος του λόγου, που εκφώνησε στην τελετή απονομής λέει “Πως είναι δυνατόν ένας άνθρωπος, μάλλον νέος, με μοναδική περιουσία τις αμφιβολίες του κι ένα έργο ακόμη στα σκαριά, συνηθισμένος να ζει στην απομόνωση της δουλειάς ή στο καταφύγιο της φιλίας, να μάθει χωρίς να κυριευθεί από ένα είδος πανικού, μιαν απόφαση που τον τοποθετεί διαμιάς, μόνο και απογυμνωμένο κάτω από έναν δυνατό προβολέα; Με τι καρδιά μπορεί εξάλλου να αποδεχθεί αυτή την τιμή τη στιγμή που άλλοι συγγραφείς, από τους πλέον σημαντικούς στην Ευρώπη, καταδικάζονται στη σιωπή και συγχρόνως ο γενέθλιος τόπος του ζει μιαν ατέρμονη δυστυχία. {αναφέρεται στον πόλεμο της Αλγερίας που ξεκίνησε το 1954 και έληξε με τη συνθήκη του Evian το 1962}

Με τα χρήματα του βραβείου Νόμπελ αγοράζει , ένα όμορφο κτίσμα στο Λουρμαρέν, παλιό σηροτροφείο, όπου υπάρχει μια ευχάριστη, διακριτική μυρωδιά κεριού και μούχλας, το επισκευάζει και το 1959 αποσύρεται στο σπίτι του και απομονωμένος εργάζεται πάνω στο αποφασισμένο από τον ίδιο ως τελευταίο λογοτεχνικό έργο του, το απολύτως αυτοβιογραφικό κείμενο του “Ο πρώτος άνθρωπος” που εντέλει έμελλε να μείνει ανολοκλήρωτο. Ο σημαντικότερος βιογράφος του Καμύ, ο Όλιβερ Τόντ, στην εκτενή και λεπτομερέστατη βιογραφία του, που έχει εκδοθεί στην Ελλάδα με τίτλο “Αλμπέρ Καμύ: Μια ζωή” αναφέρει για την απόφαση αυτή “Μακριά από το Παρίσι που απεχθάνεται, ο Καμύ συγκεντρώνει την οικογένεια του και δουλεύει τον Πρώτο Άνθρωπο. Στα σημειωματάρια του γράφει: “28 Απριλίου 1959. Φτάσαμε στο Λουρμαρέν κάτω από έναν γκρίζο ουρανό. Στον κήπο υπέροχα τριαντάφυλλα βαραίνουν από τη βροχή, λαχταριστά σαν φρούτα. Τα δεντρολίβανα είναι ανθισμένα. Κάνουμε έναν περίπατο και το βράδυ το βιολετί της ίριδας γίνεται ακόμα πιο βαθύ. «Απόκαμα και λίγο πιο κάτω.» Για χρόνια προσπαθούσα να ζω σύμφωνα με την ηθική των άλλων. Αναγκάστηκα να ζω όπως όλοι, να μοιάζω με όλους. Είπα ότι χρειάστηκε για ενώσω τους ανθρώπους ακόμα κι όταν ένιωθα αποξενωμένος… Τώρα περιφέρομαι ανάμεσα σε χαλάσματα, σαν ένας παράνομος, διαμερισμένος μόνος και αποδεχόμενος τη μοναξιά μου παραδομένος στις παραξενιές και στις αδυναμίες μου. Και πρέπει να αποκαταστήσω την αλήθεια αφού έζησα όλη μου τη ζωή μέσα σε ένα είδος ψεύδους”. Σε ένα γράμμα του από το Λουρμαρέν προς τον Ζαν Γκρενιέ, καθηγητή του στο τμήμα φιλοσοφίας του πανεπιστημίου του Αλγερίου, γράφει “Από τις 15 Νοεμβρίου αποσύρθηκα εδώ για να δουλέψω και πράγματι δούλεψα. Οι συνθήκες εργασίας για μένα ήταν πάντα εκείνες της μοναστικής ζωής: μοναξιά και ολιγάρκεια. Εκτός από την ολιγάρκεια, είναι αντίθετες με τη φύση μου, σε βαθμό που τούτη η δουλειά, γίνεται ένα είδος βίας που ασκώ στον εαυτό μου. Πρέπει όμως. Θα επιστρέψω στο Παρίσι στις αρχές Ιανουαρίου και μετά θα ξαναφύγω. Πιστεύω πως αυτή η εναλλαγή είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να συμφιλιώσω τις αρετές και τα ελαττώματα μου, πράγμα που τελικά είναι ο ορισμός του “να ξέρεις να ζεις”. Και σε επιστολή προς τη φίλη του Μισλίν Ροζάν, στις 19 Νοεμβρίου 1959 “Δεν ξέρω πότε θα επιστρέψω. Πρέπει να τελειώνω με τούτο το πρώτο σχέδιο της τεράστιας μυθιστορίας μου. Κι έχω δρόμο ακόμα. Αλλά μόνο εδώ μπορώ να δουλέψω. Η μοναξιά είναι ανυπόφορη και με σκοτώνει. Μόνο έτσι όμως δουλεύεις πραγματικά, όταν υποφέρεις. Έχω οκτώ μήνες για να το τελειώσω προτού επιστρέψω στο θέατρο, οκτώ μήνες μόνο. Ηθικό δίδαγμα «Θα αντέξω όσο περισσότερο μπορώ».

Κοντεύουν τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά του 1960, που θα τα περάσει στο Λουρμαρέν με την οικογένεια και τους φίλους του. Στις 21 Δεκεμβρίου, ο Καμύ γράφει στην εβδομηνταπεντάχρονη μητέρα του “Αγαπημένη μου μαμά, σου εύχομαι να είσαι πάντα νέα και όμορφη και η ψυχή σου που δεν μπορεί να αλλάξει βέβαια, να παραμείνει η ίδια, δηλαδή η καλύτερη του κόσμου. Σε σφιχταγκαλιάζω και σε φιλώ με όλη μου την καρδιά.” Την επομένη καταφθάνουν από το Παρίσι, η σύζυγος του Φρανσίν και τα δίδυμα παιδιά τους. Ο Καμύ αισθάνεται ευχαριστημένος με τις μαθητικές επιδόσεις των παιδιών του που πηγαίνουν στην τρίτη τάξη και ήδη κάνουν λατινικά, ελληνικά, μαθηματικά και απευθύνεται με αγάπη και σεβασμό στην σύζυγο του Φρανσίν “Είσαι η αδελφή μου, μου μοιάζεις”. Στις 29, 30 και 31 Δεκεμβρίου αποστέλλει τρυφερές, ευχετήριες επιστολές στις ερωμένες του, Κατρίν Σελέρ, Μαρία Καζαρές και Μι. Την Πρωτοχρονιά φτάνουν από το Γκρας στο Λουρμαρέν με το αυτοκίνητο τους ένα Facel-Vega, ο εκδότης του Μισέλ Γκαλιμάρ, η σύζυγος του Ζανίν και η κόρη τους. Αν και περνούν με τους Καμύ και τον επιστήθιο φίλο τους, ποιητή Ρενέ Σαρ, την ημέρα της πρωτοχρονιάς και την επομένη αποχαιρετάει την οικογένεια του και τον Σαρ στον σιδηροδρομικό σταθμό της Αβινιόν. Ο Καμύ θα αναχωρούσε μαζί τους για το Παρίσι, είχε εκδώσει ήδη εισιτήριο, όμως την τελευταία στιγμή πείθεται από τους Γκαλιμάρ να ταξιδέψει μαζί τους με το αυτοκίνητο τους για το Παρίσι, την επομένη, στις 3 Γενάρη μιας και υπάρχει κενή θέση.

Ο βιογράφος του Καμύ, Όλιβερ Τοντ, στην τελευταία σελίδα της μακροσκελούς βιογραφίας του γράφει “Οι ταξιδιώτες Αν, Μισέλ, Ζανίν Γκαλιμάρ, ο σκύλος τους και ο Αλμπέρ Καμύ, μπαίνουν στο αυτοκίνητο. Στον χαρτοφύλακα του έχει μεταξύ άλλων το χειρόγραφο του Πρώτου Ανθρώπου, εκατόν σαράντα πυκνογραμμένες σελίδες, οι εξήντα οκτώ πρώτες στο δικό του επιστολόχαρτο με περιθώρια και προσθήκες. Οι φίλοι παίρνουν την εθνική οδό, γευματίζουν στην Οράγγη, σταματούν στο πανδοχείο Le Chapon fin, δειπνούν και κοιμούνται εκεί. Ξαναφεύγουν την άλλη μέρα κάνουν 300 χιλιόμετρα, τρώνε ελαφρά στο Σαν. Ο Μισέλ οδηγεί, ο Αλμπέρ κάθεται δίπλα του, καθώς η Ζανίν του παραχώρησε τη θέση της. Στα 24 χιλιόμετρα έξω από το Σαν, στην εθνική οδό 5, το αυτοκίνητο παρεκκλίνει της πορείας του, φεύγει από το δρόμο χτυπάει με δύναμη πάνω σ’ έναν πλάτανο, πέφτει σ’ ένα άλλο δέντρο, διαλύεται. Ο Μισέλ τραυματίζεται σοβαρά, η Ζανίν και η Αν δεν παθαίνουν τίποτα, ο σκύλος χάνεται. Ο Καμύ σκοτώθηκε επιτόπου. Σε ένα χωράφι βρέθηκε το ρολόι του ταμπλό, σταματημένο στις 2 παρά 5 το μεσημέρι. Ο Καμύ έλεγε συχνά στους φίλους του πως δεν υπάρχει τίποτα πιο σκανδαλώδες από το θάνατο ενός παιδιού και τίποτα πιο παράλογο από το θάνατο σε τροχαίο ατύχημα. Στον τόπο του ατυχήματος, μέσα στη διαλυμένη facel-vega  βρέθηκε ακέραιος ο χαρτοφύλακας του που περιείχε σε πρώτη γραφή εκατόν σαράντα τέσσερις πυκνογραμμένες σελίδες και πέντε αυτόνομα φύλλα, του αυτοβιογραφικού έργου του “Ο πρώτος άνθρωπος”, το οποίο απέμεινε ημιτελές. Η σύζυγος του Φρανσίν, γνωρίζοντας τον γραφικό του χαρακτήρα ξεκίνησε αμέσως να δακτυλογραφεί τις σημειώσεις του. Η κόρη του Κατρίν το 1994 αποφασίζει να εκδώσει το έργο στη μορφή ακριβώς που βρέθηκε χωρίς καμία προσθήκη ή διόρθωση. Το διασωθέν έργο αριθμεί εκατόν σαράντα τέσσερις σελίδες γραμμένες με πένα, ενίοτε δίχως τελείες ούτε κόμματα, με έναν γραφικό χαρακτήρα βεβιασμένο, δυσκολοδιάβαστο, που ουδέποτε έτυχε περαιτέρω επεξεργασίας.  Αποτελείται από δύο κεφάλαια, το πρώτο ολοκληρωμένο σε πρώτη γραφή με τίτλο “Η αναζήτηση του πατέρα”, το δεύτερο ανολοκλήρωτο με τίτλο “Ο Γιος ή ο πρώτος άνθρωπος” που στο τελευταίο τμήμα του εμπεριέχει έξι σελίδες τις οποίες ονομάζει “Ακατάληπτος και για τον εαυτό του “ . Το παράρτημα περιλαμβάνει τα Φύλλα, ορισμένα από τα οποία ήταν ένθετα στο χειρόγραφο και άλλα στο τέλος του χειρογράφου. Κατόπιν επισυνάπτεται το σημειωματάριο του που έφερε τον τίτλο “Ο πρώτος άνθρωπος, σημειώσεις και προσχέδια”. Πρόκειται για ένα σπιράλ σημειωματάριο μικρού σχήματος, καντριγέ, το οποίο επιτρέπει στον αναγνώστη να κατανοήσει πως ο συγγραφέας ευελπιστούσε να αναπτύξει το έργο του. Στο τέλος, επισυνάπτεται η επιστολή που έστειλε ο Αλμπέρ Καμύ στον δάσκαλο του Λουί Ζερμέν, την επομένη της απονομής του βραβείου Νόμπελ καθώς και η τελευταία επιστολή που του απηύθυνε ο Λουί Ζερμέν.

Στις 19 Δεκεμβρίου 1959, ο Καμύ είχε γράψει ένα κείμενο στον πιο στενό του φίλο, τον ποιητή Ρενέ Σαρ “Μέσα στο φευγαλέο φως που του δόθηκε, θερμαίνει και φωτίζει χωρίς να παρεκκλίνει από τη θανάσιμη πορεία του. Ανεμοσπαρμένος, ανεμοθερισμένος, σπόρος εφήμερος κι όμως ήλιος δημιουργός, αυτός είναι ο άνθρωπος, διαμέσου των αιώνων, περήφανος που ζει μόνο μια στιγμή”. Ο τάφος του Αλμπέρ Καμύ βρίσκεται στο κοιμητήριο του μικρού παραδοσιακού χωριού Λουρμαρέν στην Προβηγκία. Σε ένα ορθογώνιο κομμάτι πέτρας της περιοχής, καλυμμένο με λειχήνες του αγρού, είναι σκαλισμένο το όνομα του και οι χρονολογίες γέννησης και θανάτου του. Γύρω άγρια μυριστικά με έντονο άρωμα, θρούμπη, ρίγανη, θυμάρι , λεβάντα, φασκόμηλο, δεντρολίβανο…

Υ.Γ Το ακροτελεύτιο, ημιτελές έργο του Αλμπέρ Καμύ “Ο πρώτος Άνθρωπος” έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά, στην ίδια ακριβώς μορφή με τη γαλλική έκδοση, το 1995 από τις εκδόσεις Λιβάνη, σε μετάφραση της Νίκης Καρακίτσιου -Ντουζέ και το 2017 από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση της Ρίτας Κολαϊτη,

Ο Πατρίκ Μοντιανό, Γάλλος λογοτέχνης με καταγωγή από τη σεφαραδίτικη οικογένεια των Μοντιάνο, εκδίδει το έτος 2014 το μυθιστόρημά του “Για να μη χάνεσαι στη γειτονιά” που πραγματεύεται, όπως και το σύνολο του έργου του, την πάλη με τον χρόνο, την ιστορία, τη μνήμη και τη λήθη. Το ίδιο έτος λαμβάνοντας το βραβείο της Σουηδικής Ακαδημίας, γίνεται κατά σειρά ο δέκατος πέμπτος Γάλλος που βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Σύμφωνα με τη δήλωση του γραμματέα της Σουηδικής Ακαδημίας, κατά την ημέρα της απονομής, ο Μοντιανό βραβεύεται “για την τέχνη της μνήμης με την οποία περιέγραψε τα πλέον ασύλληπτα ανθρώπινα πεπρωμένα”.

Από που έρχεται όμως αυτό το πανύψηλο όμορφο αγόρι, με το αφηρημένα θλιμμένο βλέμμα που το 1967 σε ηλικία είκοσι ενός ετών γράφει το πρώτο του μυθιστόρημα με τον διφορούμενο τίτλο “ La place de l’etoile” – Η πλατεία του αστεριού, το εκδίδει την επόμενη χρονιά και τιμάται τον ίδιο χρόνο με το βραβείο Ροζέ Νιμιέ και αργότερα με το Φενεόν. Απαντά ο ίδιος το 2004 με τη συγγραφή του βιβλίου του “Ένα Πεντιγκρί” που αποτελεί αποστασιοποιημένο , αυστηρό αυτοβιογραφικό κείμενο των πρώτων είκοσι χρόνων της ζωής του: “ Γεννήθηκα στις 30 Ιουλίου 1945 , στη Μπουλόν -Μπιγιανκούρ , στην οδό Μαργκερίτ 11 , γιος ενός εβραίου και μιας Φλαμανδής που γνωρίστηκαν στο Παρίσι, τον καιρό της Κατοχής. Γράφω Εβραίος, παρόλο που αγνοώ τι σήμαινε πραγματικά η λέξη για τον πατέρα μου, όμως εκείνη την εποχή το έγραφαν στις ταυτότητες. Σε περιόδους μεγάλης αναταραχής συμβαίνουν συχνά αναπάντεχες συναντήσεις κι αυτός είναι ο λόγος που δεν αισθάνθηκα ποτέ νόμιμος γιος , πόσο μάλλον κληρονόμος” .

Μετά την πάροδο των χρόνων που περιγράφονται στο “΄Ενα πεντιγκρί”  και με το κλίμα που διαφαίνεται στην επιλογική παράγραφο του βιβλίου.. “ Εκείνο το βράδυ, αισθάνθηκα ανάλαφρος για πρώτη φορά στη ζωή μου. Η απειλή που κρεμόταν πάνω μου όλα αυτά τα χρόνια, που με κρατούσε σε διαρκή αγωνία, διαλύθηκε μέσα στον αέρα του Παρισιού. Άνοιξα πανιά πριν βυθιστεί το σαρακοφαγωμένο σκαρί. Ήταν καιρός, ο Μοντιανό ξεκινά τη λογοτεχνική συγγραφή με τη στήριξη του δασκάλου του και συγγραφέα Ρεϊμόν Κενώ και ολοκληρώνει στο 21ο έτος της ηλικίας του το πρωτόλειο “ La place de l’etoile” , με πρωταγωνιστή έναν Εβραίο συνεργάτη των Γερμανών κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία. Το βιβλίο εκδίδεται την επόμενη χρονιά, το 1968, του απονέμεται το βραβείο Roger Nimier, σε μια πολυτελή τελετή στο φημισμένο ξενοδοχείο Meurice του Παρισιού, εν μέσω των εξεγέρσεων του Μάη του ‘68 . Το γεγονός περιγράφεται εκπληκτικά στο βιβλίο -ντοκουμέντο της Πολίν Ντρεφύς “Γεύμα στα οδοφράγματα” όπου μας δίνεται η περιγραφή του νεαρού τιμώμενου: “ Aυτός ο πανύψηλος μελαχρινός νεαρός, που μοιάζει με σαστισμένη γαζέλα, πρέπει να είναι ο βραβευμένος συγγραφέας που όλοι περιμένουν. Με δυο λόγια, τον είχαν ενημερώσει για το παρουσιαστικό του προσκεκλημένου τους, πολύ νέος, πολύ αδύνατος, μελαχρινός, με μακρύ μαλλί μέχρι τους ώμους. Μάλλον ντροπαλός. Σίγουρα φτωχός. Στον επίλογο του βιβλίου μέσω της μυθιστορηματικής πλοκής γίνεται αναφορά στο ιστορικό μέρος του αριστουργηματικού βιβλίου του Πατρίκ Μοντιανό “ Ντόρα Μπρούντερ”.

Με την ιστορία ζωής της Ντόρας Μπρούντερ, ο Μοντιανό ήρθε σε επαφή μέσω μιας αγγελίας αναζήτησης που διάβασε τυχαία το 1989 ..”Σε μια παλιά εφημερίδα, την Παρί Σουάρ με ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 1941, έτυχε να σταθώ σε μια στήλη της τρίτης σελίδας “ Από χτες μέχρι σήμερα” . Στο κάτω μέρος της διάβασα “ ΠΑΡΙΣΙ , Αναζητείται νεαρή κοπέλα με το όνομα Ντόρα Μπρούντερ , 15 ετών , 1,55 ύψος, πρόσωπο ωοειδές , μάτια γκριζοπράσινα , σπορ παλτό γκρι, πουλόβερ μπορντό, φούστα και καπέλο μπλέ σκούρο, αθλητικά παπούτσια καφετιά. Στείλτε οποιαδήποτε πληροφορία στον κ. και στην κ. Μπρούντερ, λεωφόρος Ορνανό 41, Παρίσι”. Με κίνητρο την αγγελία αυτή αποφασίζει να αναζητήσει, μέσα από αρχεία και δημόσια έγγραφα, την ιστορία και την κατάληξη της νεαρής εβραίας που χάνεται μια νύχτα του Δεκέμβρη του ‘41 στο κατεχόμενο από τους Ναζί, Παρίσι, για να καταλήξει σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης όπου χάνονται τα ίχνη της δια παντός . Ο Μοντιανό αποφασίζοντας να τη σώσει από τη λήθη και την άγνοια, τα καταφέρνει περίφημα δια μέσου του συγγράμματος του που προσέδωσε τεράστια φήμη στο γεγονός και στάθηκε  λόγος και  αφορμή να δοθεί  το όνομα “Ντόρα Μπρούντερ” , στο δρόμο του Παρισιού, όπου η νεαρή διέμενε προσωρινά με τους γονείς της και από όπου χάθηκαν τα ίχνη της .

Με την τύχη ενός άλλου νεαρού ατόμου κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία ασχολείται και το έργο του “Λακόμπ Λυσιέν”, που γράφτηκε ως σενάριο για την ομότιτλη ταινία του Λουί Μαλ, σε συνεργασία μαζί του και είναι η ιστορία ενός έφηβου αγροτόπαιδου  που στη διάρκεια της κατοχής, θέλοντας να βιώσει την περιπέτεια και αδυνατώντας μέσα στην απειρία του να διακρίνει την έννοια της ηθικότητας, βρίσκεται εμπλεκόμενος σε αντιφατικές  καταστάσεις που τον ωθούν στα όρια σύγκρουσης του καλού με το κακό. Στο τελευταίο μεταφρασμένο στα ελληνικά έργο του “Ναρκωμένες αναμνήσεις” που γράφτηκε το 2017, μετά τη λήψη του βραβείου Νόμπελ, ο Μοντιανό επιστρέφει στο πάγιο θέμα της λογοτεχνικής του ενασχόλησης, στην αναζήτηση της μνήμης και στην εμπλοκή των  ιστορικών γεγονότων στις προσωπικές ιστορίες ζωής των απλών καθημερινών ανθρώπων που βιώνουν την ύπαρξη τους παγιδευμένη μέσα στη ροή της ιστορίας.

Υ.Γ . Δεκαπέντε βιβλία του Πατρίκ Μοντιανό έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορήσει στα ελληνικά από το 1987 έως και το 2018. Η χαμένη γειτονιά, Οδός σκοτεινών μαγαζιών, Άνθη ερειπίων, Το άρωμα της Υβόννης, Κυριακές του Αυγούστου, Στο cafe της χαμένης νιότης,΄Ηταν όλοι τους τόσο καλά παιδιά, Ντόρα Μπρούντερ, Η βίλα της θλίψης , Νυχτερινό ατύχημα, Η μικρή Μπιζού, Για να μη χάνεσαι στη γειτονιά, Λακόμπ Λυσιέν, Ένα πεντιγκρί, Ναρκωμένες αναμνήσεις. Αναμένεται από τον εκδοτικό οίκο  Πόλις, η έκδοση του πρώτου μυθιστορήματος του La place de l’etoile -Η πλατεία του Αστεριού.