Η αξιολόγηση έγινε από την υπεύθυνη συνεργάτη της, Tamlin Currin.

Η Pemptousia, Ροζε από Ξινόμαυρο (ΠΟΠ) , βαθμολογήθηκε με 17.5/20, η υψηλότερη βαθμολογία για ελληνικό ροζέ. Σημειωτέον ότι μέσα στο 2022 μόνο άλλα 4 ροζέ έχουν αξιολογηθεί το ίδιο παγκοσμίως. Με 18-19/20 έχουν βαθμολογηθεί μόνο παλαιωμένες ροζέ γαλλικές σαμπάνιες

Ο Dodekatos (XII ), λευκό από Ξινόμαυρο (blanc de noirs), βαθμολογήθηκε με 18/20,  η υψηλότερη βαθμολογία επίσης για λευκό ελληνικό κρασί ανεξαρτήτως ποικιλίας.

Τέλος, ο ερυθρός Αμύνταιο 2000 βαθμολογήθηκε με 18,5/20, που είναι η υψηλότερη βαθμολογία για ερυθρό ελληνικό κρασί, μαζί  με το Ξινόμαυρο του Κτήματος Άλφα (2008) και τον  T-Oinos του Clos Segasta στην Τήνο. Το εντυπωσιακο είναι ότι ο ερυθρός του 2000, τώρα εισήλθε στην ωριμότητα και θα διαρκέσει για πολλά χρόνια ακόμα, όπως όλα τα μεγάλα κρασιά παγκοσμίως.

Η Jancis Robinson είναι μακράν η σημαντικότερη κριτικός Οίνου στην Ευρώπη.

Για τους ανθρώπους του κρασιού στην Ευρώπη η γνώμη της έχει πολύ μεγάλη βαρύτητα.

Η πρωτιά κρασιών, που έχουν γίνει από Ξινόμαυρο, και στις τρεις βασικές κατηγορίες, αποδεικνύει τις δυνατότητες του , ειδικά στο Αμύνταιο.

25/5/2020. Κάτι που μοιάζει με απελευθέρωση. Επιστροφή στην κανονικότητα.

Η ημέρα που έληξε ό,τι πιο παράξενο ζήσαμε μας άφησε με σκέψεις αλλά και πολλές γεύσεις στο στόμα. Τους δύο προηγούμενους μήνες είχαμε την ευκαιρία που δεν έχουμε συχνά, να ξοδέψουμε χρόνο σε έρευνα και δοκιμές. Κατάληξη αυτού η σημερινή μας επαγγελματική απασχόληση. Μια  με βάση τη Δυτική Μακεδονία.

Η απόφαση ήταν αποτέλεσμα των δοκιμών της καραντίνας. Θυμάμαι χαρακτηριστικά εκείνο το βράδυ που με μερικά μπουκάλια ο Θωμάς είπε επιτακτικά: «Θα δοκιμάσουμε ξινόμαυρα.» Και το κάναμε. Θυμάμαι να ξεκινάει το λόγο του με βασικά χαρακτηριστικά της ποικιλίας, χαρακτηρίζοντάς τη ποικιλία πρεσβευτή. Δε φοβήθηκε να τη βάλει δίπλα σε ένα Baroloκαι να μου πει με καμάρι ότι είναι η ποικιλία που έχει τη δυναμική να σταθεί απέναντι σε μεγάλες και γνωστές ποικιλίες παγκοσμίως.

Η πιο ευγενής ερυθρή ελληνική ποικιλία του βορειοελλαδίτικου αμπελώνα προέρχεται από τις λέξεις όξινο και μαύρο. Καλλιεργείται στη Βόρεια Ελλάδα, σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας και γύρω σπό τον Όλυμπο. Είναι οίνος με το χαρακτηριστικό Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη ΠΓΕ, ενώ θεωρείται ΠΟΠ στην περιοχή του Αμυνταίου και της Νάουσας ως μονοποικιλιακός οίνος.

Τέσσερις είναι οι ζώνες παραγωγής οίνων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) της ποικιλίας ξινόμαυρο. Οι ΠΟΠ Νάουσα και Αμύνταιο είναι μονοποικιλιακές, ενώ η ΠΟΠ Γουμένισσα είναι blend με την ποικιλία Νεγκόσκα και η ΠΟΠ Ραψάνη με τις ποικιλίες Κρασάτο και Σταυρωτό. Εκτός από τις ΠΟΠ υπάρχουν και οι περιοχές ΠΓΕ στις οποίες συναντάμε το ξινόμαυρο όπως είναι το Άγιο Όρος, η Σιάτιστα και το Βελβεντό. «Δύστροπο» και απαιτητικό, το ξινόμαυρο χρειάζεται κατάλληλο terroir, αυξημένες καλλιεργητικές φροντίδες, χαμηλές στρεμματικές αποδόσεις και κατάλληλες καιρικές συνθήκες, για να ξεδιπλώσει το μεγαλείο του. Ως μια πολυδύναμη ποικιλία μπορεί να δώσει κρασιά εξαιρετικά δομημένα, με στυλ και χαρακτήρα που ξεχωρίζουν, όπως και με δυνατότητα μακρόχρονης παλαίωσης. Προσφάτως έχουν προκύψει 2 στυλ οινοποίησης: α) η μοντέρνα εκδοχή, που δίνει κρασιά με βαθύ χρώμα και πιο συμπυκνωμένα φρουτώδη αρώματα, με λιγότερο επιθετικές τανίνες, και β) η ρουστίκ που δίνει κρασιά με τονισμένα αρώματα ντομάτας, ελιάς και αποξηραμένων φρούτων, με υψηλή οξύτητα και επιθετικές τανίνες.

Ήταν πολύ αποφασισμένος όταν αράδιασε μπροστά στον καθένα μας εννιά ποτήρια. Οι χρωματικές και αρωματικές διαφορές εμφανείς από ποτήρι σε ποτήρι. Κοινά χαρακτηριστικά τους, το μέτριο ρουμπινί χρώμα στην όψη και τα αρώματα ντομάτας, ελιάς και πράσινης πιπεριάς στη μύτη. Παραδόξως, σε κάποια από αυτά, βρήκαμε ιδιαίτερα αρώματα, όπως ανθικά (βιολέτες), κόκκινα και μαύρα φρούτα και καπνό. Στο στόμα, έχουν ένα μέτριο σώμα με υψηλή οξύτητα και άγριες τανίνες, εξ ου και το παρατσούκλι του, ελληνικό Nebbiolo.

Τότε ήταν που αποφάσισα να προκαλέσω το Γιάννη να μαγειρέψει τοπικά προϊόντα που να ταιριάξουν με το ξινόμαυρο. Σε πρώτη φάση, αποφασίσαμε να δοκιμάσουμε μια μοντέρνα αφρώδη οινοποίηση από το Αμύνταιο της οποίας η τραγανή οξύτητα τον οδήγησε σε μια κοζανίτικη κρεατόπιτα, ένας συνδυασμός πολύ ορθός και ισορροπημένος. Θέλοντας να δροσίσουμε το στόμας μας, στο δεύτερο ποτήρι μας βάλαμε μια ροζέ οινοποίηση από ξινόμαυρο Σιάτιστας η οποία φάνηκε λογικό να συμπληρώσει μια δροσερή ντοματοσαλάτα. Όταν στο τρίτο ποτήρι μας ξεκινήσαμε με ένα φρέσκο ξινόμαυρο ΠΓΕ Βελβεντού, η φαντασία του δεν πήγε πολύ μακριά και τα φασόλια με το λουκάνικο μαύρου χοίρου θεωρήθηκαν απλό αλλά απόλυτα ταιριαστό σε ένταση πιάτο.

Με το δεύτερο πιάτο του, το κοκκινιστό μοσχαράκι γιουβέτσι, έδεσε εξαιρετικά ένα λίγο παλιότερο ξινόμαυρο απότη Νάουσα, του οποίου μακρά και φινετσάτη επίγευση κρατούσε το στόμα σου γεμάτο για πολλή ώρα.Η πορεία μας οδήγησε σε μια ώριμη Γουμένισσα, που ήταν σαν να φτιάχτηκε για εκείνα τα πέτουρα με το αργομαγειρεμένο αγριογούρουνο, ενώ η Ραψάνη δεν αποτέλεσε ιδιαίτερη πρόκληση μιας και ταίριαζε πολύ ωραία με όλα τα προηγούμενα πιάτα, παρόλο που ήταν GrandReserve.

Στη συνέχεια η Αγιορείτικη εκδοχή του ήταν αυτή που μας επιβεβαίωσε οτι το ξινόμαυρο δεν είναι μόνο χειμερινό κρασί αφού συνοδεύτηκε εξαιρετικά με ορφανά γεμιστά από το Άγιο Όρος. Σίγουρα, το ντόπιο limousin μοσχάρι από τον ορεινό όγκο των Γρεβενών ήταν το απόλυτο ταίριασμα με το μονοποικιλιακό ΠΟΠ από το Αμύνταιο, ενώ τέλος το στρογγυλό blend με μοσχόμαυρο από την ΠΓΕ Κοζάνης μας φώναξε μόνο του κεφτέδες με ζμι..

Έχοντας λοιπόν πλήρη άποψη για όλες τις ετικέτες των εκδοχών του ξινόμαυρου της ευρύτερης περιοχής, δικαιολογούμε απόλυτα τους παθιασμένους του είδους που αυτοαποκαλούνται άτυπα «ξινομαυρίστας» και συγκαταλέγουμε τους εαυτούς μας σε αυτούς,νιώθοντας υπερήφανοι για το οινικό προιόν της περιοχής.

ΥΓ: Τα παραπάνω αποτελούν στοιχεία δοκιμών που δε συνέβησαν σε μια μέρα και φυσικά δεν συστήνουμε την υπερκατανάλωση του προιόντος αλλά την απόλαυσή του.

Το όνειρο άγγιξε τη μύτη. Έτσι ξεκινάει μια από τις κριτικές του ο, ενδεχομένως, πιο εκφραστικός εραστής του ελληνικού αμπελώνα, Παύλος Γκέγκας, για το ξινόμαυρο. Σταφύλι, αίσθηση, ελπίδα, αγνότητα, δύναμη, ορχιδέα, ηβίσκος, τομάτα, ελιά. Όλα λέξεις που κλήθηκαν να περιγράψουν το ξινόμαυρο. Γηγενές και ατόφιο εδώ και αιώνες στα ελληνικά χώματα, κυρίως της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας, το ξινόμαυρο αρχίζει και βρίσκει το δρόμο του στον παγκόσμιο οινικό χάρτη.

Η παραγωγή οίνου στον Ελλαδικό χώρο έχει ιστορία χιλιάδων ετών. Τα παλαιότερα ευρήματα απαντώνται στην Κρήτη και τη Σαντορίνη και η Θάσος ήταν η πρώτη περιοχή που θέσπισε κανόνες για την παραγωγή αλλά και την εμπορία οίνου, ίσως το πρώτο προιόν ονομασίας προέλευσης στην παγκόσμια ιστορία. Η φήμη του ελληνικού αμπελώνα ήταν διαδεδομένη σε όλον τον τότε γνωστό κόσμο και ανταλλάσονταν με χρυσό και δημητριακά από την Αίγυπτο. Συνεχίζοντας αναλοίωτα στο πέρασμα των αιώνων και επιβιώνοντας της Τουρκοκρατίας, φτάνουμε στο τέλος του 19^ου αιώνα και την φυλλοξήρα, μια ασθένεια της αμπέλου που σχεδόν αφάνισε τα αμπέλια σε όλη την ευρωπαική επικράτεια. Εν συνεχεία, η παραγωγή οίνου στην Ελλάδα έγινε ευκαιριακή, ποιοτικοί αμπελώνες ορεινών περιοχών χάθηκαν και επικράτησε η λογική του κρασιού σε ασκό. Καταλυτική ήταν η συνεισφορά της κας Κουράκου, η οποία θεμελίωσε μια στρατηγική για την ανάπτυξη των ελληνικών κρασιών. Το Ξινόμαυρο πρωτοστάτησε και αποτελεί διαχρονικά πυλώνα της αναδειξης του ελληνικού κρασιού σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το Ξινόμαυρο συναντάται σε κατά τόπους αμπελώνες στη Βόρεια Ελλάδα και αποτελεί μοναδική τη βασική ποικιλία σε 4 οίνους με Ονομασία Προέλευσης,το Αμύνταιο, τη Νάουσα, τη Ραψάνη και τη Γουμένισσα, γνωστούς και με το αρκτικόλεξο ΠΟΠ ( Προιόν Ονομασίας Προέλευσης). Η ονομασία ΠΟΠ δίνεται σε αγροτικά προιόντα εξαιρετικής ποιότητας και συνοδεύεται από πολύ αυστηρές προδιαγραφές και συγκεκριμένες διαδικασίες παραγωγής.

Χρονολογείται από την εποχή των Μακεδόνων βασιλέων, ίσως και περισσότερο. Το όνομα της ποικιλίας που έχει επικρατήσει σήμερα είναι περιγραφικό των ιδιοτήτων της, όπως αποδόθηκε από τους αμπελουργούς. Έτσι, προέκυψε το Ξινόμαυρο γιατί τα σταφύλια ήταν «Ξινά» και «Μαύρα».

Έχει συνδεθεί με το διάσημο Barolo απο το Piemonte της Βόρειας Ιταλίας, όπως επίσης και με τα ευγενή και κομψά Pinot Noir της Βουργουνδίας, λόγω της αρωματικής συγγένειας τους, της πολυπλοκότητάς του, της δυναμικής του για αντοχή και εξέλιξη στο χρόνο. Αλλά αυτό ήταν η απαρχή. Εν συνεχεία η εξέλιξή του αποδεικνύει το εύρος των δυνατοτήτων του αλλά και τη δυναμική του Ελληνικού αμπελώνα στο σύνολό του. Κορυφαίες εκφράσεις της ποικιλίας βρίσκουμε επίσης στις περιοχές Βελβεντό και Σιάτιστα.

Γαστρονομικά, η ποικιλία χάρη στο σύνθετο και ιδιαίτερο αρωματικό χαρακτήρα του, ο οποίος αποτελείται από αρώματα φρουτώδη και φυτικά, με χαρακτηριστικότερα αυτά του κερασιού, της ντομάτας και της ελιάς, στην έντονη τανική δομή του και την μακρά επίγευση, ένα τυπικό Ξινόμαυρο είναι το ιδανικότερο κρασί για τους λάτρεις του κρέατος και συνδυάζεται τέλεια με πιάτα με αρνί, μοσχάρι ή κυνήγι, ψητά ή μαγειρεμένα με κόκκινη σάλτσα και αποξηραμένα φρούτα.

Με την πάροδο του χρόνου το Ξινόμαυρο αναπτύσσει μια εκπληκτική πολυπλοκότητα αρωμάτων από αποξηραμένα φρούτα και νότες τρούφας και καπνού. Τότε ο συνδυασμός με ένα κρεμώδες ριζότο με μανιτάρια ή παλαιωμένα κίτρινα τυριά το απογειώνει. Δοκιμάστε επίσης το ροζέ Ξινόμαυρο με θαλασσινά σε σάλτσα ντομάτας ή ακόμη με μια σαλάτα με λιαστή ντομάτα και τυρί φέτα, ή τελειώστε το γεύμα σας με ένα ημίξηρο αφρώδες από Ξινόμαυρο που θα συνοδεύσει μια τάρτα με φράουλες.