μαύρη τρύπα – Together

Αστρονόμοι ανακάλυψαν μια από τις μεγαλύτερες μαύρες τρύπες που έχουν βρεθεί ποτέ

togetherteam — Wed, 29 Mar 2023 11:04:33 +0000

Μια από τις μεγαλύτερες μαύρες τρύπες, με μάζα πάνω από 30 δισεκατομμύρια φορές τη μάζα του Ήλιου, ανακάλυψε μια ομάδα αστρονόμων, αξιοποιώντας το φαινόμενο που ονομάζεται «βαρυτικός φακός».

Η ομάδα, με επικεφαλής το βρετανικό Πανεπιστήμιο Ντέρχαμ, χρησιμοποίησε τον βαρυτικό φακό, όπου το βαρυτικό πεδίο ενός γαλαξία στο προσκήνιο κάμπτει το φως από ένα πιο μακρινό αντικείμενο και το μεγεθύνει. Επίσης, χρησιμοποίησε προσομοιώσεις με τη βοήθεια υπερυπολογιστή που βρίσκεται στο συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο και εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης από το τηλεσκόπιο Hubble της NASA για να εξετάσει προσεκτικά πώς κάμπτεται το φως από μια μαύρη τρύπα μέσα σε ένα γαλαξία εκατοντάδες εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Οι αστρονόμοι εντόπισαν μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, την πρώτη που βρέθηκε χρησιμοποιώντας αυτή την τεχνική, σύμφωνα με την οποία η ομάδα προσομοιώνει το φως που ταξιδεύει στο Σύμπαν εκατοντάδες χιλιάδες φορές.

«Αυτή η μαύρη τρύπα, που είναι περίπου 30 δισεκατομμύρια φορές η μάζα του Ήλιου μας, είναι μία από τις μεγαλύτερες που έχουν εντοπιστεί ποτέ και στο ανώτατο όριο του πόσο μεγάλες πιστεύουμε ότι μπορούν να γίνουν θεωρητικά οι μαύρες τρύπες. Επομένως είναι μια εξαιρετικά συναρπαστική ανακάλυψη», δηλώνει ο επικεφαλής συγγραφέας, Τζέιμς Ναϊτινγκέιλ, από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ντέρχαμ.

Ο ίδιος προσθέτει ότι ο βαρυτικός φακός «καθιστά δυνατή τη μελέτη των ανενεργών μαύρων τρυπών, κάτι που τώρα δεν είναι δυνατόν σε μακρινούς γαλαξίες. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να μας επιτρέψει να εντοπίσουμε πολλές περισσότερες μαύρες τρύπες πέρα από το τοπικό μας σύμπαν και να αποκαλύψουμε πώς εξελίχθηκαν πιο πίσω στον κοσμικό χρόνο».

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύονται σήμερα στο περιοδικό «Monthly Notices» της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας.

Μ. Κουζινοπούλου

ΦΩΤΟ: ESAHubble, Digitized Sky Survey, Nick Risinger (skysurvey.org), N. Bartmann

Η πρώτη φωτογραφία της μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας

togetherteam — Sun, 15 May 2022 16:47:05 +0000

Στις 12 Μαΐου του 2022 δόθηκε στη δημοσιότητα η πρώτη φωτογραφία της μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας, η οποία είναι γνωστή ως “Τοξότης Α*”. Είναι η πρώτη άμεση επιβεβαίωση της ύπαρξή της και αποτελεί ένα εκπληκτικό επιστημονικό επίτευγμα, χάρη στην ανεπανάληπτη διακριτική ικανότητα του Event Horizon Telescope.

Για τη φωτογραφία αυτή χρειάστηκε η σύνθεση δεδομένων από 8 διαφορετικά ραδιοτηλεσκόπια, σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη μας, τα οποία όλα μαζί συναποτελούν το “Event Horizon Telescope” (EHT). Πρόσφατα προστέθηκαν τρία ακόμα ραδιοτηλεσκόπια στο σύστημα, ανεβάζοντας τον αριθμό των ραδιοτηλεσκοπίων του EHT στα 11.

Η πρώτη φωτογραφία του Τοξότη Α*, της υπερμεγέθους μαύρης τρύπας στο κέντρο του Γαλαξία μας. Αποτελεί την πρώτη άμεση απόδειξη της ύπαρξης της κεντρικής μαύρης τρύπας.
Φωτογραφία: EHT Collaboration, ESO

Τι βλέπουμε στη φωτογραφία;

Η κεντρική σκοτεινή περιοχή που βλέπουμε στη φωτογραφία είναι η “σκιά” της μαύρης τρύπας, δηλαδή μια περιοχή από την οποία δεν λαμβάνουμε φως. Πρέπει να σημειωθεί, βέβαια, ότι ο ορίζοντας γεγονότων, δηλαδή, το “σύνορο” της μαύρης τρύπας πέρα από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή, είναι αρκετά μικρότερος από τη σκιά. Ωστόσο, τα περισσότερα φωτόνια που βρίσκονται στην περιοχή κοντά στον ορίζοντα γεγονότων, ακολουθούν τροχιές που τα οδηγούν τελικά μέσα στη μαύρη τρύπα και, επομένως, η περιοχή φαίνεται σκοτεινή.

Ο φωτεινός δακτύλιος γύρω από τη σκιά της μαύρης τρύπας, αποτελείται από αέρια τα οποία περιφέρονται γύρω από τη μαύρη τρύπα με σχετικιστικές ταχύτητες, δηλαδή με ταχύτητες που προσεγγίζουν την ταχύτητα του φωτός. Τα σωματίδια των αερίων αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και ακτινοβολούν έντονα στα ραδιοκύματα, επιτρέποντας έτσι στο Event Horizon Telescope να τα καταγράψει.

Για να γίνει σαφής η σπουδαιότητα αυτού του επιτεύγματος, μπορούμε να πούμε ότι η ακρίβεια αυτής της φωτογραφίας αντιστοιχεί στο να φωτογραφίζαμε από τη Γη την παλάμη ενός αστροναύτη που βρίσκεται στην επιφάνεια της Σελήνης!

Κάτι ακόμα που αξίζει να σημειωθεί είναι ότι βλέπουμε την κάτοψη της μαύρης τρύπας, με τα αέρια να περιφέρονται γύρω της αριστερόστροφα. Δεδομένου ότι βρισκόμαστε πάνω στον δίσκο του Γαλαξία, αυτό σημαίνει ότι ο δίσκος προσαύξησης της μαύρης τρύπας μοιάζει να είναι κάθετος στο γαλαξιακό επίπεδο.

Σύγκριση των δύο μαύρων τρυπών που έχει φωτογραφήσει το Event Horizon Telescope. Αριστερά φαίνεται η μαύρη τρύπα του γαλαξία Μ87, η οποία φωτογραφήθηκε το 2019, και δεξιά η φωτογραφία του Τοξότη Α*. Η μαύρη τρύπα του γαλαξία Μ87 απέχει από εμάς 55 εκατομμύρια έτη φωτός και έχει μάζα 1.000 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Τοξότη Α*. Επομένως, στον ουρανό μοιάζει να έχει το ίδιο μέγεθος με τον Τοξότη Α*.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μάζα της μαύρης τρύπας σε συνδυασμό με το μέγεθος της σκιάς της και το μέγεθος του δακτυλίου που βλέπουμε γύρω της, βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Albert Einstein. Επιβεβαιώνεται, λοιπόν, ότι η μαύρη τρύπα στο κέντρο του Γαλαξία μας έχει μάζα 4 εκατομμυρίων ηλιακών μαζών, τιμή που είχε ήδη υπολογιστεί από την κίνηση των αστέρων που βρίσκονται κοντά στο κέντρο του Γαλαξία. Συνεπώς, 107 χρόνια μετά τη δημοσίευση της, η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας εξακολουθεί να επιβεβαιώνεται πανηγυρικά.

*astronio.gr

Η Ερμιόνη διαλέγει την ταινία της εβδομάδας | Μαύρη Τρύπα της Claire Denis

Ερμιόνη Ευστρατιάδου — Thu, 09 May 2019 07:37:13 +0000

Μετά τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις και την πρώτη οπτική καταγραφή μαύρης τρύπας, η ταινία της εβδομάδας είναι πιο επίκαιρη από ποτέ! Η Γαλλίδα σκηνοθέτις Claire Denis, στην πρώτη της αγγλόφωνη ταινία, στρατολογεί τον Robert Pattinson και την Juliette Binoche, σε μια ταινία μακριά από το ηλιακό μας σύστημα, σε ένα διαστημόπλοιο με μοναδικούς επιβάτες έναν άντρα κι ένα νεογέννητο.

Η sci-fi ταινία περιγράφει τον αγώνα επιβίωσης ενός πατέρα και της μικρής του κόρης. Ο Monte (ο Pattinson έχει αφήσει εδώ και καιρό πίσω του τον ρόλο του στο Twilight Saga), στάλθηκε ως φυλακισμένος θανατοποινήτης ως πειραματόζωο σε διαστημική αποστολή. Μέσω της κόρης του, βιώνει την γέννηση μιας παντοδύναμης αγάπης. Μαζί πατέρας και κόρη προσεγγίζουν τον προορισμό τους, την Μαύρη Τρύπα στην οποία ο χώρος και χρόνος παύουν να υπάρχουν.

Η αίσθηση του εγκλεισμού, οι μνήμες από το παρελθόν και η κλειστοφοβική ένταση, η μοναξιά και η απεραντοσύνη του διαστήματος θίγονται μέσα σε μια ατμοσφαιρική ταινία με φόντο το πουθενά, σε μια ιστορία αληθινής αγάπης.

Η ταινία κυκλοφορεί στις ελληνικές αίθουσες από την ΣΠΕΝΤΖΟΣ FILM.

Εδώ μπορείτε να πάρετε μια γεύση από την ταινία:

INFO:
Τίτλος ταινίας: High Life/ Μαύρη Τρύπα
Σκηνοθεσία: Claire Denis
Σενάριο: Claire Denis, Jean-Pol Fargeau
Ηθοποιοί: Robert Pattinson, Juliette Binoche, André Benjamin
Διάρκεια: 113’
Χώρα: Γαλλία
Πρεμιέρα: 25 Απριλίου 2019
Χρονολογία παραγωγής: 2018