Τα προϊόντα της σημερινής τηλεοπτικής βιομηχανίας δείχνουν ότι η ποιότητα και η τηλεθέαση έχουν πάρει διαφορετική κατεύθυνση.

Η τηλεόραση, το αγαπημένο κουτί που αποτελούσε συνδετικό κρίκο σε μία οικογένεια δεν έχει πλέον την αίγλη που συνήθιζε  κι έχει μετατραπεί σε έναν πομπό σκουπιδιών , γεμάτο χυδαιότητα, εξευτελισμό, διαστροφή και ανοησία.

Το τηλεοπτικό κοινό έχει μετατραπεί σε μία άβουλη μάζα που καθοδηγείται από τηλεοπτικά προγράμματα που πουλάνε ανθρώπινο πόνο, σεξ, βία και ίντριγκα. Η τακτική της κλειδαρότρυπας απέδωσε καρπούς στο παρελθόν, κάνοντας τα νούμερα της τηλεθέασης να χτυπήσουν κόκκινο και τους καναλάρχες να τρίβουν τα χέρια τους.

Τα τηλεριάλιτι, τείνουν να μετατρέψουν τους τηλεθεατές σε ηδονοβλεψίες που χορταίνουν με σκουπίδια κι αφήνουν την κριτική τους σκέψη να βρίσκεται σε λήθαργο.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η ποιότητα των τηλεοπτικών προγραμμάτων έχει υποβαθμιστεί αρκετά, κι αυτό φαίνεται από την στροφή του κόσμου στην συνδρομητική τηλεόραση. Διαφημιστικές ζώνες μεγάλης διάρκειας, τηλεοπτικές σειρές που επαναλαμβάνονται εδώ και πολλά χρόνια κι έχουν αρχίσει να κουράζουν και ριάλιτι που το μόνο που καταφέρνουν είναι να ξεφτιλίζουν το ανθρώπινο είδος, προσπαθώντας να υποβαθμίσουν τη νοημοσύνη του κοινού και να περάσουν συγκεκριμένα πρότυπα στους νέους σχετικά με την εξωτερική εμφάνιση και την σεξουλικότητα.

Τα ΜΜΕ ανέκαθεν εκμεταλλευόντουσαν τη δύναμή τους ως διαμορφωτές της κοινής γνώμης, μόνο που στην περίπτωση συγκεκριμένων τηλεοπτικών προγραμμάτων δεν μιλάμε για διαμόρφωση της κοινής γνώμης αλλά για εξευτελισμό του ανθρώπου στο βωμό του κέρδους.

Εδώ έρχεται να προστεθεί η ευθύνη του κάθε τηλεθεατή να επιλέξει τι είδους πρόγραμμα θα καταναλώσει και να αναπτύξει την κριτική του σκέψη, σεβόμενος πρωτίστως τον εαυτό του. Όπως ακριβώς φροντίζουμε το σώμα μας επιλέγοντας με προσοχή τι θα φάμε και τι θα πιούμε, με την ίδια λογική θα πρέπει να επιλέξουμε προσεκτικά τι είδους πνευματική τροφή θα καταναλώσουμε και πως θα ψυχαγωγήσουμε ποιοτικά τον εαυτό μας, στον ελάχιστο χρόνο που μας απομένει να ξοδέψουμε γι΄αυτό.

Είμαστε ασφαλείς;

Έχουμε παραδώσει το κράτος σε ιδιώτες οι οποίοι στο πέρασμα τους αλλοιώνουν τα πάντα. Βλέπουμε τη δημοκρατία να μετατρέπεται και αυτή σε πανδημία και τους πολίτες σε απόσταση βολής. Έχουμε μετατραπεί σε καταγγελλόμενους και καταγγέλλοντες.
Μένουμε και ψάχνουμε αυτό το μυστικό που κινεί τα νήματα, τον κρυφό ρολίστα.
Ρέει την ιδια ώρα το δημόσιο χρήμα και μοιράζετε στους κηφήνες του, που ονειρεύονται εξουσίες, σαν αστείο δεν μοιάζει; Δεν είναι.
Είναι μια στοχευμένη επιλογή που χαρίζεται στους οπαδούς του.
Συστημικές καταχρήσεις από ένα καταστροφικό σύστημα του κόμματος κράτους.
Έτσι φαίνεται πως αγοράζεται η εξουσία, με δαπάνη του ελληνικού δημοσίου.
Μην μιλάς, θα βγεις εκτός. Μην σηκώνεις κεφαλι, θα στο κόψουν οι συμπαρατρεχάμενοι.
Ο στρατός είναι έτοιμος.
Εξουδετέρωση-χειραγώγηση-αποδυνάμωση-συμφέρον. Μόνο αυτές τις λέξεις θα λες, και αυτές στο πλαίσιο της ισονομίας και της ισοπολιτείας, την κοινωνικής και ατομικής ελευθερίας.
Εμβατήριο απροκάλυπτο που η απαξία γίνεται είδηση.

Πως ζήσαμε από τον Μάρτιο με 800 ευρω; Μείναμε ασφαλείς.

Όταν παρακολουθώ ειδήσεις στην τηλεόραση ή ομιλίες των πολιτικών ή ενημερώνομαι από το διαδίκτυο, πολλές φορές νιώθω  άγχος και  φόβο. Κυρίως όταν το επίκεντρο είναι το μεταναστευτικό και προσφυγικό ζήτημα.

Εικόνες από πεδία μάχης στο κέντρο της Αθήνας μεταξύ μεταναστών-αστυνομίας- πολιτών, καταγγελίες για κλοπές, δολοφονίες, μετάδοση ασθενειών κλπ.

Όλα αυτά, μου θυμίζουν το έργο του Στιούαρτ Χωλ, θεωρητικό των πολιτισμικών σπουδών, «Policing the crisis» το οποίο αναφέρεται στην Βρετανία, το 1970. Ο πολιτισμολόγος εξηγεί πως τα Μ.Μ.Ε της Αγγλίας, προβάλλοντας αναρίθμητα ρεπορτάζ σχετικά με τον τεράστιο αριθμό των ληστειών που συνέβαιναν στους δρόμους των πόλεων, δημιούργησαν στους πολίτες την εικόνα πως οι δρόμοι ήταν εκτός ελέγχου και πως κάθε στιγμή κινδύνευαν από εγκληματικές ενέργειες.

Στην πορεία όμως αποδείχθηκε πως τα ποσοστά της εγκληματικότητας στην Βρετανία εκείνη την εποχή, δεν είχαν αυξηθεί σε σχέση με το παρελθόν.

Όλα αυτά, συνέβησαν διότι, ήδη από το 1960, η επικρατούσα πολιτική είχε αρχίσει να καταρρέει από τις απεργίες και επικρατούσε κοινωνικός αναβρασμός στην κοινωνία.
Η κύρια αιτία της κρίσης αυτής εντοπίζεται στην δομική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος.  Η κυβέρνηση αντιμετώπισε με εχθρότητα τους κοινωνικούς αγώνες και τους.  Για να επιβιώσει το καπιταλιστικό σύστημα τον «ηθικό πανικό», δημιουργώντας ταυτόχρονα την ανάγκη για «εθνική ενότητα». Το αποτέλεσμα ήταν να υποστηριχθούν οι νέοι αυταρχικοί νόμοι της κυβέρνησης από την κοινή γνώμη και να ληφθούν από την μεριά της αστυνομίας πιο σκληρά μέτρα.

Για ακόμη μία φορά τα Μ.Μ.Ε λειτούργησαν ως ιδεολογικός μηχανισμός του κράτους.

Τα Μ.Μ.Ε μετατρέπονται συχνά σε φορείς παραπληροφόρησης και προπαγάνδας, αποπροσανατολίζουν την κοινή γνώμη εξυπηρετώντας πολιτικά συμφέροντα.

Εάν κάτι ανάλογο συμβαίνει και στις μέρες μας, το αντίδοτο βρίσκεται στην ανάληψη της συλλογικής και της ατομικής ευθύνης. Πιο συγκεκριμένα,  η πολιτεία μέσα από τους θεσμούς της έχει χρέος να παρέχει στους πολίτες γνήσια ενημέρωση. Από την άλλη πλευρά όμως είναι ίσως και μεγαλύτερη η ευθύνη του πολίτη να διασταυρώνει και να προσλαμβάνει κριτικά τα όσα μεταδίδονται ώστε να μην τα καταναλώνει άκριτα τις ειδήσεις των ΜΜΕ.

Τελικά πάντα υπάρχει δυνατότητα  να αλλάξεις κανάλι ή να κλείσεις την τηλεόραση, όταν το θέαμα προσβάλει τις αξίες σου, την νοημοσύνη σου ή την αισθητική σου.

Η ιστορία της προς το Νόμπελ Ειρήνης το 2014 αποτελεί ένα υπέροχο παράδειγμα προς μίμηση για όλους καθώς και ότι η δύναμη που κρύβουμε μέσα μας δεν έχει ηλικία. Το 2007, όταν η Malala ήταν 10 ετών, η κατάσταση στο Πακιστάν άλλαζε γρήγορα για την οικογένεια και την κοινότητά της. Οι Ταλιμπάν άρχισαν να εξουσιάζουν την περιοχή και σύντομα έγιναν η κυρίαρχη κοινωνικοπολιτική δύναμη σε ολόκληρο το βορειοδυτικό Πακιστάν. Τα κορίτσια απαγορεύονταν να πηγαίνουν στο σχολείο και να συμμετέχουν σε πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως ο χορός ακόμα και η τηλεόραση.

Αποφασισμένη να συνεχίσει κανονικά το σχολείο η Malala αντέδρασε στο νέο καθεστώς, με τη στήριξη του πατέρας της. «Πώς τολμούν να αποκλείσουν το δικαίωμά μου στην εκπαίδευση οι Ταλιμπάν;» αναρωτήθηκε στην πακιστανική τηλεόραση. Στις αρχές του 2009, η Malala άρχισε να γράφει ανώνυμα στην ιστοσελίδα του BBC. Τόνιζε τη ζωή στην κοινότητά της υπό τους Ταλιμπάν και για την επιθυμία τη να πάει στο σχολείο.
Στις 5 Μαΐου 2009, η Malala κατέστη εσωτερικά εκτοπισμένη, αφού αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι της και να αναζητήσει ασφάλεια εκατοντάδες μίλια μακριά. Με την επιστροφή της, η Malala χρησιμοποίησε και πάλι τα μέσα ενημέρωσης και συνέχισε την δημόσια εκστρατεία της. Η φωνή άρχισε να γίνεται πιο έντονη, με τη συμβολή του πατέρα της, κατά τη διάρκεια των τριών επόμενων χρόνων και έγιναν γνωστοί για την αποφασιστικότητά τους να δώσουν πρόσβαση στην εκπαίδευση για τα κορίτσια. Ο ακτιβισμός της είχε ως αποτέλεσμα την υποψηφιότητά της για το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης για το Παιδί το 2011. Ωστόσο, είχε δημιουργήσει πολλούς πολέμιους και την 9η Οκτωβρίου 2012, πυροβολήθηκε από τους Ταλιμπάν.
Δύο μέλη των Ταλιμπάν σταμάτησαν το λεωφορείο και ένας νεαρός αφού ζήτησε το όνομά της την πυροβόλησε τρεις φορές. Μια από τις σφαίρες είχε στόχο το κεφάλι, μεταφέρθηκε στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Πακιστάν και τέσσερις μέρες αργότερα σε μονάδα εντατικής θεραπείας στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας. Κατόρθωσε να επιζήσει έπειτα από αλλεπάλληλες επεμβάσεις και το 2013 επέστρεψε στο σχολείο.

Τον Ιούλιο 2013 σε ηλικία 16 ετών ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη και μίλησε στα Ηνωμένα Έθνη. Αργότερα δημοσίευσε το πρώτο της βιβλίο, μια αυτοβιογραφία με τίτλο «Είμαι η Μαλάλα: Το κορίτσι υπερασπίστηκε την εκπαίδευση και πυροβολήθηκε από τους Ταλιμπάν».

«Καλημέρα» και «συγνώμη». Δύο λέξεις, των οποίων η χρήση, σύμφωνα με τον αμερικανό κοινωνιολόγο των πολιτιστικών θεωριών, Ε.Γκόφμαν, αντικατοπτρίζει την εικόνα  και την λειτουργία μιας κοινωνίας. Εμείς σήμερα, πόσο συχνά τις χρησιμοποιούμε; Πόσο ευγενικά συμπεριφερόμαστε στην καθημερινότητά μας, στις παρέες μας, στις απλές και στις σύνθετες συναναστροφές;

Η χρήση κάποιων λέξεων όπως «καλημέρα», «συγγνώμη», «ορίστε», «παρακαλώ», «ευχαριστώ», καθώς και η χρήση του πληθυντικού αριθμού δεν εξασφαλίζουν από μόνες τους την ομαλή συμβίωση, ούτε επαρκούν για να εξαλείψουν τη βία ή τις βίαιες συμπεριφορές, οι οποίες εκδηλώνονται κάλλιστα και σε συνθήκες απόλυτης ευγένειας. Οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων συνηθίζουν όλο και περισσότερο να ζουν σε συνθήκες αγένειας.

Όσον αφορά την ελληνική κοινωνία, η έλλειψη ευγένειας πηγάζει από πολλές αιτίες. Βασικό ρόλο διαδραματίζουν οι κοινωνικές συνθήκες. Η ανασφάλεια λόγω ανεργίας, κοινωνικών αλλαγών, αύξηση φόρων, απολύσεων, αβεβαιότητας για το μέλλον κ.ά., επηρεάζουν την κοινωνική συμπεριφορά.

Οι πολίτες αντιμετωπίζουν προβλήματα  τα οποία είναι αποτέλεσμα των παραπάνω συνθηκών και υιοθετούν εύκολα συγκρουσιακές συμπεριφορές στην καθημερινότητάς τους. Για παράδειγμα, δημιουργούνται εντάσεις για μία θέση στο λεωφορείο, σε συνηθισμένες συναλλαγές στις τράπεζες κλπ.

Για την δυσάρεστη αυτή κατάσταση, μεγάλη είναι η ευθύνη των Μ.Μ.Ε. Καθημερινά στην πλειοψηφία των τηλεοπτικών εκπομπών κυριαρχούν συμπεριφορές υβριστικές με χυδαιότητα, και από άτομα που ασκούν εξουσία. Αντί να παρέχουν ουσιαστική ενημέρωση και ψυχαγωγία, γεννούν  φανατισμούς και ανταγωνισμούς. Παιχνίδια όπως το «Survivor» κ.ά. προάγουν έναν αθέμιτο πολλές φορές ανταγωνισμό αψηφώντας τον συνάνθρωπο. Από την άλλη πλευρά ο τηλεθεατής ως παθητικός δέκτης τα δέχεται όλα αυτά χωρίς κριτική σκέψη. Δημιουργείται ένα αποχαυνωμένο κοινό, το οποίο ενστερνίζεται τον παραπάνω τρόπο επικοινωνίας. Όλα αυτά συμβάλουν στην αναπαραγωγή τέτοιων συμπεριφορών στις κοινωνικές συναναστροφές.

Αντίθετα, οι λέξεις «ευγενικός» και «καλόβουλος» ταυτίζονται με τον αδύναμο, το κορόιδο, τον άνθρωπο που μπορεί κάποιος εύκολα να χειριστεί. Αρχικά, η ελληνική οικογένεια, όσον αφορά την ευγένεια, περνάει στα παιδιά της αντιφατικά μηνύματα. Οι διδαχές  των γονέων για καλή συμπεριφορά, αντικρούονται με την αγένεια στην οποία καθημερινά τα εκθέτουν. Συχνό παράδειγμα αποτελεί η αγενής οδηγική συμπεριφορά των ενηλίκων.

Ο άλλος βασικός φορέας κοινωνικοποίησης, το σχολείο, ενώ διατείνεται πως διδάσκει την συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ των μαθητών, ουσιαστικά προάγει τον ανταγωνισμό. Η κατηγοριοποίηση των μαθητών σε «καλούς» και «κακούς» επιφέρει εντάσεις και αντιζηλίες ανάμεσα στα παιδιά και αναπόφευκτα αγενή συμπεριφορά.

Συνέπεια αυτής της κατάστασης είναι η εμφάνιση των «νταήδων» δηλαδή παιδιών με αγενείς έως βίαιες συμπεριφορές, που επιβάλλονται σε ήσυχα και ευγενικά «θύματα».

Φαίνεται πως αυτό που λείπει από τις σχέσεις είναι η ενσυναίσθηση και η αποδοχή.  Ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να μπαίνει κάποιος στην θέση του άλλου και να τον κατανοεί.  Αποδοχή σημαίνει να δέχεσαι τον συνάνθρωπο έτσι όπως είναι. Όταν θα επικρατήσουν οι δύο παραπάνω όροι,  οι συνθήκες συμβίωσης, θα είναι καλύτερες.

Αυτό που συμπεραίνεται είναι ότι οι παραπάνω σημαντικοί φορείς (οικογένεια, σχολείο, ΜΜΕ) θα πρέπει να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις του ρόλου τους σύμφωνα με τις παρούσες συνθήκες. Δηλαδή, η οικογένεια να διδάσκει την ευγένεια με το παράδειγμά της, το σχολείο να προάγει την συνεργασία και την ισότητα και τέλος τα ΜΜΕ, να ενημερώνουν προβάλλοντας ανθρώπους πρότυπα. Επιπλέον, ο καθένας έχει ατομική ευθύνη για τον τρόπο που συμπεριφέρεται στους άλλους. Αν δηλαδή προβάλλει τα καθημερινά προβλήματά του ως δικαιολογία για αγενή συμπεριφορά.

Τελικά, ας σκεφτούμε : πόσο διαφορετική θα είναι η ζωή μας, αν συμπεριφερθούμε με σεβασμό και ευγένεια σε όλους τους ανθρώπους, ξεκινώντας με μία χαμογελαστή καλημέρα την ημέρα μας; Είμαι σίγουρη πως θα την ανταποδώσουν!