Βγάζει η θάλασσα κρυφή φωνή – φωνή που μπαίνει μες στην καρδιά μας και την συγκινεί και την ευφραίνει. Τραγούδι τρυφερό η θάλασσα μας ψάλλει, τραγούδι που έκαμαν τρεις ποιηταί μεγάλοι, ο ήλιος, ο αέρας και ο ουρανός. Το ψάλλει με την θεία της φωνή εκείνη, όταν στους ώμους της απλώνει την γαλήνη σαν φόρεμά της ο καιρός ο θερινός. Φέρνει μηνύματα εις ταις ψυχαίς δροσάτα η μελωδία της. Τα περασμένα νειάτα θυμίζει χωρίς πίκρα και χωρίς καϋμό. Οι περασμένοι έρωτες κρυφομιλούνε, αισθήματα λησμονημένα ξαναζούνε μες στων κυμάτων τον γλυκόν ανασασμό. Τραγούδι τρυφερό η θάλασσα μας ψάλλει, τραγούδι που έκαμαν τρεις ποιηταί μεγάλοι, ο ήλιος, ο αέρας και ο ουρανός. Και σαν κυττάζεις την υγρή της πεδιάδα, σαν βλέπεις την απέραντή της πρασινάδα, τον κάμπο της πούναι κοντά και τόσο μακρυνός, γεμάτος με λουλούδια κίτρινα που σπέρνει το φως σαν κηπουρός, χαρά σε παίρνει και σε μεθά, και σε υψώνει την καρδιά. Κι αν ήσαι νέος, μες σταις φλέβες σου θα τρέξη της θάλασσας ο πόθος· θα σε ’πη μια λέξι το κύμα απ’ τον έρωτά του, και θα βρέξη με μυστική τον έρωτά σου μυρωδιά. Βγάζει η θάλασσα κρυφή φωνή – φωνή που μπαίνει μες στην καρδιά μας και την συγκινεί και την ευφραίνει. Τραγούδι είναι, ή παράπονο πνιγμένων; – το τραγικό παράπονο των πεθαμένων, που σάβανό των έχουν τον ψυχρόν αφρό, και κλαίν για ταις γυναίκες των, για τα παιδιά των, και τους γονείς των, για την έρημη φωλιά των, ενώ τους παραδέρνει πέλαγο πικρό, σε βράχους και σε πέτραις κοφτεραίς τους σπρώχνει, τους μπλέκει μες στα φύκια, τους τραβά, τους διώχνει, κ’ εκείνοι τρέχουνε σαν νάσαν ζωντανοί με ολάνοιχτα τα μάτια τρομαγμένα, και με τα χέρια των άγρια, τεντωμένα, από την αγωνία των την υστερνή. Τραγούδι είναι, ή παράπονο πνιγμένων;— το τραγικό παράπονο των πεθαμένων που κοιμητήριο ποθούν χριστιανικό. Τάφο, που συγγενείς με δάκρυα ραντίζουν, και με λουλούδια χέρια προσφιλή στολίζουν, και που ο ήλιος χύνει φως ζεστό κ’ ευσπλαγχνικό. Τάφο, που ο πανάχραντος Σταυρός φυλάει, που κάποτε κανένας ιερεύς θα παή θυμίαμα να κάψη και να ‘πη ευχή. Χήρα τον φέρνει που τον άνδρα της θυμάται ή υιός, ή κάποτε και φίλος που λυπάται. Τον πεθαμένο μνημονεύουν· και κοιμάται πιο ήσυχα, συγχωρεμένη η ψυχή.

Η Θάλασσα -Ντίνος Χριστιανόπουλος

«Η θάλασσα είναι σαν τον έρωτα: μπαίνεις και δεν ξέρεις αν θα βγεις. Πόσοι δεν έφαγαν τα νιάτα τους – μοιραίες βουτιές, θανατερές καταδύσεις, γράμπες, πηγάδια, βράχια αθέατα, ρουφήχτρες, καρχαρίες, μέδουσες. Αλίμονο αν κόψουμε τα μπάνια Μόνο και μόνο γιατί πνίγηκαν πεντέξι. Αλίμονο αν προδώσουμε τη θάλασσα Γιατί έχει τρόπους να μας καταπίνει. Η θάλασσα είναι σαν τον έρωτα: χίλιοι τη χαίρονται – ένας την πληρώνει.»

Ὁ Οὐρανός – Μανώλης Αναγνωστάκης

Πρῶτα νὰ πιάσω τὰ χέρια σου Νὰ ψηλαφίσω τὸ σφυγμό σου Ὕστερα νὰ πᾶμε μαζὶ στὸ δάσος Ν᾿ ἀγκαλιάσουμε τὰ μεγάλα δέντρα Ποὺ στὸν κάθε κορμὸ ἔχουμε χαράξει Ἐδῶ καὶ χρόνια τὰ ἱερὰ ὀνόματα Νὰ τὰ συλλαβίσουμε μαζὶ Νὰ τὰ μετρήσουμε ἕνα-ἕνα Μὲ τὰ μάτια ψηλὰ στὸν οὐρανὸ σὰν προσευχή. Τὸ δικό μας τὸ δάσος δὲν τὸ κρύβει ὁ οὐρανός. Δὲν περνοῦν ἀπὸ δῶ ξυλοκόποι. Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα – Κώστας Καρυωτάκης Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα είδα το βράδυ αυτό. Κάποια χρυσή, λεπτότατη στους δρόμους ευωδιά. Και στην καρδιά αιφνίδια καλοσύνη. Στα χέρια το παλτό, στ’ ανεστραμμένο πρόσωπο η σελήνη. Ηλεκτρισμένη από φιλήματα θα ‘λεγες την ατμόσφαιρα. Η σκέψις, τα ποιήματα, βάρος περιττό. Έχω κάτι σπασμένα φτερά. Δεν ξέρω καν γιατί μας ήρθε το καλοκαίρι αυτό. Για ποιαν ανέλπιστη χαρά, για ποιες αγάπες, για ποιο ταξίδι ονειρευτό.

Ὁ πράσινος κῆπος – Νικηφόρος Βρεττάκος

Ἔχω τρεῖς κόσμους. Μιὰ θάλασσα, ἕναν οὐρανὸ κι ἕναν πράσινο κῆπο: τὰ μάτια σου. Θὰ μποροῦσα ἂν τοὺς διάβαινα καὶ τοὺς τρεῖς, νὰ σᾶς ἔλεγα ποῦ φτάνει ὁ καθένας τους. Ἡ θάλασσα, ξέρω. Ὁ οὐρανός, ὑποψιάζομαι. Γιὰ τὸν πράσινο κῆπο μου, μὴ μὲ ρωτήσετε. Σῶμα τοῦ καλοκαιριοῦ – Οδυσσέας Ελύτης Ὢ σῶμα τοῦ καλοκαιριοῦ γυμνὸ καμένο Φαγωμένο ἀπὸ τὸ λάδι κι ἀπὸ τὸ ἀλάτι Σῶμα τοῦ βράχου καὶ ῥῖγος τῆς καρδιᾶς Μεγάλο ἀνέμισμα τῆς κόμης λυγαριᾶς Ἄχνα βασιλικοῦ πάνω ἀπὸ τὸ σγουρὸ ἐφηβαῖο Γεμᾶτο ἀστράκια καὶ πευκοβελόνες Σῶμα βαθὺ πλεούμενο τῆς μέρας!

Ἀπαγορεύεται ἡ ἔξοδος – Τάσος Λειβαδίτης

Νύχτα. Μονάχα τ᾿ ἄστρα. Καὶ πέρα τὸ βάθος τοῦ ὁλάνοιχτου ὁρίζοντα— ἐκεῖ ποὺ πᾶνε οἱ ἄνθρωποι χωρὶς τὰ ὀνόματά τους. Ρόδον καὶ χορτάρι – Γεώργιος Ζαλοκώστας Ἕνα λουλούδι, ὅπου κυρτὸ τὸν ἥλιο ἀκολουθοῦσε – Ἥλιος ἐλέγονταν κι αὐτὸ – εἰς ἕνα κῆπο φουντωτὸ τριανταφυλλιὰ ἀγαποῦσε. -Ἔλα νὰ γίνωμε τὰ δύο ζευγάρι ταιριασμένο, ἔλα, τριανταφυλλιὰ χρυσή, γιατ᾿ εἶσαι μυρωδάτη ἐσύ, κ᾿ ἐγὼ καμαρωμένο. -Σώπα, λουλούδι ἀμύριστο, λουλούδι χωρὶς χάρι, ἐν᾿ ἀηδονάκι τοῦ λαλεῖ, τὸ ρόδο ποὺ μοσχοβολεῖ δὲν μοιάζει τὸ χορτάρι. Ἕνα ἔρημο ἄνθος – Νίκος Καρούζος Βαθύτερο ἀπ᾿ τὴν ἀγάπη καὶ τὴν ταραχὴ ποὺ φέρνει μέσ᾿ στὸ στῆθος ἡ ἐπιθυμία ζεῖ στὸ θαλάσσιο βράχο ἕν᾿ ἄνθος ὁλομόναχο. Ποιὰ φωνὴ τὸ κυρίεψε καὶ μοιάζει σὰν νὰ δείχνει τὴν ἄγνωστη γαλήνη μὲ μικρὰ χρώματα… Εἶναι βγαλμένο στοὺς κινδύνους τῆς χαρᾶς ἀμέριμνο σὰν ἰδέα.

Είμαι αυτή η ροή της άμμου που γλιστράει – Σάμιουελ Μπέκετ

Είμαι αυτή η ροή της άμμου που γλιστράει ανάμεσα στο βότσαλο και στον αμμόλοφο η καλοκαιρινή βροχή πέφτει πάνω στη ζωή μου πάνω σ’ εμένα η ζωή μου που μου ξεφεύγει με καταδιώκει και θα σβήσει τη μέρα που άρχισε αγαπημένη στιγμή σε βλέπω μέσα σ’ αυτό το παραπέτασμα της ομίχλης που χάνεται όπου δε θα ‘χω παρά να πατήσω σ’ αυτά τα μακριά κινούμενα κατώφλια και θα ζήσω όσο ν’ ανοιγοκλείσει μια πόρτα

Πλάνα – Θωμάς Γκόρπας

Σε πρώτο πλάνο υπάρχει μια ερημιά γεμάτη χρώματα στολίδια ραντεβού και μίση στο δεύτερο η αγάπη στο τρίτο πάλι μια ερημιά και βουτηγμένη τώρα σε πηχτό σκοτάδι στο τέταρτο πάλι η αγάπη τώρα τυφλή και μεθυσμένη στο πέμπτο πάλι μια ερημιά μαύρη και στάζει αίμα στο έκτο ούτε ερημιά ούτε αγάπη με ή χωρίς φως ή σκοτάδι στο έκτο μεταμεσονύκτιος δρόμος καλοκαιρινός και ένας άντρας βιαστικός καπνίζοντας τον διασχίζει η νύχτα λάμπει σαν ημέρα και μονάχα το γλυκό αεράκι δροσίζει τα καμένα φύλλα της καρδιάς του…

Το καλοκαίρι – Κωστής Παλαμάς

Απ’ το κανάλι οι πάσσαρες με τ’ απλωτά πανιά γυρίζουν πρίμα, μας φέρνουν τα ζακυθιανά λουλούδια τ’ ακριβά, το πέρασμά τους γλύκανε κ’ εσένα, πικρό κύμα! Και πιο καλοπιθύμητα και πιο φανταχτερά κι από τα κρίνα, πάσσαρες γοργοσάλευτες, με τ’ άσπρα σας φτερά, μας φέρνετε τ’ αγόρια μας απ’ τη μεγάλη Αθήνα. Κι ανοίχτε, λιακωτά, χλωρά, φουντώστε, πασκαλιές, του πόθου τη σκόλη˙ και σείστε τα μαντήλια σας ανάερα, λιγερές˙ παραμονεύουν οι έρωτες˙ ετοιμαστήτε, μώλοι, το καλοκαίρι μύρισε˙ προσμένουν οι αμμουδιές και τα πρυάρια, πριν έμπης, άθεη χειμωνιά, να γίνουν εκκλησιές˙ οι ερωτεμένοι λειτουργοί και τα φιλιά τροπάρια.

Μια εποχή στην Κόλαση – Αρθούρος Ρεμπώ (απόσπασμα)

Καλοκαίρι τέσσερις το χάραμα Στου έρωτα τον ύπνο βυθισμένοι Το δασάκι στην αχνοβολή τη μυρωμένη Από το νυχτερινό ξεφάντωμα. Πέρα εκεί, στο ξυλουργείο το αχανές Στων Εσπερίδων την ανατολή Πηγαινοέρχονται ανασκουμπωμένοι Οι Μαραγκοί. Μες στων νεφών τις Ερημιές και τη γαλήνη Θόλους λαμπρούς θα στήσουν Oπου οι άνθρωποι Ψεύτικους ουρανούς θα ζωγραφίσουν. Α! τι Τεχνίτες λεβεντιά Στη Βαβυλώνα υπήκοοι κάποιου βασιλιά Λιγάκι, για χάρη τους, Αφροδίτη Τους στεφανωμένους εραστές ν’ αφήσεις. Των Εραστών Βασίλισσα εσύ Κέρασε τους εργάτες με ρακή Να ανασάνουν λίγο απ’ τη δουλειά Να ‘ρθει το μεσημέρι, να βρουν θαλασσινή δροσιά.

Ξαπλωμένοι στην αμμουδιά – Ντύλαν Τόμας

Ξαπλωμένοι στην αμμουδιά, ατενίζοντας το κίτρινο και τη μουντή θάλασσα, περίγελως εμείς που χλευάζουμε που ακολουθούμε τα κόκκινα ποτάμια, κούφια εσοχή λέξεων πέρα από τον ίσκιο των τζιτζικιών, διότι σε τούτο τον κίτρινο τάφο άμμου και θάλασσας μια επίκληση για χρώμα καλεί με τον αγέρα μουντή και ζωηρή όπως ο τάφος κι η θάλασσα καθώς κοιμούνται ούτως ή άλλως. Οι σεληνιακές σιωπές, η σιωπηλή παλίρροια που γλείφει τα ακίνητα κανάλια, ο ξηρός άρχοντας της παλίρροιας ζαρωμένος ανάμεσα σε αμμοθύελλα και νεροποντή, πρέπει να θεραπεύσουν τα δεινά μας από το νερό με μια μονόχρωμη γαλήνη· η ουράνια μουσική πάνω από την άμμο ηχεί μαζί με τους κόκκους που βιάζονται να κρύψουν τα χρυσαφένια βουνά και τις οικίες της μουντής, ζωηρής, παράκτιας γης που ζώνει αρχοντική κορδέλα, ξαπλωμένοι εμείς, ατενίζουμε το κίτρινο, ευχόμαστε ο άνεμος να διώξει μακριά τη μορφολογία της ακτής και τον πνιγμένο κόκκινο βράχο· μα οι ευχές δεν αποφέρουν, μήτε μπορούμε ν’ αποφύγουμε την άφιξη του βράχου, ξαπλώνουμε ατενίζοντας το κίτρινο έως ότου ο χρυσαφένιος καιρός διαρρηχθεί, ω αίμα της καρδιάς μου, όπως μια καρδιά ή ένας λόφος.

Τόσο δα μακριά από κείνον ήτανε πεσμένος και λυπήθηκε
Τόσο πολύ λυπήθηκε
που ύστερα φοβήθηκε

Πριν κοντά του να πλησιάσει
για να σκύψει να τον πιάσει,
σκέφτηκε καλύτερα

Τι τα θες τι τα γυρεύεις
Κάποιος άλλος θα βρεθεί από τόσους εδώ γύρω,
να ψυχοπονέσει τον καημένο
Και καλύτερα να πούμε
Ούτε πως τον έχω δει

Και επειδή φοβήθηκε
Έτσι συλλογίστηκε
Τάχα δεν θα είναι φταίχτης,
ποιον χτυπούν χωρίς να φταίξει;

Και καλά του κάνουνε αφού ήθελε να παίξει με τους άρχοντες
Άρχισε λοιπόν και κείνος
Από πάνω να χτυπά

Αρχή του παραμυθιού καλημέρα σας

Ελένη Βακαλό, Συλλογή του κόσμου.
Η Ελένη Βακαλό (1921 – 2001) ήταν Ελληνίδα ποιήτρια, κριτικός εικαστικών, και ιστορικός τέχνης.

Τα «Οικογενειακά ή πολυπρισματικός κόσμος» κατά τον Ιωάννη Πανουτσόπουλο είναι το ασυνόδευτο παιδί που φτάνει στις απόκρημνες ακτές του ανθρωπισμού μας. Μπορεί να είναι και το μωρό που μεγαλώνει στον αποστειρωμένο πολιτισμό μας που μας εξασφαλίζει τα πάντα για να νεκρώσει κάθε επιθυμία.

Παραμένουν όμως και μια ευκαιρία να αντιληφθούμε τα αίτια που: «διαιωνίζουμε τα λάθη μας με άλλοθι τη διαιώνιση του είδους». 

Η ζωή είναι το σπουδαστήριο των λαθών. Ένα «ιδεολογικό κατάλυμα για νεανικά τολμήματα. Ιδιότυπο παρεκκλήσι για έναν κόσμο ανέγγιχτο από την απληστία».

«Γιατί θα έρθει ο καιρός να συναθροιστούμε. Η ανάγκη να σιτιστούν τα πλήθη που επικρέμωνται από το χείλος της αλήθειας. Τότε και ο άρτος θα περισσέψει και ο οίνος θα επαρκέσει. Και τα δίχτυα των αλιέων ολόγιομο θα πιάσουν το φεγγάρι των στοχασμών μας». Ή όπως θα μπορούσε να ειπωθεί σε ένα τετράστιχο:

Ετοιμόγεννες λέξεις

Σε μια στέρφα πατρίδα

Αν γεννήσουν κορίτσι

Θα το βγάλω ελπίδα!

Βιογραφικό:

Ο Ιωάννης Πανουτσόπουλος γεννήθηκε στην πόλη που υπερασπίστηκε ο Αισχύλος και έκανε τα πρώτα του βήματα στην οδό Ισμήνης, πλησίον της οδού Αντιγόνης και πάντα επί Κολωνώ.

Το 2010 κυκλοφόρησε το παιδικό βιβλίο με τίτλο «Τη νύχτα που ξυπνούσε η Αγνωστούπολη» και το 2012 την ποιητική συλλογή «Η Ωραία Κοιμωμένη / δύο μονόλογοι σε ένα όνειρο». Το 2015 το δοκίμιο  «Γιώργος Μαρκόπουλος, ο σκοτεινός Αλφειός της ελληνικής ποίησης» και το 2017 το βιβλίο «Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε / ποιητική αντιστοίχιση των Χαιρετισμών στη νεοελληνική γλώσσα» από τις εκδόσεις Τόπος. Από τις εκδόσεις Τόπος κυκλοφόρησαν επίσης οι ποιητικές συλλογές «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» (2018) και «Οικογενειακά ή πολυπρισματικός κόσμος» (2020).

Στίχους του έχουν μελοποιήσει και ερμηνεύσει η Φωτεινή Βελεσιώτου, ο Τάσος Γκρους, ο Γιώργος Καζαντζής, ο Νότης Μαυρουδής, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Τάκης Μπίνης, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Ορφέας Περίδης, η Θεοδοσία Στίγγα κ.ά.

Για τις στιχουργικές του συνθέσεις έχει βραβευτεί το 1993 από την ΑΕΠΙ και το 2012 από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του ιδρύματος Ωνάση.

Από το 1996 διατηρεί επί της οδού Ιπποκράτους το παλαιοβιβλιοπωλείο Ίστωρ και  παιδιόθεν την έγνοια και το πάθος για όσα αναιρεί ο χρόνος και όσα ανασταίνει η αγάπη μας.

]]> https://dev.togethermag.gr/opinions/erga-technis-mesa-apo-tous-stichous-tou-poiimatos-tou-g-seferi-schedia-gia-ena-kalokairi/ Fri, 10 Jul 2020 10:48:56 +0000 https://togethermag.gr/?p=22020

«Μέσα στις θαλασσινές σπηλιές

υπάρχει μια δίψα υπάρχει μια αγάπη

υπάρχει μια έκσταση,

όλα σκληρά σαν τα κοχύλια

μπορείς να τα κρατήσεις στην παλάμη σου»

Αποτελεί κοινό τόπο πως οι θαλασσινές σπηλιές φιλοξενούν σημαντικά είδη της θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως προστατεύουν τα μυστικά της θάλασσας. Το παραπάνω επιβεβαιώνεται μέσα από τον πίνακα του ζωγράφου Claude Monet (1840 -1926)

Claude Monet – The Rock Needle Seen through the Porte d’Aumont 1885.

O Monet δημιούργησε σχεδόν πενήντα έργα ζωγραφικής στην ακτή της Νορμανδίας. Το παραπάνω έργο απεικονίζει ένα φυσικό σχηματισμένο τόξο και έναν ανεξάρτητο βράχο, που προσέλκυε τουρίστες και καλλιτέχνες. Ο Monet ζωγράφισε αυτήν την όψη των βράχων από μια ασυνήθιστη τοποθεσία, προσβάσιμη μόνο με βάρκα ή μέσω ενός απότομου μονοπατιού.
Ο καλλιτέχνης «παρακολούθησε τον ήλιο και τις σκιές, συλλαμβάνοντάς  τες σε μερικές πινελιές μια πτώση ακτίνας φωτός ή ένα σύννεφο που περνά, καθώς πίστευε πως βρίσκονταν κρυμμένα μυστικά στα πιο δυσπρόσιτα μέρη» (Guy de Maupassant).

Αναζητώντας την «δίψα, την αγάπη και την έκσταση»

Μαρία Φιλοπούλου (1964- ), ατομική έκθεση «Στο Νερό».

Εντοπίζουμε τα έργα της Μαρίας Φιλοπούλου η οποία «ζωγραφίζει βιωμένους προσωπικούς παραδείσους, την ευτυχία, τη χαλάρωση, την ένωση με την φύση, τον ερωτισμό που νιώθουν οι λουόμενοι μέσα στο νερό».

Sandro Botticelli (1445 –1510), “The Birth of Venus”

…«όλα σκληρά σαν τα κοχύλια»… σαν την «Γέννηση της Αφροδίτης», της θεά του έρωτα. Που στέκει πάνω σ’ ένα όστρακο, νεογέννητη από την αφρό της θάλασσας, εκπροσωπώντας την ομορφιά, την αλήθεια, τον έρωτα και τη γυναικεία ομορφιά.

Marc Chagall (1887 –1985) «Ερωτευμένοι στο φως του φεγγαριού» (1938)

…Τέλος, «μπορείς να τα κρατήσεις στην παλάμη σου» όπως και τον κόσμο όλο! Και ο «κόσμος» ορίζεται από εσένα!

Κράτησε τον λοιπόν σφιχτά… και ταξίδεψε!

Πολλά ποιήματα είναι ποτάμια.
Άλλα είναι χαμολούλουδα σε βραδινό κάμπο.
Άλλα είναι σαν πέτρες που δε χτίζουν τίποτα.

Πολλοί στίχοι είναι σα στρατιώτες έτοιμοι για τη μάχη.
Άλλοι σα λιποτάχτες κρυμμένοι πίσω απ’ τ’ ανθισμένα δέντρα.
Άλλοι σαν άγνωστοι στρατιώτες που δεν έχουν πρόσωπο.

Πολλά ποιήματα φωνάζουν δυνατά χωρίς ν’ ακούγονται.
Άλλα σωπαίνουνε με σταυρωμένα χέρια
άλλα σταυρώνονται και μιλούν σταυρωμένα.

Πολλοί στίχοι είναι σαν εργαλεία,
εργαλεία σκουριασμένα, ριγμένα στο χώμα
κι άλλα καινούργια που δουλεύουν το χώμα.

Πολλά ποιήματα είναι σαν όπλα
όπλα πεταμένα στο χώμα
κι όπλα στραμμένα στην καρδιά του εχθρού.

Πολλοί στίχοι στέκονται πίσω απ’ τη σιωπή
σαν τα χλωμά παιδιά πίσω απ’ τα τζάμια ενός ορφανοτροφείου —
κοιτάζουν μακριά μες στη βροχή — δεν ξέρουν τι να κάνουν, πού να πάνε.

Πολλά ποιήματα είναι σα δέντρα
άλλα σαν κυπαρίσσια σ’ ένα λιόγερμα θλίψης
άλλα σα δέντρα οπωροφόρα σ’ ένα κολχόζ.

Πολλοί στίχοι είναι σαν πόρτες —
πόρτες κλειστές σ’ ερημωμένα σπίτια
και πόρτες ανοιχτές σε ήμερες συγυρισμένες ψυχές.

Είναι και μαύρες πόρτες καμένες σε μία πυρκαϊά,
κι άλλες τιναγμένες από μιαν έκρηξη
κι άλλες που μεταφέρουν ένα σκοτωμένο σύντροφο.

Υπάρχουν ποιήματα που καλπάζουν μες στο χρόνο
σαν το κόκκινο ιππικό του Σμύρνενσκη
ποιήματα καβαλάρηδες που αφήνουν τα γκέμια και πιάνουν την αξίνα.

Πολλά ποιήματα γονατίζουν στη μέση του δρόμου,
πολλά ποιήματα άνεργα μ’ αδούλευτα χέρια,
πολλά ποιήματα εργάτες που ξεπερνούν χίλιες φορές τη νόρμα τους.

Υπάρχουν στίχοι σα δαντέλες στο λαιμό των κοριτσιών
ή σα δακτυλιδόπετρες με μικρές μυστικές παραστάσεις
κι άλλοι που πλαταγίζουν ψηλά σα ρωμαλέες σημαίες.

Πολλά ποιήματα μένουν αργά τη νύχτα στην ερημιά·
βρέχουν κάθε τόσο τα τέσσερα δάκτυλα των στίχων τους σ’ ένα ρυάκι,
ύστερα χάνονται ονειροπαρμένα μες στο δάσος και πια δεν επιστρέφουν.

Πολλοί στίχοι είναι σαν αργυρές κλωστές
δεμένες στα καμπανάκια των άστρων —
αν τους τραβήξεις, μια ασημένια κωδωνοκρουσία δονεί τον ορίζοντα.

Πολλά ποιήματα βουλιάζουν μες στην ίδια τους τη λάμψη,
περήφανα ποιήματα· δεν καταδέχονται τίποτα να πουν.
Ξέρω πολλά ποιήματα που πνίγηκαν στο χρυσό πηγάδι της σελήνης.

Ένα σωστό ποίημα ποτέ δεν καθυστερεί σε μια γωνιά του ρεμβασμού.
Είναι πάντα στην ώρα του σαν τον συνειδητό, πρόθυμο εργάτη
είναι ένας έτοιμος στρατιώτης που λέει παρών στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του.

Κάποτε οι ποιητές μοιάζουν με πουλιά στο δάσος του χρόνου,
οι άλμπατρος του Μπωντλαίρ, τα κοράκια του Πόε,
κάποτε σα σπουργίτια μες στο χιόνι ή σαν αητοί ψηλά σ’ απόκρημνα ιδανικά.

Υπάρχουν και ποιήματα όμορφα σαν τα πουλιά Γκλουχάρ —
το Μάη και τον Απρίλη πνίγονται μες στο ίδιο τους ερωτικό τραγούδι
πνίγονται μες στη μελωδία τους και κουφαίνονται.

Το Μάη και τον Απρίλη τα χαράματα
μες στην κρυστάλλινη δροσιά του δάσους
βγαίνουν οι κυνηγοί με τα ντουφέκια τους και τα γκλουχάρ δεν τους ακούνε.

Το νου σας σύντροφοι ποιητές, αδέλφια μου,
ας κρατάμε τ’ αυτί μας στυλωμένο στο γυαλί της σιωπής —
τα βήματα του εχθρού και του φίλου μας μοιάζουν στο θαμπόφωτο του δάσους.
Πρέπει να διακρίνουμε.

Το νου σας σύντροφοι ποιητές, μη και βουλιάξουμε μέσα στο τραγούδι μας
μη και μας εύρει ανέτοιμους η μεγάλη ώρα
— ένας ποιητής δίνει παρών στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του.

Αλλιώς θα μείνουν τα τραγούδια μας πάνω απ’ τις σκάλες των αιώνων
ταριχευμένα, ωραία κι ανώφελα πουλιά σαν τα γκλουχάρ εκείνα
τα γαλαζόμαυρα μες στους βασιλικούς διαδρόμους της Μπίστριτζας.

Σαν τα γκλουχάρ εκείνα με τα δυο φτερά τα σταυρωμένα,
σιωπηλά πένθιμα ταριχευμένα — διακόσμηση ξένων παλατιών —
με τα μάτια δυο μάταιες στρογγυλές απορίες κάτω απ’ τα κόκκινα φρύδια τους.

Το νου σας σύντροφοι ποιητές, — ένας ποιητής
είναι ένας εργάτης στο πόστο του, ένας στρατιώτης στη βάρδια του,
ένας υπεύθυνος αρχηγός μπροστά στις δημοκρατικές στρατιές των στίχων του.

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, «Διαγώνιος», 1985

Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία,
δε θα πει ανοίγω ένα παράθυρο για τη συναλλαγή.
Τέλειωσαν πια τα πρελούδια, ήρθε η ώρα του κατακλυσμού·
όσοι δεν είναι αρκετά κολασμένοι πρέπει επιτέλους να σωπάσουν,
να δουν με τι καινούριους τρόπους μπορούν να απαυδήσουν στη ζωή.

Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία.
Να μη με κατηγορήσουν για ευκολία, πως δεν έσκαψα βαθιά,
πως δε βύθισα το μαχαίρι στα πιο γυμνά μου κόκαλα·
όμως είμαι άνθρωπος και γω, επιτέλους κουράστηκα, πώς το λένε,
κούραση πιο τρομαχτική από την ποίηση υπάρχει;

Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία·
βρίσκει κανείς τόσους τρόπους να επιμεληθεί την καταστροφή του.

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Ο τζίτζικας, Ενάντιος έρωτας, Κέδρος, 1982

Μέσα μου χιλιάδες τραγούδια στοιβάζονται καλοκαιρινά. Ανοίγω το στόμα μου και μες στο πάθος μου προσπαθώ να τους βάλω μια σειρά. Τραγουδώ. Άσχημα. Αλλά χάρη στο τραγούδι μου ξεχωρίζω από τις φλούδες των κλάδων και από τ’ άλλα άφωνα ηχεία της φύσης. Η απέριττη περιβολή μου —γκρίζα κι ασβεστένια— μου αποκλείει κάθε παραφορά αισθητισμού κι έτσι αποκομμένος απ’ τα φανταχτερά πανηγύρια του χρόνου, τραγουδάω. Άνοιξη, Πάσχα και βιολέτες δε γνωρίζω. Τη μόνη ανάσταση που ξέρω είναι όταν μόλις σηκώνεται κάποιο αεράκι και δροσίζει λίγο τη φοβερή κάψα της ζωής μου. Τότε παύω να ουρλιάζω —ή να τραγουδάω όπως νομίζει ο κόσμος— γιατί το θαύμα μιας δροσιάς μέσα μου βαθιά λέει περισσότερα απ’ όλα όσα δημιουργώ για να μην πεθάνω από τη ζέστη.

Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου, Ars Poetica,  Ο δύσκολος θάνατος, 1978

Το ποίημα θέλω να είναι νύχτα, περιπλάνηση
σε ξεμοναχιασμένους δρόμους και σε αρτηρίες
όπου η ζωή χορεύει. Θέλω να είναι αγώνας, όχι μια μουσική που λύνεται
μα πάθος για την μέσα έκφραση μιας ασυναρτησίας
μιας αταξίας που θα γίνει παρανάλωμα
αν δεν τα παίξουμε όλα για όλα.

Όταν οι άλλοι, αδιάφοροι, με σιγουριά
ξοδεύονται άσκοπα ή ετοιμάζονται το βράδυ
να πεθάνουν, όλη τη νύχτα ψάχνω για ψηφίδες
αδιάφθορες μες στον μονόλογο τον καθημερινό
κι ας είναι οι πιο φθαρμένες. Να φεγγρίζουν
μες στο πυκνό σκοτάδι τους σαν τ’ αχαμνά ζωύφια
τυχαίες, σκοτωμένες απ’ το νόημα
με αίσθημα ποτισμένες.

Νικηφόρος Βρεττάκος, Αν δε μου ’δινες την ποίηση Κύριε, Ο χρόνος και το ποτάμι, 1957

Αν δε μου ‘δίνες την ποίηση, Κύριε,
δε θα ‘χα τίποτα για να ζήσω
αυτά τα χωράφια δε θα ‘ταν δικά μου.
Ενώ τώρα ευτύχησα να ‘χω μηλιές,
να πετάξουνε κλώνους οι πέτρες μου,
να γιομίσουνε οι φούχτες μου ήλιο,
η έρημος μου λαό,
τα περιβόλια μου αηδόνια.

Λοιπόν πώς σου φαίνονται; Είδες
τα στάχυα μου, Κύριε; Είδες τ’ αμπέλια μου;
είδες τι όμορφα που πέφτει το φως
στις γαλήνιες κοιλάδες μου;
Κι έχω ακόμη καιρό!
Δεν ξεχέρσωσα όλο το χώρο μου, Κύριε.
Μ’ ανασκάφτει ο πόνος μου κι ο κλήρος μου μεγαλώνει.
Ασωτεύω το γέλιο μου σαν ψωμί που μοιράζεται
Ωστόσο
Δεν ξοδεύω τον ήλιο σου άδικα.
Δεν πετώ ούτε ψίχουλο απ’ ό,τι μου δίνεις
γιατί σκέφτομαι την ερμιά και τις κατεβασιές του χειμώνα.
Γιατί θα ‘ρθει το βράδυ μου. Γιατί φτάνει όπου να ‘ναι
το βράδυ μου, Κύριε, και πρέπει
να ‘χω κάμει πριν φύγω την καλύβα μου εκκλησιά
για τους τσοπάνηδες της αγάπης.

Ποιήματα: Δήμητρα Καραγιάννη

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Δήμητρα Καραγιάννη

Φωτογραφίες: Χρήστος Λαμπριανίδης

Μοντέλο: Μαρίνα Λαμπριανίδη

ΦΡΑΓΜΟΙ

Κλείστηκα εδώ,

στου κόσμου το σκοτεινό υπόγειο

στην πολύπλοκη αυτή σιωπή

που βουίζει στ’ αυτιά μου

Φραγμοί ορατοί

οριοθετούν τη χαρά

τα θέλω μου κάνουν ανακωχή

τη θέση τους δίνουν στα πρέπει μια για πάντα

Στ’ αμείλικτα πρέπει

που αποφασίζουν για μένα ερήμην μου

Ψελλίζω λόγια ακατάληπτα

λέξεις δίχως λογική

για να κοπάσει μέσα μου η ορμή

να ευτυχήσω άλλη μια

στα έγχρωμα αιθέρια όριά μου

ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

Στέκομαι εδώ και μετράω το χρόνο

τον μετράω πριν να ‘ρθει,

προτού χυθεί απάνω μου σαν παράφορο κύμα

Το τζάμι αόρατο τείχος

εγκλωβίζει στη στιλπνή του αφή

τα σημάδια που αφήνω

Στέκομαι εδώ σα βουβή φωτογραφία

να χαϊδεύω το γυάλινο κόσμο

που ανοίγεται εμπρός μου

Πίσω απ’ το τζάμι

τις ρωγμές του αγγίζω απαλά

σπασμένα κομμάτια

χαρακώνουν το αύριο εντός μου

Η πλάτη στον τοίχο

ιπτάμενα πόδια

δυο ανήλικα μάτια που πλανιούνται στο φως

κι απεγνωσμένα ζητούν την ενηλικίωσή τους,

για να την αρνηθούν μάταια ες αεί

στο  ξεχασμένο «μετά» τους

Στέκομαι εδώ

θεατής του εαυτού μου στο τζάμι του κόσμου

Μετράω το χρόνο αργά, δυνατά, καθαρά

τον προφέρω σαν ενεργητικό, αμετάβατο ρήμα

Τον μετράω κι εκείνος έρχεται

χύνεται απάνω μου σαν παράφορο κύμα

ΧΗΜΕΙΑ

Προεκτείνω τις σκέψεις στους τοίχους

ζωγραφίζω χημικές ενώσεις

από δάκρυ και χρώμα

Βασικά χρώματα·  βασικά ένστικτα·

βασικές αρχές·  βασικά μου στοιχεία

Κίτρινη η πόλη

κίτρινο φως, κι ένας αέρας με παίρνει

με συνεπαίρνει σ’ έναν αθέατο λυγμό

χωρίς ειρμό το μυαλό

ασυνάρτητες οι σκέψεις

Μπλε θερινός ουρανός

εγώ κι η θάλασσα

δύο λάμψεις που χορεύουν

σαν τρελές στο σκοτάδι

κι εγώ να πίνω, στην υγειά μου, τον κόσμο

Κόκκινο· το χρώμα του αίματος

το χρώμα του πάθους

το χρώμα του βάθους

Η ζωή έχει το χρώμα του λάθους

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ

Τώρα με καλείς να παίξω μαζί σου

ν’ αναρριχηθώ στον τοίχο του χρόνου

και να ‘ρθω ξανά να σε βρω

Στα μαλλάκια σου απάνω χορεύουν

οι αθώες αλλοτινές μου εξιδανικεύσεις

Κοίτα να με πας μακριά

για να ‘χω δρόμο πολύ

τη ζωή απ’ την αρχή να διανύσω

Κοίτα να γελάς

για να ‘χει ο κόσμος άνοιξη

κι η νύχτα έναν λόγο να ανατείλει

Κοίτα να αφήσεις ένα αποτύπωμά σου στο κόσμο

λίγο χρώμα στο λευκό του απείρου

ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ

Το βλέμμα σου είναι μια δισύλλαβη λέξη

ομολογεί σιωπηλά όσα δεν θες να πεις

Ξανά και ξανά με «διαβάζει»

επιθεωρεί τη ζωή μου διαρκώς

Ένα κράμα κραυγής και σιωπής

δυνατό και μεγάλο

καρφωμένο επάνω μου

σαν αιχμηρή πρόκα

Το βλέμμα σου είναι μια αλλόκοτη δίνη

ένα ατσάλινο ποίημα

βαμμένο με χρώμα

Η αφοπλιστική του αλήθεια

ένα θραύσμα φωτός στο σκοτάδι

που εκβιάζει τον κόσμο

Το βλέμμα σου στάζει ζωή

συντρίβει το χρόνο

σβήνει κι αφήνεται σ’ όσα το αύριο θα φέρει

Καίγεται στη δροσιά της γιορτής του

σαν βαθύ φωτεινό καλοκαίρι