Μια διεθνής έρευνα, που θα δημοσιευθεί το επόμενο Σαββατοκύριακο, θα αποκαλύψει ότι το 57% των ανώτερων ειδικών σε θέματα παθήσεων πιστεύει τώρα ότι ένα στέλεχος του ιού της γρίπης θα είναι η αιτία της επόμενης παγκόσμιας επιδημίας θανατηφόρων μολυσματικών ασθενειών.

Η πεποίθηση ότι η γρίπη είναι η μεγαλύτερη απειλή πανδημίας στον κόσμο βασίζεται σε μακροχρόνιες έρευνες που δείχνουν ότι εξελίσσεται συνεχώς και μεταλλάσσεται, δήλωσε ο Jon Salmanton-García του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, ο οποίος πραγματοποίησε τη μελέτη. «Κάθε χειμώνα η γρίπη εμφανίζεται», είπε. «Θα μπορούσατε να περιγράψετε αυτές τις εστίες ως μικρές πανδημίες. Λίγο πολύ ελέγχονται επειδή τα διάφορα στελέχη που τις προκαλούν δεν είναι αρκετά λοιμώδη – αλλά αυτό δεν θα ισχύει απαραίτητα για πάντα». Λεπτομέρειες της έρευνας – η οποία περιελάμβανε στοιχεία από συνολικά 187 ανώτερους επιστήμονες – θα αποκαλυφθούν στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων (ESCMID) στη Βαρκελώνη το επόμενο Σαββατοκύριακο.

Η επόμενη πιο πιθανή αιτία πανδημίας, μετά τη γρίπη, είναι πιθανό να είναι ένας ιός – που ονομάζεται Νόσος Χ – που είναι ακόμα άγνωστος στην επιστήμη, σύμφωνα με το 21% των ειδικών που συμμετείχαν στη μελέτη. Πιστεύουν ότι η επόμενη πανδημία θα προκληθεί από έναν μικροοργανισμό που δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί που θα εμφανιστεί από το πουθενά, όπως έκανε ο ιός Sars-CoV-2, η αιτία του Covid-19, όταν άρχισε να μολύνει ανθρώπους το 2019. Πράγματι, ορισμένοι επιστήμονες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το Sars-CoV-2 παραμένει απειλή, με το 15% των επιστημόνων που συμμετείχαν στη μελέτη να τον χαρακτηρίζουν ως την πιο πιθανή αιτία πανδημίας στο εγγύς μέλλον. Άλλοι θανατηφόροι μικροοργανισμοί – όπως οι ιοί Lassa, Nipah, Ebola και Zika – αξιολογήθηκαν ως σοβαρές παγκόσμιες απειλές μόνο από το 1% έως το 2% των ερωτηθέντων. «Η γρίπη παρέμεινε – σε πολύ μεγάλο βαθμό, η υπ’ αριθμόν ένα απειλή όσον αφορά το δυναμικό της πανδημίας στα μάτια της μεγάλης πλειοψηφίας των επιστημόνων του κόσμου», πρόσθεσε ο Salmanton-García.

Συναγερμός από τη γρίπη των πτηνών

Την περασμένη εβδομάδα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέφρασε φόβους για την ανησυχητική εξάπλωση του στελέχους H5N1 της γρίπης που προκαλεί εκατομμύρια κρούσματα γρίπης των πτηνών σε όλο τον κόσμο. Αυτό το ξέσπασμα ξεκίνησε το 2020 και οδήγησε στο θάνατο ή τη θανάτωση δεκάδων εκατομμυρίων πουλερικών και έχει επίσης εξαφανίσει εκατομμύρια άγρια πτηνά. Πιο πρόσφατα, ο ιός εξαπλώθηκε σε είδη θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένων των οικόσιτων βοοειδών που έχουν μολυνθεί τώρα σε 12 πολιτείες των ΗΠΑ, αυξάνοντας περαιτέρω τους φόβους για τους κινδύνους για τους ανθρώπους. Όσο περισσότερα είδη θηλαστικών μολύνει ο ιός, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχει να εξελιχθεί σε ένα στέλεχος που είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο, δήλωσε ο Daniel Goldhill, από το Royal Veterinary College, στο περιοδικό Nature την περασμένη εβδομάδα.

Η εμφάνιση του ιού H5N1 στα βοοειδή ήταν μια έκπληξη, πρόσθεσε ο ιολόγος Ed Hutchinson, από το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. «Οι χοίροι μπορεί να νοσήσουν από γρίπη των πτηνών, αλλά μέχρι πρόσφατα τα βοοειδή δεν είχαν. Είχαν μολυνθεί από τα δικά τους στελέχη της νόσου. Έτσι η εμφάνιση του H5N1 στις αγελάδες ήταν σοκ. Σημαίνει ότι οι κίνδυνοι να περάσει ο ιός σε ολοένα και περισσότερα ζώα φάρμας και στη συνέχεια από αυτά σε ανθρώπους γίνονται όλο και μεγαλύτεροι. Όσο περισσότερο εξαπλώνεται ο ιός, τόσο οι πιθανότητες να μεταλλαχθεί ώστε να μπορεί να εξαπλωθεί στους ανθρώπους ανεβαίνει και αυξάνεται».

Μέχρι σήμερα, δεν έχει υπάρξει καμία ένδειξη ότι ο H5N1 εξαπλώνεται μεταξύ των ανθρώπων. Αλλά σε εκατοντάδες περιπτώσεις όπου οι άνθρωποι έχουν μολυνθεί μέσω επαφής με ζώα τα τελευταία 20 χρόνια, ο αντίκτυπος ήταν ζοφερός. «Το ποσοστό θνησιμότητας είναι εξαιρετικά υψηλό επειδή οι άνθρωποι δεν έχουν φυσική ανοσία στον ιό», δήλωσε ο Τζέρεμι Φάραρ, επικεφαλής επιστήμονας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η προοπτική μιας πανδημίας γρίπης είναι ανησυχητική, αν και οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι εμβόλια κατά πολλών στελεχών, συμπεριλαμβανομένου του H5N1, έχουν ήδη αναπτυχθεί. «Εάν υπήρχε πανδημία γρίπης των πτηνών, θα ήταν ακόμα μια τεράστια υλικοτεχνική πρόκληση να παραχθούν εμβόλια στην κλίμακα και την ταχύτητα που θα χρειαζόταν. Ωστόσο, θα ήμασταν πολύ πιο κάτω σε αυτόν τον δρόμο από ό,τι ήμασταν με τον Covid-19 όταν έπρεπε να αναπτυχθεί ένα εμβόλιο από την αρχή», δήλωσε ο Hutchinson.

Ωστόσο, ορισμένα μαθήματα για την πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου έχουν ξεχαστεί από το τέλος της πανδημίας του Covid, δήλωσε ο Salmanton-García. «Οι άνθρωποι έχουν επιστρέψει στο βήχα στα χέρια τους και στη συνέχεια χειραψία με άλλους ανθρώπους. Η χρήση μάσκας έχει εξαφανιστεί. Επιστρέφουμε στις παλιές κακές μας συνήθειες. Μπορεί να το μετανιώσουμε».

Με πληροφορίες από Guardian

Σύμφωνα με την έκθεση, σε βακτήρια που συχνά προκαλούν λοιμώξεις της κυκλοφορίας του αίματος σε νοσοκομεία, όπως οι Klebsiella pneumoniae και Acinetobacter spp διαπιστώνονται επίπεδα αντοχής που ξεπερνούν το 50%. Οι απειλητικές για τη ζωή αυτές λοιμώξεις αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά τελευταίας τεχνολογίας, όπως οι carvapenemes. Το 8% των λοιμώξεων της κυκλοφορίας του αίματος που προκαλούνται από την Klebsiella pneumoniae, ωστόσο, αναφέρεται ως ανθεκτικό στις carvapenemes, γεγονός που σημαίνει ότι, ο κίνδυνος θανάτου λόγω μη διαχειρίσιμων λοιμώξεων αυξάνεται.

Οι κοινές βακτηριακές λοιμώξεις, την ίδια στιγμή, γίνονται ολοένα και πιο ανθεκτικές στη θεραπεία. Τα προϊόντα για την αντιμετώπιση της κοινής σεξουαλικά μεταδιδόμενης νόσου, Neisseria gonorrhea, έχουν δείξει αντοχή σε ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα από του στόματος αντιβακτηριακά, τη σιπροφλοξασίνη, σε ποσοστό που ξεπερνά το 60% ενώ, στις απομονώσεις του πιο κοινού παθογόνου στις λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, E.coli, το ποσοστό αντοχής, τόσο σε φάρμακα πρώτης γραμμής (αμπικιλλίνη και κοτριμοξαζόλη) όσο και σε θεραπείες δεύτερης γραμμής (φθοροκινολόνες), ξεπερνά το 20%.

Παγκόσμια απειλή

Όπως σημείωσε ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Δρ. Τένδρος, «η μικροβιακή αντοχή υπονομεύει τη σύγχρονη ιατρική και θέτει εκατομμύρια ζωές σε κίνδυνο». «Για να κατανοήσουμε πραγματικά την έκταση της παγκόσμιας απειλής και να δώσουμε μια αποτελεσματική απάντηση της δημόσιας υγείας, θα πρέπει να κλιμακώσουμε τις μικροβιολογικές δοκιμές και να παρέχουμε δεδομένα ποιότητας σε όλες τις χώρες, όχι μόνο στις πιο πλούσιες», υπογράμμισε. Οι λοιμώξεις της κυκλοφορίας του αίματος λόγω ανθεκτικών βακτηρίων όπως οι Escherichia coli και Salmonella spp και οι λοιμώξεις από ανθεκτική γονόρροια αυξήθηκαν κατά τουλάχιστον 15% σε σύγκριση με το 2017, παρότι οι περισσότερες τάσεις αντίστασης παρέμειναν σταθερές τα τελευταία 4 χρόνια.

Όσον αφορά την κατανάλωση αντιμικροβιακών σε ανθρώπους, το 65% των 27 χωρών που αναφέρθηκαν εκπλήρωσαν τον στόχο του ΠΟΥ να διασφαλίσει ότι τουλάχιστον το 60% των αντιμικροβιακών που καταναλώνονται προέρχονται από την ομάδα αντιβιοτικών «ACCESS», τα οποία, είναι αποτελεσματικά στην ένα ευρύ φάσμα κοινών λοιμώξεων και έχουν σχετικά χαμηλό κίνδυνο δημιουργίας αντίστασης.

Υπενθυμίζεται ότι είναι η πρώτη φορά, που έκθεση του Παγκόσμιου Συστήματος Παρακολούθησης Αντιμικροβιακής Αντίστασης και Χρήσης, παρέχει αναλύσεις για τα ποσοστά μικροβιακής αντοχής, τις τάσεις από το 2017 και δεδομένα για την κατανάλωση αντιμικροβιακών φαρμάκων σε ανθρώπους από 27 χώρες.

Ο ιός της ιλαράς είναι ένας από τους πιο μεταδοτικούς, αλλά το εμβόλιο είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό για την πρόληψη της λοίμωξης. Ωστόσο, απαιτείται εμβολιαστική κάλυψη της τάξης του 95% προκειμένου να αποφευχθούν εστίες μετάδοσης.

«Εδώ και τρία χρόνια κρούαμε τον κώδωνα του κινδύνου για τη μείωση του ποσοστού εμβολιαστικής κάλυψης και τον αυξημένο κίνδυνο για την υγεία των παιδιών σε όλον τον κόσμο», δήλωσε ο Εφραίμ Τέκλε Λεμάνγκο, υπεύθυνος για τα προγράμματα εμβολιασμού της Unicef, υπογραμμίζοντας πως στενεύουν τα περιθώρια για την ανάκτηση του χαμένου εδάφους.

Λόγω της Covid-19, «τα προγράμματα ανοσοποίησης έχουν επηρεαστεί σοβαρά», δήλωσε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. «Πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο της έκθεσης βρίσκεται ένα παιδί που κινδυνεύει από μια ασθένεια που μπορεί να προληφθεί», επεσήμανε.

Τη χρονιά που πέρασε περίπου 40 εκατομμύρια παιδιά δεν έλαβαν μια δόση εμβολίου κατά της ιλαράς: την πρώτη για 25 εκατομμύρια και τη δεύτερη για 14,7 εκατομμύρια, σύμφωνα με την κοινή έκθεση του ΠΟΥ και των CDC.

Ως εκ τούτου, το παγκόσμιο ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης έναντι της ιλαράς υπολογίζεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Στο «κόκκινο» βρίσκονται χώρες όπως η Νιγηρία, η Ινδία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία και Ινδονησία.

Από τις αρχές του 2022 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει καταγράψει αύξηση των σοβαρών επιδημικών κρουσμάτων. Τον περασμένο Απρίλιο, ο ΠΟΥ προειδοποίησε ότι τα αναφερόμενα κρούσματα ιλαράς είχαν αυξηθεί κατά σχεδόν 80% το πρώτο δίμηνο του έτους σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021.