Οι περιφέρειες χρειάζονται οικονομική αυτονομία. Πώς είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι οι κεντρικές αρχές, απομακρυσμένες από την καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών, μπορούν να κατανέμουν τους πόρους με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο; Θα μου πείτε πως η εκάστοτε περιφερειακή αρχή σχεδιάζει σε συνεργασία με το κέντρο.. Ναι, αυτό θα το αναλύσουμε σε άλλο άρθρο! Οι τοπικές αρχές λοιπόν, είναι αυτές που γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες και τις δυνατότητες της περιοχής τους. Η γραφειοκρατία και η χαμένη σειρά προτεραιοτήτων ( εστιάζουμε σε όποια περιφέρεια συγκαταλέγεται στο σχεδιασμό της εκάστοτε κυβέρνησης), της κεντρικής κυβέρνησης αποτελούν σοβαρά εμπόδια στην πρόοδο και την ανάπτυξη των περιφερειών.

Οι περιφερειάρχες, ως εκλεγμένοι εκπρόσωποι, πρέπει να έχουν πλήρη εξουσία να διαχειρίζονται τις διοικητικές λειτουργίες χωρίς την αναχρονιστική παρέμβαση του κεντρικού κράτους. Είναι απαράδεκτο να βλέπουμε τοπικά προβλήματα να διαιωνίζονται λόγω της αδυναμίας της κεντρικής διοίκησης να λάβει αποφάσεις εγκαίρως. Η υγεία, η εκπαίδευση, η κοινωνική πρόνοια και η νέα επιχειρηματικότητα είναι τομείς που απαιτούν άμεση και αποτελεσματική διαχείριση, προσαρμοσμένη στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Η απολιγνιτοποίηση είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποτυχίας του κεντρικού κράτους. Οι αποφάσεις λαμβάνονται από ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με τη Δυτική Μακεδονία, με αποτέλεσμα να έχουμε καθυστερήσεις και αναποτελεσματικότητα. Πόσο ακόμη θα υποφέρουν οι τοπικές κοινωνίες από τις εσφαλμένες και αργοπορημένες αποφάσεις του κέντρου; Γιατί καλώς δεχτήκαμε να σβήσουμε τα φουγάρα αλλά στήσαμε ζωές εξαιτίας της οικονομίας του λιγνίτη. Πόσο πιο απλά να το εξηγήσουμε!

Είναι καιρός να σταματήσει το κέντρο να κρατάει τις περιφέρειες όμηρους της δικής της αναποτελεσματικότητας. Η πλήρης αποκέντρωση της διοίκησης θα επιτρέψει στις περιφέρειες να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν σχέδια που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Με την οικονομική και διοικητική αυτονομία, οι περιφέρειες θα μπορέσουν να ξεπεράσουν τα εμπόδια που θέτει το κεντρικό κράτος και να προωθήσουν την ανάπτυξη και την ευημερία των κατοίκων τους.

Αν η Ελλάδα θέλει να προοδεύσει και να ευημερήσει, πρέπει να αποτινάξει τον ζυγό της συγκεντρωτικής διοίκησης.

Εμείς σχεδιάζουμε, εμείς υλοποιούμε.

Έλλειψη εφαρμογής των νόμων

Η νομοθεσία για την προστασία των ζώων υπάρχει, αλλά πόσο αποτελεσματικά εφαρμόζεται; Ο νόμος 4039/2012 για την προστασία των αδέσποτων ζώων παραμένει πολλές φορές ένα κενό γράμμα. Ελάχιστοι έλεγχοι πραγματοποιούνται και οι κυρώσεις για όσους παραβιάζουν τις διατάξεις του νόμου είναι ανύπαρκτες ή μηδαμινές. Αυτή η ανεπάρκεια οδηγεί στην αναπαραγωγή του προβλήματος και στη συνεχιζόμενη εγκατάλειψη των ζώων.

Η απουσία συστηματικών προγραμμάτων

Αντί να επενδύει περισσότερο σε συστηματικά προγράμματα στείρωσης και φροντίδας, το κράτος επιλέγει την αδράνεια. Τα προγράμματα που αφορούν τη στείρωση των αδέσποτων ζώων είναι σποραδικά και ανεπαρκή, με αποτέλεσμα να μη μειώνεται ο πληθυσμός τους. Επιπλέον, η έλλειψη κέντρων φιλοξενίας και καταφυγίων για τα αδέσποτα ζώα επιτείνει την τραγική τους κατάσταση με αποτέλεσμα αφού έχει ολοκληρωθεί η στείρωση του ζώου να επιστρέφει σε σημεία πόλεων που δεν θα έπρεπε.

Αδιαφορία για την ευαισθητοποίηση του κοινού

Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα είναι η έλλειψη εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης του κοινού. Το κράτος δεν επενδύει σε εκπαιδευτικά προγράμματα που να προάγουν την υπεύθυνη ιδιοκτησία κατοικίδιων ζώων και την προστασία των αδέσποτων. Χωρίς την κατάλληλη ενημέρωση, οι πολίτες παραμένουν αδιάφοροι ή και ανεύθυνοι απέναντι στο πρόβλημα.

Τι πρέπει να αλλάξει;

Είναι καιρός το κράτος να αναλάβει τις ευθύνες του. Χρειάζεται άμεσα να ενισχυθεί η εφαρμογή της νομοθεσίας με αυστηρούς ελέγχους και πραγματικές κυρώσεις. Τα συστηματικά προγράμματα στείρωσης και φροντίδας πρέπει να γίνουν προτεραιότητα και να έχουν τη δυνατότητα όλοι οι δήμοι να μπορούν να ενταχθούν, ενώ η δημιουργία περισσότερων καταφυγίων είναι επιτακτική. Επιπλέον, πρέπει να ενισχυθεί η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση του κοινού μέσω εκστρατειών ενημέρωσης.

Τα αδέσποτα ζώα αξίζουν μια καλύτερη ζωή και το κράτος έχει την ηθική και νομική υποχρέωση να τους την προσφέρει. Η αδράνεια και η αδιαφορία δεν είναι πλέον αποδεκτές.

Είναι ώρα για δράση και αλλαγή.

Όπως και να ονομάζονται πάντως, αποτελούν μια ψυχοφθόρα διαδικασία για όλους τους εμπλεκόμενους(κυρίως τους μαθητές, αλλά και τους γονείς τους και τους καθηγητές) Ένα πραγματικό τεστ αντοχής, κάτι σαν «Ιερά Εξέταση»..
Πρόσωπα σφιγμένα, ζορισμένα, μάτια που συχνά πυκνά βουρκώνουν, δακρύζουν, κλαίνε, λέξεις που δε βγαίνουν εύκολα. Οι αισθήσεις υπολειτουργούν ή δυσλειτουργούν:
• τα μάτια δε βλέπουν όσα έβλεπαν – εστιάζουν ΜΟΝΟ στο στόχο, στον ένα και μοναδικό…
• τα αυτιά δεν ακούν όσα άκουγαν- αφουγκράζονται μόνο τους χτύπους της καρδιάς που χτυπά δυνατά, καθώς αγωνιά διαρκώς…
• το στόμα δε γεύεται όσα γευόταν – η ΜΟΝΗ γεύση που κυριαρχεί είναι πικρή, στυφή … της πιθανής αποτυχίας
• τα χέρια δεν αγγίζουν όπως άγγιζαν- ψηλαφούν ΜΟΝΟ το επιφανειακό, το επιδερμικό. Το βιβλίο, το τετράδιο, το στυλό και το μολύβι…
• η μύτη δε μυρίζει όσα μύριζε- οσφραίνεται ΜΟΝΟ τον φόβο…

Ζητούμενα-ερωτήματα: όσα αγνοώ
Μια τρίωρη εξέταση μπορεί να κρίνει το παρελθόν αλλά και το μέλλον ενός μαθητή;
Ποια είναι η απαραίτητη προϋπόθεση της επιτυχίας; η τύχη; η ικανότητα; ο προγραμματισμός; όλα αυτά μαζί; ή τίποτα από αυτά;
Και αν αποτύχεις; Θα ξαναπροσπαθήσεις του χρόνου;
Και αν επιτύχεις; Θα αποκατασταθείς επαγγελματικά;
Μπορεί ένας 17χρονος –μία 17χρονη να σηκώσει όλο αυτό το φορτίο; Αξίζουν τελικά τόσοι κόποι και θυσίες;
Και αν τελικά οι Πανελλαδικές δεν είναι ο «σωστός» τρόπος, τότε ποιος είναι ο ενδεδειγμένος;
Τι είναι τελικά γνώση και πώς αυτή αποκτιέται;
Πού βρίσκεται η ουσία της εκπαίδευσης; Πού είναι η ανθρώπινη επαφή; Το καθαρό βλέμμα; Οι ευωδιαστές μυρωδιές; Οι ωραίες γεύσεις; Χάνονται και θυσιάζονται στο βωμό του συμφέροντος; Ποιου άραγε; του ατομικού; της ατομικής επιτυχίας;
Ποιος είναι ο σκοπός του εκπαιδευτικού μας συστήματος; η δημιουργία «μεμονωμένων μαχητών» και όχι μιας καλά οργανωμένης ομάδας; Σκοπός μας είναι να προβάλλουμε και να επιβάλλουμε το συνεχή και σκληρό ανταγωνισμό και όχι τον υγιή συναγωνισμό;
Τελικά, τι είδους κοινωνία θέλουμε; Τι είδους πολίτες; Τι είδους μαθητές;

«Οδηγίες προς ναυτιλομένους»:

• Δεν είναι ένας απλός αγώνας ταχύτητας, αλλά ένας πραγματικός μαραθώνιος
• Οπότε, οργανώστε κατάλληλα το χρόνο σας και κατανείμετε σωστά τις δυνάμεις σας-σωματικές, πνευματικές και ψυχικές.
• Μην αναλώσετε τις δυνάμεις σας τους πρώτους μήνες. Το ταξίδι είναι μεγάλο και απαιτητικό. Μια πραγματική Οδύσσεια, που μακάρι να έχει για όλους σας ευτυχή κατάληξη, αλλά ούτως ή άλλως, όπως λέει και ο Καβάφης «το ταξίδι είναι αυτό που μετράει». Άλλωστε, πολλές φορές η αποτυχία διδάσκει περισσότερα από την επιτυχία!
• Ξεσπάστε … για να μην σπάσετε!!
• Εκτονωθείτε … για να τονωθείτε!
• Γελάστε και κλάψτε … γιατί το πιο πιθανό είναι πως όλα στη ζωή είναι …για γέλια και για κλάματα!!

Εν κατακλείδι:
Εδώ και πολλά χρόνια βλέπω μαθητές της Τρίτης Λυκείου να έρχονται αντιμέτωποι με το «τέρας των Πανελλαδικών Εξετάσεων». Κάποιοι λυγίζουν και σπάνε, κάποιοι αντέχουν, κάποιοι με εκπλήσσουν θετικά αλλά και κάποιοι αρνητικά.
Είναι ένα πραγματικό τεστ κόπωσης και αντοχής, μια ενδοσκόπηση, που βοηθά τους μαθητές να γνωρίσουν καλύτερα κάποια κομμάτια του εαυτού τους. Όρια, αντοχές, δυνατότητες, ικανότητες αποκαλύπτονται μπροστά τους. Ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των Πανελλαδικών⋅ το ότι προετοιμάζουν τους μαθητές γι’ αυτό που θα ακολουθήσει, που θα είναι ακόμη πιο δύσκολο και επίπονο: να αντιμετωπίσουν την ίδια τη ΖΩΗ, με τα καλά και τα κακά της!

Δεν υπάρχει «σωστός» ή «λάθος» τρόπος για να σερβίρετε το κρασί. Ο τρόπος που σας αρέσει είναι ο καλύτερος τρόπος! Αλλά αν αναρωτιέστε πώς είναι καλύτερο να σερβίρετε κρασί μια πολύ ζεστή ημέρα, πρέπει να γνωρίζετε τα παρακάτω.

Πρώτα απ ‘όλα, μην περιορίζετε την γκάμα των κρασιών σας. Φυσικά, τα λευκά κρασιά και τα ροζέ είναι αγαπημένες καλοκαιρινές επιλογές, αλλά δεν είναι τα μόνα κρασιά που μπορείτε να απολαύσετε όταν έχει ζέστη. Στην πραγματικότητα, το ελαφρά δροσισμένο κόκκινο κρασί είναι μια από τις μεγαλύτερες απολαύσεις του καλοκαιριού. Φυσικά δεν πρέπει να σταματήσετε να πίνετε κόκκινο κρασί μόνο και μόνο επειδή αλλάζει η σεζόν! Απλώς επιλέγετε μια ελαφρύτερη ποικιλία όπως το Pinot Noir.

Αν δεν έχετε όρεξη για κόκκινο κρασί, υπάρχει και το λευκό που φτιάχτηκε για ζεστό καιρό! Το αναζωογονητικό Μοσχοφίλερο, μια κρυστάλλινη Μαλαγουζιά, μια Κυδωνίτσα κ.ά. είναι ξεκάθαρες επιλογές για το καλοκαίρι. Το καλοκαίρι είναι μια υπέροχη εποχή του χρόνου για να δοκιμάσετε ένα νέο λευκό κρασί, αρκεί να ψύξετε το μπουκάλι ανάμεσα στα σερβιρίσματα για να αναδείξετε τις ελκυστικές αρωματικές νότες σε κάθε ποτήρι.

Αν είστε λάτρης του κόκκινου κρασιού, το ροζέ είναι μια φανταστική επιλογή για το καλοκαίρι. Το ροζέ δεν είναι μόνο νόστιμο επειδή έχει νότες μούρων και λουλουδιών, αλλά είναι και υπέροχο στο ποτήρι. Σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση, το κόκκινο κρασί σερβίρεται καλύτερα λίγο παγωμένο. Εάν δεν έχετε χρόνο να ψύξετε το κρασί σας πριν το σερβίρετε, μην πανικοβληθείτε -θα εξακολουθεί να είναι απολαυστικό, ειδικά αν το αφήσετε να αναπνεύσει. Το κόκκινο κρασί τελειοποιείται στα δροσερά κελάρια της Ευρώπης, τα περισσότερα από τα οποία έχουν κατά μέσο όρο περίπου 14-18 βαθμούς Κελσίου, επομένως είναι λογικό ότι αυτή είναι στην πραγματικότητα η βέλτιστη θερμοκρασία για να σερβίρεται ένα κόκκινο κρασί. Σε αυτή τη θερμοκρασία, τα κόκκινα θα είναι έντονα και φρέσκα και θα μπορείτε να δοκιμάσετε πληρέστερα όλες τις νότες τους.

Τα καλά νέα είναι ότι είναι εύκολο να κρυώσει γρήγορα. Απλώς βάλτε ένα μπουκάλι -από θερμοκρασία δωματίου- στο ψυγείο για 15-30 λεπτά πριν το σερβίρετε ή βυθίστε το σε μια σαμπανιέρα με πάγο και νερό για 10-15 λεπτά. Δεν χρειάζεται να υπερβάλλετε. Αν το κρασί σας παγώσει πολύ, θα χάσει τις πιο ευαίσθητες νότες γεύσης.

Βεβαιωθείτε επίσης ότι τα ποτήρια που θα σερβίρετε το κρασί είναι καθαρά και δεν είναι ακόμη ζεστά από το πλύσιμο. Αν σκοπεύετε να πίνετε συχνά κρασί το καλοκαίρι, ένα μικρό ψυγείο κρασιού μπορεί να είναι μια πολύ βολική επένδυση.

Θερμοκρασίες σερβιρίσματος

Κόκκινο κρασί

Το κόκκινο κρασί είναι στα καλύτερά του όταν σερβίρεται σε θερμοκρασία δωματίου, περίπου 15-18°C  (59–64 βαθμούς Fahrenheit). Εξαιρούνται τα Lambrusco, τα νεαρά Beaujolais ή τα Gamay και άλλα ελαφρά κόκκινα όπως π.χ. νεαρά Αγιωργίτικα δεξαμενής που θα πρέπει να είναι δροσερά -γύρω στους 12-15°C. Μετρίου σώματος ερυθρά στους 14-16°C.

Λευκό κρασί

Το λευκό κρασί σερβίρεται πιο συχνά παγωμένο σε βαθμούς κάτω από τους 10°C, αλλά κι εδώ υπάρχουν εξαιρέσεις-ειδικά για τα λευκά με γεμάτο σώμα. Όσο πιο περίπλοκο και πιο γεμάτο είναι ένα λευκό κρασί, τόσο πιο ζεστό πρέπει να σερβίρεται κάπου μεταξύ 10 και 13°C. Τα γλυκά λευκά και τα ελαφριά τραγανά βγάζουν τον καλύτερό τους σε θερμοκρασίες γύρω στους 6-10°C.

Ροζέ

Σε γενικές γραμμές τα ροζέ πρέπει να παγώνονται όσο και τα λευκά κρασιά— 7–10°C.

Αφρώδεις οίνοι και σαμπάνιες

Παγώστε τα στην πόρτα του ψυγείου και σερβίρετέ τα στην καλύτερη εκδοχή τους μεταξύ 6-10°C , ανάλογα με τον τύπο και το vintage της σαμπάνιας.

Κρασί για επιδόρπιο

Τα περισσότερα από τα γλυκά κρασιά σερβίρονται παγωμένα 6-8°C, εκτός από τα Tawny Port & γλυκά Sherries: 12-16°C, Sweet Madeira & Vintage Port: 16-20°C.

Επίσης:

το Μεταλλικό νερό σερβίρεται στους 6-8°C.

Οι Draught & Bottled Lager beer 9-11°C

Draught Bitter beers 12-14°C

Brown Ales and Stouts 15-18°C

*www.krasiagr.com

Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση μετάβασης. Η αποχώρηση από την εποχή του λιγνίτη και η εκτεταμένη οικονομική κρίση ανοίγει νέους ορίζοντες, αλλά παράλληλα φέρνει προκλήσεις που απαιτούν στρατηγική προσέγγιση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο τουρισμός αναδύεται ως ένας τομέας με προοπτικές, αλλά και με ανάγκη για ορθολογική διαχείριση.

Η περιοχή διαθέτει μοναδικούς φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους που μπορούν να τραβήξουν το ενδιαφέρον επισκεπτών. Όμως, η ανάπτυξη του τουρισμού απαιτεί περισσότερο από απλή παρουσία. Χρειάζεται συντονισμένη δράση σε πολλαπλά επίπεδα.

Ένα από τα πρώτα θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι οι υποδομές. Οι περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας πρέπει να επενδύσουν σε βελτίωση των οδικών δικτύων, των δημοσίων υπηρεσιών και των εγκαταστάσεων φιλοξενίας. Μόνον έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα ελκύει και θα κρατά τους επισκέπτες.

Ωστόσο, η ανάπτυξη του τουρισμού δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο σε υλικές υποδομές. Είναι επίσης σημαντικό να δοθεί έμφαση στην προστασία και την ανάδειξη του πολιτιστικού και φυσικού πλούτου της περιοχής. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω προγραμμάτων προστασίας του περιβάλλοντος και προώθησης της τοπικής παράδοσης και ιστορίας.

Παράλληλα, η σύνδεση του τουρισμού με την απολιγνιτοποίηση θα έπρεπε να ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο ελπίδας, κάτι που δεν γίνετε.  Η μετάβαση σε μια νέα εποχή δεν σημαίνει μόνο απώλεια, αλλά και ευκαιρία για ανανέωση. Οι εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις της ΔΕΗ μπορούν να μετατραπούν σε μνημεία της βιομηχανικής κληρονομιάς, οι εκβιομηχανισμένες περιοχές των ορυχείων μπορούν να γίνουν κέντρα πολιτιστικής και περιβαλλοντικής ανανέωσης όπως γίνετε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που βιώνουν την ενεργειακή μετάβαση. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τρόπο, αρκεί να δούμε το παράδειγμα των χωρών αυτών.

Σε όλα αυτά τα επίπεδα, η στήριξη από το κράτος είναι ζωτικής σημασίας. Ενισχυτικά μέτρα και επενδύσεις σε υποδομές, προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τους τοπικούς κατοίκους και ενίσχυση των προωθητικών εκστρατειών μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη ενός βιώσιμου τουριστικού τομέα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής φάσης, ο τουρισμός μπορεί να είναι ένα κλειδί για την ανάπτυξη και την αναζωογόνηση της Δυτικής Μακεδονίας. Με σωστή διαχείριση και στρατηγική προσέγγιση από ανθρώπους που γνωρίζουν το τουριστικό γίγνεσθαι, μπορεί να γίνει πραγματικότητα η επιθυμία για ένα καλύτερο μέλλον του τόπου μας.

Η αστοχία στην επιλογή του τουρισμού ως κύριου προϊόντος για την ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας οδηγεί σε στασιμότητα και ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Η ανάπτυξη ενός πολυδιάστατου τουριστικού σχεδίου απαιτεί περισσότερο από μια μονοδιάστατη προσέγγιση που βλέπουμε να ταλανίζει το τουριστικό προϊόν της Δυτικής Μακεδονίας εδώ και χρόνια. Θα  στηρίζουμε προσπάθειες στο πεδίο του τουρισμού που όμως θα ξεφεύγουν από την παλαιά λογική και νοοτροπία.

Ζούμε σε μια πολύ προνομιούχα περιοχή, ας την κάνουμε επιτέλους  γνωστή!

Η ιδέα έρχεται από το εξωτερικό, όπου αρκετές χώρες αφιερώνουν μία ημέρα στα μικρά βιβλιοπωλεία. Ενδεικτικά, μερικές από αυτές τις γιορτές είναι η «Independent Bookstore Day» της Αμερικής, το «Books Are My Bag» της Μεγάλης Βρετανίας, η «Bookstore Day» της Ολλανδίας, η «Love Your Bookshop Day» της Αυστραλίας, η «Authors for Indies» του Καναδά και η «NZ Bookshop Day» της Νέας Ζηλανδίας.

Το μήνυμα των εκδηλώσεων είναι τα μικρά βιβλιοπωλεία δεν είναι μόνο μαγαζιά. Είναι οι χώροι που αγαπούν οι βιβλιόφιλοι, οι χώροι που φροντίζουν για τους αναγνώστες κάθε γειτονιάς, οι χώροι που προωθούν τον πολιτισμό και την ανάγνωση σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Είναι αυτά που προσφέρουν ανοιχτόκαρδα τη γνώση και τις περιπέτειες που κρύβει μέσα του κάθε βιβλίο.

ΜΑΪ

27

Οι θησαυροί στο μπαούλο

Συγκεντρώνουμε παιδικά βιβλία για τη βιβλιοθήκη του Δημοτικού Σχολείου Μεσοποταμίας και σας καλούμε να συμβάλετε ώστε να γεμίσουμε τα ράφια της!

Μπορείτε να χαρίσετε βιβλία που ήδη έχετε ή να αγοράσετε από το βιβλιοπωλείο ALPA BookStories γι’ αυτόν τον σκοπό με ειδική έκπτωση!

Για όλες τις ηλικίες

Ζωγράφισε ένα πράσινο μέλλον

Εικαστικός διαγωνισμός με θέμα ένα βιώσιμο μέλλον. Τα παιδιά ζωγραφίζουν και οι πελάτες του βιβλιοπωλείου ψηφίζουν. Ο/η νικητής/νικήτρια θα πάρει δώρο ένα βιβλίο για το περιβάλλον. Δήλωση συμμετοχής με έργο (ζωγραφιά, κατασκευή, κλπ.) μέχρι 30/05/2024.

Για παιδιά 4+

ΜΑΪ

29

Λογοτεχνική Συν-διάλεξη: παράλληλες αφηγήσεις σε κοινούς τόπους

Ο χορός των χορών, της φωτιάς, των Ποντίων.

Α’ σον τόπο’μ άνθρωπον, α’ σην αυλίτσα μ’ χώμαν κι α’ σο πηγάδ ντο έπινα ένα κρύο νερόπον…

Ο Ποντιακός Σέρρα χορός από τις 7 Ιουλίου 2022 εντάσσεται στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας μια ένταξη που ανοίγει τον δρόμο για τον επόμενο στόχο που είναι το να συμπεριληφθεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Το δελτίο τεκμηρίωσης συντάχθηκε από την πολιτισμολόγο και μέλος της επιτροπής Πολιτισμού της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, Αλεξία Ιωαννίδου και έχει ως βάση την μεταπτυχιακή διατριβή της.

Οι ρίζες του χορού φτάνουν στην αρχαιότητα. Σύμφωνα με την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Μαγδαληνή Ζωγράφου «ως μορφή πυρρίχιου χορού, προήλθε από διασταυρώσεις μοτίβων αρχαίων πυρρίχιων χορών (ποδισμός-ξιφισμός) και μετασχηματίστηκε ως Σέρρα στην παραδοσιακή κοινωνία για να φτάσει μέχρι τις μέρες μας διατηρώντας τον αρχικό της πυρήνα».

Κατά τον Μιχάλη Καραβέλα, βιωματικό χορευτή, μελετητή του χορού και βασικό πληροφορητή της Μεταπτυχιακής εργασίας της κ. Ιωαννίδου ο Σέρρα-χορός είναι σήμερα η πλησιέστερη προς τον αρχαίο, μορφή Πυρρίχιου χορού.

Η ονομασία Πυρρίχιος άρχισε να ακούγεται στα τέλη του 19ου αιώνα από τους λογίους Ποντίους, οι οποίοι συνέδεαν τον χορό Σέρρα με μορφές του αρχαίου Πυρρίχιου. Ο Πυρρίχιος Σέρρα-χορός, λόγω της αρχαίας αλλά και της νεότερης ιστορίας του, φέρει βαρυσήμαντους συμβολισμούς.

Η παλιότερη αναφορά στον χορό Σέρρα αλλά με το όνομα «τρεμικτός ή τρομαχτός» εμφανίζεται στο βιβλίο του Σάββα Ιωαννίδη διδασκάλου του παλαίφατου Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας σε έκδοση του 1870 στην Κωνσταντινούπολη. Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την επικράτηση της ονομασίας του. Κάποιοι λένε πως ο χορός οφείλει το όνομά του στον ποταμό Σέρρα, άλλοι πως προέρχεται από το «Όρχησις εις Ιερά», ή προέρχεται από την λατινική λέξη «Serraae» που σημαίνει αλυσίδα. Κατά τον Μιχάλη Καραβέλα «ο χορός πήρε το όνομά του από τον τόπο όπου κατά την περίοδο της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας αναδείχτηκε». Ο τόπος αυτός δεν είν’ άλλος από τα θερινά Ανάκτορα των Κομνηνών παρά το χωριό Σέρρα και του οικισμού Σαγγαρή όπου τοποθετείται και η τελευταία κατοικία των Υψηλαντών πριν μετοικήσουν στο Φανάρι μετά την κατάλυση της Αυτοκρατορίας. Είναι γνωστό πως στο Βυζάντιο, κληρονόμος του οποίου ήταν για τον Πόντο η Αυτοκρατορία των Κομνηνών, οι Αυτοκράτορες οργάνωναν  λαϊκές γιορτές [άρτον και θεάματα] όπου εκτός από το αθλητικό μέρος υπήρχε και το καλλιτεχνικό. Σ’ αυτές τις εκδηλώσεις προστρέχαν από όλα τα μέρη της Αυτοκρατορίας για να χορέψουν και να διαγωνιστούν στον Πυρρίχιο, τον πιο προβεβλημένο χορό εκείνης της εποχής. Έτσι ταυτίστηκε το όνομά του με τον τόπο που γινόταν η προβολή του.

Σέρρα-χορός έλεγαν οι παλιοί μας, δηλαδή χορός από εκείνες της εκδηλώσεις ενώ σήμερα, επισημαίνει ο Μιχάλης Καραβέλας, ότι δεν είναι τυχαίο πως εξακολουθούν να γίνονται πανηγυρικές εκδηλώσεις στα Παρχάρια των Πλατάνων! Για να μην υπάρξει οποιαδήποτε σύγχυση, σημειώνει πως αυτοί που και σήμερα στον Ιστορικό Πόντο χορεύουν αυτόν τον χορό είναι ελληνόφωνοι, εξισλαμισμένοι Πόντιοι ελληνικής καταγωγής που ονομάζουν τον Σέρρα-χορό “χορόν”.

Ο χορός Σέρρα ή σωστότερα ο Σέρρα-χορός, είναι ο πιο εμβληματικός χορός των Ποντίων. Περικλείει το θέατρο, την ποίηση, τη γλώσσα, την μουσική, την ιστορία, την ψυχή ενός λαού που πορεύτηκε για τρεις χιλιετίες, με αξίες που ακολούθησε πιστά.  Το ξερίζωμα όμως δεν ήταν το τέλος του.

“Η Ρωμανία αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι άλλο”.

Ο πλούτος των Ποντίων μεταφέρθηκε μαζί με τα λιγοστά τους υπάρχοντα στην πατρίδα της Πατρίδας τους, την Ελλάδα. Μεταδόθηκε βιωματικά από γενιά σε γενιά. Έγινε στοιχείο ταυτότητας και κομμάτι της καθημερινότητάς τους, αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης και επιστημονικής έρευνας.

Ο Σέρρα προϋποθέτει όχι μόνο καλή σωματική κατάσταση αλλά και πνευματικά-ψυχικά χαρίσματα για να αποδοθεί σωστά. Από ένα χωριό μπορούσαν να τον χορέψουν  λίγα άτομα. Ο τρόπος μετάδοσης του γινόταν βιωματικά.

«Οι Πόντιοι χορευτές πατούν και ξαναπατούν στο ίδιο σημείο λίγο μπρος-λίγο πίσω ξανά και ξανά, σαν να θέλουν να επιβεβαιώσουν τη σχέση τους με τη γη» γράφει η Κορομηλά στο βιβλίο της ‘Οι Έλληνες στη Μαύρη Θάλασσα’. Οι χορευτές γειώνονται ακουμπώντας όλο το πέλμα τους  και σβαρνούν το πόδι τους απότομα για να σηκώσουν σκόνη και να θάψουν μέσα του τον καημό για τον ξεριζωμό του

Κώστας Πιλαλίδης-Ο Σέρρα χορός  για τους σημερινούς χορευτές

Συνάντησα τον χορευτή Κώστα Πιλαλίδη με καταγωγή από τον Τετράλοφο Κοζάνης και συζητήσαμε για τον χορό, γυρίσαμε πίσω στον χρόνο όταν πρωτοέμαθε  να χορεύει ενώ καταλήξαμε πως ο ποντιακός χορός και η μουσική είναι η αυριανή ταυτότητα των Ποντίων.

“Στα χωριά μας, με καταγωγή από την Ματσούκα του Πόντου δεν χόρευαν όλοι. Mετρημένοι στα δάχτυλα ήταν οι σερατζήδες χορευτές, πολλοί ήξεραν τα βήματα λίγοι μπορούσαν όμως να αποδώσουν τον χορό.

Το ποντιακό στοιχείο δεν έλειπε από το σπίτι μου. Ο πατέρας μου χόρευε με μια ομάδα εξαιρετικών χορευτών, τον  Νίκο Παλασίδη,τον Ξενοφώντα Σοφιανίδη και τον Δαμιανό Χαραλαμπίδη, όμως στην πραγματικότητα δεν τους είδα ποτέ να χορεύουν ζωντανά.

Σέρρα έμαθα να χορεύω από τον Μιχάλη Καραβέλα, έναν από τους πρώτους διδάξαντες από την δεκαετία του ’70 και έπειτα, όταν πήγα για σπουδές στην Θεσσαλονίκη και γράφτηκα στον Σύλλογο Ποντίων Φοιτητών. Φοιτητές, φίλοι, συγγενείς μαζευτήκαμε στον σύλλογο και με την καθοδήγηση του Μιχάλη μάθαμε τι σημαίνει ο χορός και πως πρέπει να αποδίδεται. Στη σέρα δεν μπαίνουν πέντε άνθρωποι στην σειρά που χορέψουν το ίδιο πράγμα τυποποιημένα κι’ ας κάνουν τα ίδια βήματα. Ο κάθε χορευτής βάζει το είναι του, τα συναισθήματα του, την χαρά και την λύπη του, τον ενθουσιασμό του.  Όταν αυτά παντρεύονται ο χορός αποδίδεται συγκινητικά.

Σήμερα για να χορέψει κάποιος σέρρα πρέπει να βρεθεί με τους συγχορευτές του σε κάποιο γεγονός. Ακόμη και αυτό δεν σημαίνει πως ότι οι χορευτές έχουν κάθε φορά την ψυχική ετοιμότητα για τον χορό. Όταν όμως κάποιος από τους χορευτές αισθανθεί πως ήρθε η στιγμή τότε θα παρακινήσει και τους υπόλοιπους.

Ο σέρρα ορός είναι αυτοσχεδιασμός, ατομικότητα αλλά και συλλογικότητα μαζί. Μπορεί ο βηματισμός να είναι ο ίδιος αλλά κάθε ένας βγάζει το δικό του βίωμα που εξελίσσεται και κορυφώνεται.

Όσοι ήρθαν από τον Πόντο και μετέδωσαν τα πρώτα ποντιακά στοιχεία δεν είναι πια μαζί μας.  Ξεκινάμε και χάνουμε την επαφή με την πρώτη και δεύτερη γενιά. Η ποντιακή  γλώσσα σβήνει. Αυτό που μένει σε εμάς να κάνουμε ώστε να εκπληρώσουμε το χρέος μας απέναντι στον ποντιακό ελληνισμό είναι να διατηρήσουμε στη ζωή την μουσική και τον χορό, αδιατάραχα  και ανόθευτα.»

Ο Μιχάλης Καραβέλας βιωματικός χορευτής και μελετητής του χορού εντάχθηκε στο Ποντιακό κίνημα  από τα μαθητικά εφηβικά του χρόνια ενώ η πορεία του συνεχίζεται αδιάλειπτα μέχρι και σήμερα αφού πέρασε σε διοικητικές θέσεις διαφόρων φορέων του Ποντιακού Ελληνισμού.

Σήμερα είναι Πρόεδρος της Εξελεγκτικής Επιτροπής της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων, μέλος της Επιτροπής Πολιτισμού της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας και μέλος του Δ.Σ της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης.

«Ήταν μια εποχή που στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, οι Πόντιοι Φοιτητές είχαν οργανωθεί στηριζόμενοι στο Τμήμα Νέων της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και μας μετέδώσαν την φλόγα για να συμμετάσχουμε κι’ ας ήμασταν ακόμα έφηβοι! Τότε ήθελε αρκετό θράσος να βγει ένας μαθητής και να κάνει τον χορευτή ή να παίξει στο ιδιωματικό θέατρο» αναφέρει χαρακτηριστικά .

Πότε έμαθε να χορεύει σέρρα και τι τον παρακίνησε;

Τον Σέρρα-χορό τον έμαθα στην τελευταία τάξη του Λυκείου.Ήμουν ήδη μέλος του Τμήματος Νέων της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και πολύ καλός χορευτής στο απλό τρομαχτόν Τίκ που είναι βέβαια ο κορμός του χορού επισημαίνει ο Μιχάλης Καραβέλας ενώ συμπληρώνει πως το κίνητρο του ήταν να μπορέσει να χορέψει όπως τα μέλη του φοιτητικού  χορευτικού συγκροτήματος που για τους μικρότερους είχε μυθικές διαστάσεις.

Δάσκαλός του ήταν ο  Νικόλας Καλούσης από τα Αμπέλια της Τραπεζούντας και αρχηγός της χορευτικής ομάδας του πρώτου Θεατρικού Ομίλου της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, ο οποίος αν και μεγάλος στην ηλικία τότε δεν σταμάτησε να προσφέρει στον Ποντιακό Πολιτισμό.

«Όταν του ζητήσαμε, μαζί με τον Παναγιώτη τον Σαββίδη από την Σκήτη Κοζάνης, νεολαίος κι΄ αυτός της Ευξείνου Λέσχης να μας μάθει χορό, είδε πρώτα σε τι στάδιο βρισκόμασταν από πλευράς χορευτικής δεινότητας και έκφρασης και μετά δέχτηκε λέγοντάς μας: “Εγώ θα χορεύω κι’ εσείς τερέστεν και μαθάνετεν!” αναφέρει και συμπληρώνει πως όλοι οι «παλιοί»  συμπεριφερόταν με το ίδιο τρόπο.

Χορευτική Οδύσσεια

Η χορευτική Οδύσσεια του Μιχάλη Καραβέλα ξεκίνησε μετά την πρώτη του απόπειρα να χορέψει  στον ετήσιο χορό της Ευξείνου Λέσχης, μπροστά στον δάσκαλό το. Έπειτα η πορεία της ζωής του ταυτίστηκε με τον Πυρρίχιο Σέρρα-χορό.

«Θυμάμαι πως κάποιες φορές που έπρεπε να χορέψουμε για κάποια επίδειξη και δεν ένιωθα έτοιμος, πόσο με βοηθούσε όταν σκεφτόμουν πως εκείνη την ώρα είχα φορτωθεί στους ώμους μου, που τους κουνούσα και έτρεμαν στον ρυθμό της λύρας, όλον τον Πόντο! Τα συναισθήματα πρέπει να λειτουργούν αμφίδρομα! Πρέπει να είσαι έτοιμος να δώσεις τον εαυτό σου στον χορό ως μύστης και θυσιαστής αλλά να περιμένεις κι΄ όλας να σου καλύψει ο χορός τα κενά της ψυχής που σου ζητάει να κατακτήσει τον κόσμον όλο» λέει με εμφανή συγκίνηση.

Ο χορός είναι για τον ίδιο η ψυχή που θέλει και ζητάει,  το μυαλό που ασκείται και δημιουργεί, η θυσία στο υπέρτατο θείο, η λατρεία στην ελεύθερη σκέψη,  το συναίσθημα ότι υπάρχει.

Ο Σέρρα ορός  είναι  εθελούσια ένταξη σε μια φιλοσοφία χωρίς γράμματα και λέξεις. Μια στάση ζωής που σε οδηγεί σε δύσκολους δρόμους μα ταυτόχρονα σου υπόσχεται την ολοκλήρωση. Ο καθένας την ώρα που χορεύει καταθέτει την δική του άποψη για την ζωή, συνδέει όμως την ομάδα με μια ολόκληρη σειρά από κοινές προσδοκίες» τονίζει.

Ο χορός των χορών, της φωτιάς, των Ποντίων

Ο χορός των χορών

Ο Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος Νομικός Περιηγητής και Υπουργός Παιδείας της Ελλάδας το 1892 κατατάσσει τον Σέρρα-Χορόν όπως τον αναφέρει μεταξύ των διασημοτέρων χορών ολοκλήρου του κόσμου(Περιήγησις εις τον Πόντον- Αθήνα 1903)

Ο Σάββας Ιωαννίδης (1870) τονίζει την σχέση του με τους χορούς του Ξενοφόντος (Πυρρίχιοι), ο Ιωάννης Παρχαρίδης Γυμνασιάρχης του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας τον αναφέρει με δέος ως χορόν πολεμικόν (Τραπεζούντα 1911)

Ο χορός της Φωτιάς

Χαρακτηριστικά ενσωματώνεται χορευτικά η φλόγα που κατακαίει τις ψυχές των χορευτών για ελευθερία, αυτοσεβασμό και δικαίωση.

Ο χορός των Ποντίων

Των Ποντίων ως απ’ ευθείας απογόνων των Αρχαίων Ελλήνων. Είναι και οι άλλοι ποντιακοί χοροί μα αυτός έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί παρά την σκλαβιά τεσσεράμισι αιώνων διατήρησε όλα τα χαρακτηριστικά του ως πολεμική όρχηση. Αυτός ο χορός μαζί με την Ποντιακή Διάλεκτο αποτελούν τα εξαιρετικής σημασίας διαπιστευτήρια για την ελληνικότητα της ράτσας.

Οι Οθωμανοί Τούρκοι είχαν φροντίσει για αυτό με κάθε λεπτομέρεια και βάσει οργανωμένου σχεδίου. Δεν άφησαν τίποτα όρθιο. Εξάλλου η εντολή ήταν σαφής: οι άπιστοι Έλληνες έπρεπε να πεθάνουν και η φυλή που μεγαλουργούσε στα παράλια του Εύξεινου Πόντου έπρεπε να εξαφανιστεί!

Παιδιά, γυναίκες, άνδρες, νέοι και γέροι έσβησαν σε μια στιγμή. Δεν είχε σημασία ποιος ήταν, πόσο χρονών ήταν. Ήταν Έλληνας του Πόντου. Αυτό είχε σημασία. Κάποιοι… τυχεροί που δεν σφαγιάστηκαν, βρήκαν άλλου τύπου θάνατο. Έμειναν να θρηνούν για τους γονείς τους που κάηκαν ζωντανοί, για τα βρέφη τους που πέθαναν ενώ τα βασάνιζαν, τους άνδρες τους που κρεμάστηκαν ή τις γυναίκες τους που κακοποιήθηκαν. Πολλοί ξεριζώθηκαν.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε: Οι εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες του Πόντου δεν χάθηκαν σε πόλεμο. Εάν χάνονταν σε πόλεμο «αναμενόμενες απώλειες», θα έλεγαν οι ειδικοί. Όμως οι Έλληνες του Πόντου δολοφονήθηκαν επειδή απλά ήταν Έλληνες και χριστιανοί.

______________________________________

Εμείς όντι έπαθαμε, έπαθαμε. Έκαψανε τον πατέρα σ’. Εσείς φυέστε τουλάχιστον… 

Ο Κώστας Ψωμιάδης γεννήθηκε στη Σοβιετική Ένωση. Ο πατέρας του ήταν από την Κερασούντα, από το χωριό Γιόλα Ουζούν.

Τον παππού του, που ήταν παπάς, τον έκαψαν οι Τούρκοι μαζί με 37 Αρμένιους μέσα στην εκκλησία. Τη γιαγιά του την κατέσφαξαν. Ο θείος του, ο Παναγιώτης, προσπάθησε ν’ ανέβει σ’ ένα γαλλικό πλοίο για να σωθεί, και ο Γάλλος ναύτης τού έκοψε τα χέρια.Mετά η εξορία…

______________________________________

«Δεκαπέντε Τούρκοι κυνηγούσαν τον πατέρα μου στην Τραπεζούντα»

Πώς ξεκίνησε η Γενοκτονία των Ελλήνων και των Αρμενίων στην Τραπεζούντα μέσα από τα μάτια των γονιών της Μαρίας Τριανταφυλλίδου.

Ενενήντα χρόνων σήμερα, η Μαρία Τριανταφυλλίδου, γεννημένη στο Μεσοχώρ’ του Καυκάσου, εξιστορεί στο την περίοδο της Γενοκτονίας των Ελλήνων και των Αρμενίων στην Τραπεζούντα, όπως την έζησαν οι γονείς της, Γιάννης Παπαδόπουλος και Ελένη Μαραντίδου από τη Μούζενα της Αργυρούπολης, αλλά και τη δική της εξορία από τον Καύκασο στο Καζακστάν:

«Ο Τούρκον εξέβεν απάν’ ‘ς σο μιναρέ, σο τζαμί απάν’ κι επαίρεν έναν σφυρίν* και ‘ς σα τέσσερα γωνίας εσφύριξεν, και σαν λυσσασμένα σκυλιά ερούξαν απάν’ ‘ς σοι Αρμέντς. Τους έσφαζαν σα γουρούνια».

_____________________________

Μάρτυρας Γενοκτονίας ο παππούς μας Θεόδωρος Παπαδόπουλος –ένας από τους 136 Έλληνες Ποντίους που σύρθηκαν για εκτέλεση στις αμμουδιές του Καρά-Σου και γλίτωσε σαν από θαύμα από τις σφαίρες των τσετέδων–, αφηγούνταν.

Μόλις εφτάσαμε κοντά στον αιγιαλόν, μας εσταμάτησαν και μας εσύναξαν και κατόπιν μας ομίλησεν ο αρχηγός των τσετέδων Υψιζί Ρετζέπ ως εξής:

«Πάκην ουσακλάρ. Γιουνάν εσκερή κελτή Πανόρματα. Συνκή ιλέν καρηλαρή ιτζιντέ τσοτουκλαρή κιοβέ ατάρ. Ονούν ιτσίν σιζή τα ελτηρέ τζεγήμ» (Ακούστε παιδία. Ο ελληνικός στρατός ήρθε στην Πάνορμο. Με ξιφολόγχες από τις γυναίκες πετάν τα μωρά στον ουρανό. Γι’ αυτό και θα σας σκοτώσω). Τότε βρυχηθμός βγήκεν από τα στήθια των παλικαριών και με μια φωνή, που ακούστηκε στα ουράνια είπαν: «EMAΣ ΑΣ ΣΚΟΤΩΣΕΤΕ. ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΔΑ».

____________________

Την μνήμη 353.000 θυμάτων της γενοκτονίας του Πόντου τιμάει σήμερα ο απανταχού Ελληνισμός διεκδικώντας την καθολική αναγνώριση του εγκλήματος της Τουρκίας.

Περισσότερες μαρτυρίες θα βρείτε στο Pontos-news.gr